5 Απριλίου 1976: Η μεγάλη απόδραση

5 Απριλίου 1976: Η μεγάλη απόδραση. Αναδημοσίευση από Αέναη Κίνηση.

Μια μέρα σαν κι αυτήν, 29 πολιτικοί κρατούμενοι (24 βάσκοι και 5 καταλανοί) «άφηναν» τη φυλακή της Σεγκόβια μέσω μιας σήραγγας που συνέδεε τους υπονόμους με τις αποχετεύσεις. Μεταξύ των βάσκων υπήρχαν μαχητές της ETAm, ETApm και ETA VI. Η διαφυγή ονομάστηκε από την «Le Monde» στο εξώφυλλο ως «Η μεγάλη απόδραση».

Η φυλακή της Σεγκόβια φιλοξενούσε 53 πολιτικούς κρατούμενους, έτσι περισσότεροι από τους μισούς διέφυγαν. Μόνο τέσσερις πέτυχαν το στόχο.

Αν η διαφυγή είναι η υποχρέωση του κάθε αιχμαλώτου, σύμφωνα με την παλιά παροιμία, η δραπέτευση είχε γίνει ένας πολιτικός στόχος για την ETA pm, μετά από μιαν ανάλυση στην οποία εξέταζε την περιορισμένη εφαρμογή της αμνηστίας, ακόμη και μετά το θάνατο του Φράνκο, σε εκείνους τους φυλακισμένους με μεγαλύτερες ποινές. Οι 29 που απέδρασαν από τη Σεγκόβια είχαν πάνω από 1.500 χρόνια φυλάκισης.

Το σκάψιμο της σήραγγας ξεκίνησε το φθινόπωρο του 1975. Το τέλος προγραμματίστηκε για το φεβρουάριο του 1976. Ένα τεράστιο καθήκον και έργο. Σε λίγους μήνες, χωρίς μέσα για ακριβείς μετρήσεις, οι πρωταγωνιστές υπολόγισαν ότι είχαν αδειάσει μεταξύ πέντε και έξι τόνων γης, οι οποίοι, μέσα σε μικρούς σάκους, ρίχτηκαν σε χώρο απορριμάτων στην αυλή.

Στις 27 φεβρουαρίου 1976 η σήραγγα είχε ήδη ολοκληρωθεί και για να το επιβεβαιώσουν, αρκετοί κρατούμενοι έκαναν ολόκληρο το ταξίδι, για να επιστρέψουν στη συνέχεια στα κελιά.

Ως εκ τούτου, η ακριβής ημερομηνία για την διαφυγή έμεινε στα χέρια της διοίκησης της ETA pm. Αλλά ένα απροσδόκητο παρουσιάστηκε. Οι πολιτικοί κρατούμενοι της ETA τιμωρήθηκαν για είκοσι ημέρες και απομονώθηκαν στα κελιά τους. Η εξωτερική επιχειρησιακή ομάδα ήταν ήδη έτοιμη. Όταν περατώθηκε η τιμωρία, ήταν σε θέση να ξαναρχίσουν την επαφή και, ως εκ τούτου, οι κρατούμενοι έλαβαν αυτά που χρειάζονταν από έξω, ένα μακρύ σχοινί και αρκετούς φακούς. Και επίσης την ημερομηνία της απόδρασης: δευτέρα 5 απριλίου. Αποφασίστηκε η ΕΤΑ pm θα είχε αναλάβει το εξωτερικό σχέδιο της διαφυγής, μετακινώντας μέρος της παράνομης υποδομής της, η οποία θα έστελνε τους κρατουμένους προς τα σύνορα στη Ναβάρα για να περάσουν τη νύχτα.

Οι προηγούμενες δύο εβδομάδες ήταν εξαιρετικά έντονες για τους κρατούμενους. Στα τέλη Μαρτίου, στη φυλακή στεγάζονταν 53 πολιτικοί κρατούμενοι. Ο αριθμός των κρατουμένων που επελέγησαν να διαφύγουν, κατά τη συνέλευση, ήταν 30. Δεδομένου πως η ETA είχε οδηγήσει το έργο, είχε έναν κεντρικό ρόλο.

Λίγες μέρες πριν τη διαφυγή, ένας καταλανός έφθασε στη φυλακή της Segovia, ο Oriol Solé, από τη Βαρκελώνη. Η κοινότητα αποφάσισε να τον ενσωματώσει στο σχέδιο, αν και δεν γνώριζε τις λεπτομέρειες μέχρι λίγες ώρες πριν από την έναρξη. Με τη σειρά τους, δύο τροτσκιστές κρατούμενοι της Età Vl διατάχθηκαν από την εξωτερική τους διοίκηση να μην υποστηρίξουν τη διαφυγή, οπότε ο τελικός αριθμός θα ήταν 29.

Έξω, οι προετοιμασίες ολοκληρώθηκαν. Η ETA pm είχε προετοιμάσει έναν διπλό πυθμένα σε ένα φορτηγό μιας εταιρείας μεταφορών του οποίου ο ιδιοκτήτης συνεργάστηκε με την οργάνωση. Το μετέφεραν στην Σεγκόβια και τον στάθμευσαν περίπου εκατό μέτρα από την έξοδο της φυλακής.

Ήταν οι δύο και δέκα του μεσημεριού της 5ης Απριλίου, όταν οι 29 κρατούμενοι άρχισαν να γλιστρούν κατά μήκος της σήραγγας. Μέσα σε μισή ώρα, η ομάδα ήταν έξω, με τους αξιωματούχους να αγνοούν την πτήση. Περπάτησαν εκείνα τα εκατό μέτρα που χώριζαν τη σήραγγα από το φορτηγό, μπροστά από το έκπληκτο βλέμμα μιας ομάδας ρομά. Στοιβάχτηκαν στο φορτηγό, αλλά σήμερα δεν γίνεται κατανοητό πως 29 άτομα και ένας οδηγός κατάφεραν να μπουν εκεί μέσα, ακόμα κι αν ήταν μόνο για μερικά δεκάδες χιλιόμετρα.

Ήταν σκοτάδι όταν το φορτηγό έφτασε στο Aurizberri, στο Erro, κοντά στα σύνορα. Μια ημέρα σκυλιών, βροχής, σκοτεινιάς, ομίχλης. Οι πρώην κρατούμενοι, για επιχειρησιακούς λόγους, δεν φορούσαν σχεδόν ρούχα, το σωστό. Μια εσφαλμένη ερμηνεία του τηλεφωνήματος για επιβεβαίωση της επιτυχίας της επιχείρησης οδηγεί σε σοβαρή παρεξήγηση με εκείνους που έπρεπε να τους συνοδεύσουν στη Γαλλία, καθώς και η δυσφορία που προέκυψε μεταξύ των φυγάδων που δεν περίμεναν το δεύτερο ραντεβού ασφαλείας, σήμαινε πως η επιλογή να φθάσουν στα σύνορα μόνοι τους κατέστη η μόνη δυνατή. Κανείς δεν γνώριζε την τοποθεσία και το σύνθημα ήταν «να ανέβουμε».

Τη νύχτα, με μια πυκνή ομίχλη, οι φυγάδες άρχισαν να πορεύονται. Αλλά εν τω μεταξύ η Πολιτική Φρουρά ξεκίνησε να σκουπίζει την περιοχή, η ομάδα των δραπετών διασκορπίστηκε σε διάφορες ομάδες. Λίγες ώρες αργότερα, η Πολιτική Φρουρά πέφτει επάνω σε μια ομάδα και πυροβολεί από κοντά. Μια ριπή βρίσκει τον Oriol Solé, ο οποίος πέθανε επί τόπου. Τις επόμενες ώρες, 21 από τους φυγάδες από τη Σεγκόβια συνελήφθησαν, μαζί με τρία μέλη της εξωτερικής ομάδας..

Τέσσερις από τους δραπέτες, μαζί με τον Miren Amilibia (της ομάδας υποστήριξης) κατάφεραν να φτάσουν στη βάση που θα του κρύψει.

Η Guardia civile, δυσανάλογα, και η γαλλική αστυνομία είχαν εξαπολύσει ένα γιγαντιαίο ανθρωποκυνηγητό με εκατοντάδες πολιτοφύλακες, δεκάδες οχήματα και αρκετά ελικόπτερα. Η πολιτική Φρουρά έστησε το αρχηγείο της στην Iruñea, όπου οι κρατούμενοι του comando ανέφεραν βάναυσα βασανιστήρια, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής ηλεκτροδίων. Η επιχείρηση έρευνας και σύλληψης διεξήχθη από τον Juan Atares Peña, στρατηγό της πολιτικής Φρουράς. Ένας στρατηγός που σκοτώθηκε για αντίποινα σε μια επίθεση της οποίας την ευθύνη ανέλαβε η ETA τον δεκέμβριο του 1985.

Την απόδραση της Σεγκόβια, παρά την τελική της έκβαση, εξακολουθούμε να την θυμόμαστε ως ηρωικό άθλο εκείνων των χρόνων.