Αφήστε ήσυχα τα πέταλα, γιατί εκεί υπάρχει αλήθεια, έστω και ανακατεμένη με σκουπίδια”

Τζαμάλ

Ήταν 6 Δεκέμβρη του 2008, μαθητής τότε στο σχολείο, όταν για πρώτη φορά βρέθηκα στον δρόμο μαζί με το ανταγωνιστικό κίνημα. Δίπλα μου, όμως, δεν είχα συντρόφους/ισσες από το αναρχικό κίνημα, αλλά συνοπαδούς μου. Ανθρώπους με τους οποίους κάθε Κυριακή ήμασταν μαζί στα πέταλα.

O Έλληνας οπαδός είναι ταυτισμένος στη δημόσια σφαίρα με το προφίλ ενός αδίστακτου χουλιγκάνου. Σπάει κεφάλια, καρέκλες, δοκάρια. Είναι αυτός που κυνηγά τον Σισέ, αυτός που ρίχνει φωτοβολίδες στον Νικοπολίδη, ο ίδιος που χτυπά τον Ευθυμιάδη. Για τη συντριπτική πλειοψηφία των ΜΜΕ ο οπαδός είναι ανεγκέφαλος, βασικός υπαίτιος για τις άδειες κερκίδες, αυτός που πληρώνεται από παράγοντες, από μαφιόζους, που φτάνει στο σημείο ακόμα και να σκοτώσει. Αβάσιμες θεωρίες; Όχι. Πρόκειται, όμως, για γενίκευση. Κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις.

Εν μέσω κρίσης, το οπαδικό κίνημα βάζει μπροστά αξίες όπως είναι η αντίσταση στον φασισμό και η αλληλεγγύη. Η ριζοσπαστικοποίηση στα γήπεδα άρχισε να γίνεται ορατή τον Δεκέμβρη του 2008, με αφορμή τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Όλα τα γήπεδα γέμισαν τότε με πανό διαμαρτυρίας. Κατόπιν, η ριζοσπαστικοποίηση του οπαδικού κινήματος φάνηκε να εντείνεται με την έλευση των μνημονίων. Η μεγαλύτερη πλειοψηφία των οπαδών εκείνο το διάστημα βρέθηκε αρκετά κοντά στο ανταγωνιστικό κίνημα συνεισφέροντας ποικιλοτρόπως στους κοινωνικούς και ταξικούς αγώνες. Συνεχόμενες παρεμβάσεις μέσα στα γήπεδα, συγκρούσεις με την αστυνομία και δυναμικές πορείες είναι μερικά χαρακτηριστικά δείγματα της συμβολής των ριζοσπαστικών οπαδών κατά τη διάρκεια εκείνης της τεταμένης πολιτικά χρονικής περιόδου.

Είναι γεγονός πως η κερκίδα αποτελεί μια μικρογραφία της κοινωνίας, όντας και αυτή διαταξικό μόρφωμα. Θα ήταν τεράστιο λάθος να πούμε ότι όλος ο κόσμος που βρίσκεται εκεί προέρχεται από προλεταριακές τάξεις. Παρ’ όλα αυτά, όποιος είχε την τύχη να βρεθεί στο γήπεδο θα καταλάβει ότι η πλειοψηφία της κερκίδας αποτελείται από εργάτες, μετανάστες, άνεργους, ανθρώπους από φτωχά-λαϊκά στρώματα. Ωστόσο, οφείλουμε να παραδεχτούμε πως το γήπεδο αποτελεί εδώ και πάρα πολλές δεκαετίες αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής κουλτούρας και αγνή πολιτισμική έκφραση των φτωχών κοινωνικών στρωμάτων. Η φτωχολογιά αυτοεκφράζεται στα γήπεδα, τη στιγμή που η πλειονότητα των λοιπών πολιτιστικών δραστηριοτήτων έχει αλωθεί συντριπτικά από τον αστικό πολιτισμό, αποκλείοντας με ταξικούς όρους τα οικονομικά ασθενέστερα στρώματα.

Πολλές φορές μέσα στο αναρχικό κίνημα υπάρχει η τάση της ισοπέδωσης. Επικρατεί ένας ελιτισμός που λέει «μείνετε μακριά από τα γήπεδα εκεί υπάρχουν σεξιστές, λαμόγια, στρατιές που κάνουν τα θελήματα επιχειρηματιών». Είναι αυτό που λέμε «σουτάρω και τους παίρνει όλους η μπάλα». Αυτοί οι ελιτιστές ξεχνούν, πάντως, ότι υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι ανθρώπων που τους ενώνει μια κοινή αγάπη. Πρόκειται για εκείνους που γουστάρουν την εκδρομή, που ενώνονται μέσα από τα συνθήματα, που κάνουν χαβαλέ στην κερκίδα και δεν σκέφτονται πώς θα τις παίξουν με όποιον είναι λιγάκι διαφορετικός τους. Αυτό το κομμάτι ξέρει να αγαπά το ποδόσφαιρο, αλλά και να βάζει σε προτεραιότητα σημαντικά κοινωνικά ζητήματα.

Κάθε μέρα έχουμε την δυνατότητα να αποτραβηχτούμε από την κοινωνία και να ζήσουμε σαν αναχωρητές. Από την άλλη, υπάρχει και η εκδοχή που λέει ότι για μπορέσεις να δεις έστω και μικρές καθημερινές αλλαγές, θα πρέπει να αποτελέσεις μέρος της δυναμικής κίνησης της κοινωνίας, δίνοντας καθημερινά τον αγώνα σου για να αλλάξεις τα κακώς κείμενά της. Τα γήπεδα δεν αποτελούν γυάλες αποκομμένες από το κοινωνικό γίγνεσθαι. Ο κόσμος που πηγαίνει στα γήπεδα είναι ο ίδιος κόσμος που θα καλεστεί αύριο να πάρει θέση για την πολιτική σκηνή. Αν όλο το κίνημα ξαφνικά εξαφανιστεί από τα πέταλα, δε θα αφανιστεί ούτε ο σεξισμός, ούτε η βία. Απλά το οπαδικό κίνημα είτε θα ενσωματώσει τη νεοφιλελεύθερη λογική του ‘’NO POLITICA’’ είτε θα μπει μαζικά στην ακροδεξιά μπάντα. Η δράση μέσα στα πέταλα δεν μπορεί να μπει σε μια λογική που λέει «αξιοποιώ ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων που είναι σχετικά άγουροι πολιτικά, για να κάνω το κομμάτι μου». Επίδικο ύψιστης σημασίας είναι να μπορέσουν οι κερκίδες να εκφράσουν αντιφασιστικό λόγο και να εξαλείψουν κάθε φασιστικό δηλητήριο. Αυτό θα γίνει στην πράξη με τον μαχητικό αντιφασισμό και όχι με εκεχειρία ή πολιτικές συμφωνίες και διακανονισμούς για το πότε και πού θα φωνάξουμε το εκάστοτε σύνθημα.

Υπάρχουν ομάδες, οι οπαδοί των οποίων δώσανε πραγματικές μάχες με τη φασιστική απειλή. Καθάρισαν τα πέταλα και δέχθηκαν σοβαρές συνέπειες στις ζωές τους. Ως γνωστόν, ο φασισμός αποτελεί ρεύμα που δίνει διέξοδο για τη συνέχιση του καπιταλιστικού συστήματος. Όσο και να θέλει να αυτοπλασάρεται ως εξωσυστημικό ρεύμα, στην πραγματικότητα αποτελεί τον βίαιο «κρατικό καπιταλισμό». Οι ακόλουθοι του φασισμού και του ναζισμού πάντα είχαν καλές σχέσεις με την αστυνομία και την ασφάλεια. Γι’ αυτό, δεν ήταν λίγες οι φορές που πολλοί αντιφασίστες οπαδοί ήρθαν αντιμέτωποι με το κράτος μετά από καρφωτές συγκεκριμένων σκουπιδιών.

Σήμερα, στον ελλαδικό χώρο είναι πολλές οι κερκίδες που έχουν καθαρά αντιφασιστικά και αντικαπιταλιστικά προτάγματα, παίρνοντας ξεκάθαρα πολιτική θέση σε κομβικά ζητήματα. Αξίζει να δούμε προσεκτικά τι συνέβη στους κόλπους των οπαδικών συνδέσμων της Χιλής. Με κοινό λόγο τόνισαν πως πλέον δεν υπάρχει καμία διαφορά μεταξύ τους, πως μοναδικός σκοπός τους είναι η κοινωνική εξέγερση και η νικηφόρα διεκπεραίωση της.

Το ποδόσφαιρο ιστορικά είχε και έχει τεράστια συμβολή στην αντιφασιστική δράση. Σε όλους μας είναι γραμμένη ανεξίτηλα η ιστορία της Ντιναμό Κιέβου. Αποτέλεσε σύμβολο αντίστασης στη μάχη ενάντια στο φασισμό, κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το καλοκαίρι του 1942, όταν η Ουκρανία βρισκόταν υπό ναζιστική κατοχή, οι ποδοσφαιριστές της Ντιναμό Κιέβου εργάζονταν σε ένα αρτοποιείο του Κιέβου, παίζοντας ποδόσφαιρο στον ελεύθερό τους χρόνο. Οι Γερμανοί τους ζήτησαν να δημιουργήσουν μια «Μικτή Κιέβου», ώστε να αγωνίζονται εναντίον μικτών ομάδων των γερμανικών στρατιωτικών μονάδων. Τότε, ο παλιός τερματοφύλακας της ομάδας, Νικολάι Τρούσεβιτς, αναλαμβάνει και καταφέρνει να συγκροτήσει μια νέα ομάδα. Οκτώ ποδοσφαιριστές της Ντιναμό Κιέβου (Τρούσεβιτς, Σβιριντόφσκι, Κορότκιχ, Κλιμένκο, Τιούτσεφ, Πούτιστιν, Κουζμένκο, Χοντσαρένκο) και τρεις της Λοκομοτίβ Κιέβου (Μπαλάκιν, Σουκάρεφ, Μέλνικ) συγκρότησαν την Start. Στις 17 Ιουλίου της ίδιας χρονιάς, οι Γερμανοί παρουσίασαν την πιο δυνατή ομάδα τους, αλλά γνώρισαν την συντριβή με 6-0 από τη Start. Πεισμωμένοι από την ήττα, σε μία εποχή που ο αθλητισμός, το ποδόσφαιρο και η πατρίδα ήταν αλληλένδετα για τους ναζί, κάλεσαν την πανίσχυρη ομάδα της γερμανικής αεροπορίας, Flakelf, για να αντιμετωπίσει τη Start. Αλλά και πάλι έχασαν με 5-1 στις 6 Αυγούστου. Αυτός ο ποδοσφαιρικός αγώνας λειτούργησε ως «ένεση» ανάτασης για τον ουκρανικό λαό.

Οι Γερμανοί δεν μπόρεσαν να συμβιβαστούν με την ήττα. Ζήτησαν εκδίκηση, ορίζοντας την ρεβάνς τρεις ημέρες αργότερα, στις 9 Αυγούστου. Η συγκεκριμένη ποδοσφαιρική αναμέτρηση έμεινε γνωστή ως ο Αγώνας του Θανάτου. Στα αποδυτήρια, πριν την έναρξη του αγώνα, οι άντρες των SS είναι ξεκάθαροι προς τους ποδοσφαιριστές της Start: «Όταν βγείτε στο γήπεδο θα χαιρετήσετε με τον δικό μας τρόπο». Εκείνοι όμως, μόλις βγαίνουν στο κατάμεστο στάδιο, στον ναζιστικό χαιρετισμό των αντιπάλων τους απαντούν με τον σοβιετικό χαιρετισμό: «Fizcult Hura» (σ.σ.: «Ζήτω ο αθλητισμός »). Στο ημίχρονο του αγώνα, και ενώ το σκορ ήταν 3-1 υπέρ της Start, οι Ναζί φτάνουν στα αποδυτήρια των Ουκρανών με ένα ξεκάθαρο μήνυμα: «Ή θα καθίσετε να χάσετε ή θα υποστείτε τις συνέπειες»… «Μπήκαν στον αγωνιστικό χώρο τρέμοντας από τον φόβο και από την πείνα, αποφασισμένοι να χάσουν, όμως δεν μπόρεσαν να αντισταθούν στην αξιοπρέπεια», γράφει ο Ουρουγουανός Εντουάρδο Γκαλεάνο στο βιβλίο του “Το ποδόσφαιρο στη σκιά και στο φως”. Νίκησαν 5-3… «Με τη λήξη του αγώνα, τουφεκίστηκαν στην κορυφή ενός ψηλού βράχου και οι ένδεκα, ενώ φορούσαν ακόμα τις φανέλες τους», συνεχίζει ο Γκαλεάνο.

O αγώνας ήρθε στο φως της δημοσιότητας 16 χρόνια μετά τη διεξαγωγή του, από ένα άρθρο ενός Ουκρανού δημοσιογράφου σε εφημερίδα του Κιέβου. Άλλοι αναφέρουν πως κάποιοι από αυτούς πέθαναν κατά τη διάρκεια βασανιστηρίων, μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και εκτελέστηκαν μερικούς μήνες αργότερα. Το 2005 η Εισαγγελία του Αμβούργου έκλεισε την υπόθεση. Το πόρισμά της ανέφερε ότι δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι οι ποδοσφαιριστές της Start δολοφονήθηκαν από τους Ναζί εξαιτίας της νίκης τους. Η υπόθεση μπήκε στο αρχείο, αλλά θεωρήθηκε μια ακόμα συγκάλυψη των γερμανικών εγκλημάτων κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο οπαδός είναι ένας άνθρωπος με ανάγκες, θέλω, αντιλήψεις και κοσμοθεωρία. Δεν αποτελεί ανεγκέφαλο ον. Αποτελεί μια μονάδα μέσα στο σύνολο της κοινωνίας. Ο χώρος του γηπέδου είναι ένας είναι χώρος κοινωνικοποίησης, ένας γόνιμος χώρος για ανταλλαγή ιδεών και προβληματισμών. Ο νέος οπαδός αποτελεί ένα υποκείμενο που είναι δυνάμει ιδιαίτερα εξεργετικό, έχοντας πολλές ορμές ενάντια στο σύστημα που γεννά και αναπαράγει την αδικία, την καταπίεση και την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Είναι εύκολο μέσα από την διαδικασία του γηπέδου να ριζοσπαστικοποιήσει την σκέψη του, να κατανοήσει τις ταξικές αναφορές του και σε δεύτερο βαθμό να καταφέρει να πλαισιώσει το αντικρατικό-αντιφασιστικό-αντικαπιταλιστικό κίνημα και τον συλλογικό αγώνα για την κοινωνική επανάσταση. Το κράτος από την άλλη δεν το θέλει αυτό. Εφαρμόζει πρακτικές καταστολής. Ως χρήσιμο εργαλείο του κράτους, τα καθεστωτικά ΜΜΕ συνεχώς προσπαθούν να πλήξουν το οπαδικό κίνημα. Έτσι, σπάνια βλέπουμε να γίνονται αναφορές σε δράσεις αλληλεγγύης που υλοποιούν αρκετοί σύνδεσμοι. Συλλογή τροφίμων και ειδών ρουχισμού, εθελοντικές αιμοδοσίες και συμπαράσταση σε ιδρύματα και κοινωνικά ευπαθείς ομάδες συνθέτουν τις προσπάθειες που καταβάλλουν πολλοί σύνδεσμοι, για να βοηθήσουν ανθρώπους που στερούνται βασικά αγαθά, εξαιτίας των συνθηκών που επικρατούν στη χώρα μας. Οι Πάνθηρες του Πανιωνίου πραγματοποίησαν εκδήλωση ενάντια στα ναρκωτικά, οι Fentagin στο Περιστέρι και οι Green Ghetto του Αγροτικού Αστέρα προχώρησαν σε χαριστικό παζάρι, οπαδοί της ΑΕΚ διοργάνωσαν ειδική εκδήλωση για τους τυφλούς, η τράπεζα αίματος από τον Κεντρικό Σύνδεσμο της Θύρας 13 των οπαδών του Παναθηναϊκού αποτέλεσε ένα από τα πρώτα μελήματα των οργανωμένων του τριφυλλιού, ενώ οι Σύνδεσμοι Φίλων ΠΑΟΚ και η Αυτόνομη Θύρα 10 του Ηρακλή στηρίζουν έμπρακτα το Κοινωνικό Ιατρείο Θεσσαλονίκης. Για την αναδημοσίευση πανό με πολιτικό στίγμα δε γίνεται ούτε λόγος από τα καθεστωτικά ΜΜΕ.

Θα πρέπει να γίνει έντονη διάκριση και η στήριξη των ομάδων να μη βασίζεται στα λαμόγια που τις διοικούν. Η στήριξη θα πρέπει να βασίζεται στην αγνή οπαδική ιδέα. Η ιδέα πάνω από όλα. Οι διαπροσωπικές σχέσεις που αναπτύσσουμε και οι στιγμές που περνάμε. Ανάμεσα στους οπαδούς αναπτύσσεται κάποιες φορές μια συντροφικότητα, αλληλεγγύη, αυταπάρνηση, που είναι φαινόμενα αξιοθαύμαστης εκδήλωσης της ανθρωπιάς που τους διέπει. Το γήπεδο είναι ένας χώρος όπου πολλοί φτιάχνουν παρέες, είναι όμως και ναρκωτικό. Ένα ναρκωτικό που σε κάνει να ξεφεύγεις από τη σκληρή ρουτίνα της καθημερινότητας. Τα νέα παιδιά θέλουν ιδανικά και αξίες. Πολλές φορές αυτό είναι δύσκολο να βρεθεί στην κοινωνία στην οποία ζούμε. Αποκούμπι είναι η ιδέα της ομάδας. Κάτω από την ενοποιητική ιδέα της υποστήριξης μιας ομάδας διαμορφώνουν μια κοινή κουλτούρα, παρέα, τρόπο ένδυσης και συμπεριφοράς. Ζούμε μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα και δυστυχώς τίποτα δεν είναι όπως το θέλουμε.

Είναι στο χέρι μας, όμως, να παλέψουμε για έναν καλύτερο κόσμο. Δε θα μπορούσα ούτε κατά διάνοια να φανταστώ έναν τέτοιο κόσμο χωρίς γήπεδα…

Οι ομάδες και η ιστορία τους ανήκουν στον οπαδικό λαό τους και όχι στους κάθε λογής επιχειρηματίες. Το ποδόσφαιρο δεν είναι τίποτα χωρίς τους οπαδούς.

Στηρίζουμε και ενδυναμώνουμε τα αυτοοργανωμένα αθλητικά εγχειρήματα.

Ορέστης Αρσενίου

Φώτο Αρχείου: Steal from the rich, give to the poor!  PAOK  4A

                                                                                                   Los Solidarios