Η εποχή των πυρκαγιών που δεν μπορούμε πλέον να σβήσουμε

Η εποχή των πυρκαγιών που δεν μπορούμε πλέον να σβήσουμε

Φέτος, οι φλόγες για άλλη μια φορά καταβροχθίζουν εκατομμύρια εκτάρια σε διάφορα μέρη του πλανήτη. Και το κάνουν με έναν τρόπο που μοιάζει όλο και πιο αδηφάγος.
Η Σιβηρία, η οποία καίγεται από τον Μάιο, κατέχει το ρεκόρ για την καμένη περιοχή με περίπου δύο εκατομμύρια εκτάρια . Ο Καναδάς και η Καλιφόρνια έχουν αντιμετωπίσει πυρκαγιές εκτός εποχής (δηλαδή συμβαίνουν νωρίτερα από το συνηθισμένο) που έχουν αναγκάσει χιλιάδες ανθρώπους να απομακρυνθούν.

Η Ισπανία έχει ήδη υποστεί τις πρώτες μεγάλες πυρκαγιές της σεζόν και τώρα βλέπουμε πώς η φωτιά κατακαίει τις τουριστικές περιοχές στην Ελλάδα και την Τουρκία. Βλέπουμε επίσης πώς η φωτιά επιστρέφει στον Αμαζόνιο .

Τι συμβαίνει? Γιατί βλέπουμε αυτές τις καταστροφικές πυρκαγιές με αυξανόμενη συχνότητα και ποιες είναι οι συνέπειες; Και κυρίως, οι τρέχουσες πυρκαγιές έχουν όρια ή θα συνεχίσουν να αυξάνονται;

Πυρκαγιές που δεν μπορούν να σβήσουν
Με τις τρέχουσες πυρκαγιές εισερχόμαστε σε μια νέα πραγματικότητα. Αυτές είναι φωτιές που δεν μπορούμε πλέον να σβήσουμε. Είναι πυρκαγιές που μπορούν να καίνε για εβδομάδες ή μήνες και σβήνουν μόνο όταν βρέχει.

Το είδαμε στις μεγάλες πυρκαγιές του Σίδνεϊ το 2020, όταν το 21% των δασών κάηκε σε ένα ολόκληρο καλοκαίρι. Αυτές οι φωτιές έσβησαν μόνο με την άφιξη των βροχών. Περιττό να πούμε ότι οι πυρκαγιές που εκτείνονται στο 21% της δασικής έκτασης δεν είναι φυσιολογικές. Μέχρι τότε, το συνηθισμένο ήταν ότι κάηκαν λιγότερο από 1% ετησίως. Είναι, λοιπόν, πρωτοφανείς πυρκαγιές .

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει αυτές τις μέρες στην Τουρκία όπου, εξοικονομώντας απόσταση, ορισμένες περιοχές έχουν πληγεί από πυρκαγιές για σχεδόν δύο εβδομάδες κατά τη στιγμή της σύνταξης. Στη Μεσόγειο, αυτό είναι ανήκουστο.

Στην Ελλάδα, 81 πυρκαγιές έχουν ανάψει σε μία ημέρα . Δεν υπάρχει σύστημα πυρόσβεσης ικανό να αντιμετωπίσει τόσα πολλά μέτωπα ταυτόχρονα. Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε ότι πολλές από αυτές τις πυρκαγιές έχουν τέτοια ακανόνιστη και απρόβλεπτη συμπεριφορά που θέτουν σε κίνδυνο το ίδιο το σύστημα κατάσβεσης. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει ούτε το προσωπικό ούτε τα μέσα για να σβήσουν τόσες πολλές πυρκαγιές και, τα διαθέσιμα, σε πολλές περιπτώσεις δεν μπορούν καν να πλησιάσουν.

Η κύρια αιτία αυτού του νέου κύματος πυρκαγιών βρίσκεται στην κατάσταση της ατμόσφαιρας. Μια ατμόσφαιρα που φορτίζεται όλο και περισσότερο με ενέργεια από την καύση ορυκτών καυσίμων. Μια ατμόσφαιρα, λοιπόν, με μια εξαιρετική δύναμη ξήρανσης που τονίζεται τις μέρες με κύματα καύσωνα όπως αυτά που βιώθηκαν αυτές τις μέρες στην Ελλάδα και την Τουρκία.

Ένα υδροπλάνο προσπαθεί να σβήσει φωτιά στο Μαρμαρίς της Τουρκίας στις 31 Ιουλίου 2021. Shutterstock / Alizada Studios

Ένα πρόβλημα που θα μεγαλώσει

Έχει επαναληφθεί πολλές φορές ότι το πρόβλημα των πυρκαγιών έγκειται στα αποτσίγαρα, στους εμπρηστές, στον ευκάλυπτο ή στα πεύκα. Γίνεται λόγος για τρομοκρατία εμπρησμού και η προσοχή απομακρύνεται από το κύριο πρόβλημα. Οι ψευδαισθήσεις και τα συμφέροντα διαφορετικών ομάδων πίεσης έχουν δημιουργήσει τεχνητές συζητήσεις που έχουν ευνοήσει την ακινησία και την αδράνεια. Και τώρα, σίγουρα, είναι πολύ αργά.

Αν ήταν καρκίνος, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι μπαίνουμε στην τέταρτη φάση: μετάσταση. Εάν υπήρχε μια στιγμή που οι πυρκαγιές ή τουλάχιστον ένα σημαντικό μέρος θα μπορούσαν να αποφευχθούν μέσω της διαχείρισης των δασών, ο χρόνος αυτός τελειώνει. Δεκαετίες παραμέλησης στη διαχείριση των δασικών και αγροτικών περιοχών δημιούργησαν ένα πρόβλημα τόσο διαδεδομένο που η λύση είναι όλο και πιο μακρινή και ήδη συνορεύει με το σημείο να είναι μη αναστρέψιμη.

Πλησιάζουμε στο σημείο όπου το αποξηραντικό δυναμικό της ατμόσφαιρας είναι τέτοιο ώστε περιοχές που, μέχρι τώρα, δεν μπορούσαν να καούν λόγω της υψηλής υγρασίας ή του χαμηλού φορτίου καυσίμου, να γίνουν εύφλεκτες. Επιστρέφοντας στην περίπτωση του Σίδνεϊ, το 66% της καμένης περιοχής είχε πρόσφατα πυρκαγιά, οπότε δεν είχαν προλάβει να συσσωρεύσουν μεγάλες ποσότητες καυσίμων.

Απεριόριστες πυρκαγιές
Τώρα έχουμε τον μεγάλο κίνδυνο στις περιοχές μεγάλης δασικής συνέχειας: Πυρηναία ή Μέλανα Δρυμό στην Ευρώπη και στα βουνά των Άνδεων στη Νότια Αμερική. Σε μια από τις πιο πρόσφατες μελέτες μας έχουμε ποσοτικοποιήσει το περιθώριο ασφαλείας που παρέχεται από την υψηλή υγρασία σε αυτά τα περιβάλλοντα. Με άλλα λόγια, έχουμε μετρήσει πόσο πρέπει να στεγνώσει η ατμόσφαιρα για να καούν αυτές οι δασώδεις μάζες σαν ένα σωρό σπίρτα.

Και τα αποτελέσματα δεν είναι ενθαρρυντικά. Στα Πυρηναία, για παράδειγμα, θα ξεσπάσουν μεγάλες δασικές πυρκαγιές σε αυτές τις περιοχές εάν τα κύματα θερμότητας αυξηθούν μεταξύ 3 ℃ και 8. Δηλαδή, κύματα καύσωνα όπως αυτά που βιώνουν τώρα στην Ελλάδα, ή όπως εκείνα που βιώθηκαν στην πόλη Lytton (Καναδάς) όταν το 90% των σπιτιών τους κάηκαν πριν από μερικές εβδομάδες.

Δεν θέλω να τελειώσω αυτό το άρθρο χωρίς να θυμίσω ότι το πρόβλημα των πυρκαγιών δεν είναι οικολογικό, αλλά ανθρώπινο, κοινωνικό και οικονομικό. Το δάσος συνήθως επιστρέφει μετά τη φωτιά. Το κύριο πρόβλημα είναι οι ανθρώπινες ζωές που χάνονται, και στη συνέχεια τα σπίτια και τα ακίνητα που καταστρέφονται. Αλλά είναι επίσης ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας για πόλεις  κοντά στις πυρκαγιές . Η εισπνοή αναθυμιάσεων λειτουργεί ως ανοσοκατασταλτικό και οδηγεί σε αναπνευστικές παθήσεις, ιδιαίτερα σοβαρές σε έγκυες γυναίκες και νεογνά, καθώς και σε ηλικιωμένους.

Καλώς ήρθατε σε μια νέα εποχή πυρκαγιών.

Ο Víctor Resco de Dios είναι καθηγητής Fire and Global Change στο PVCF-Agrotecnio, University of Lleida.

Πηγή: https://theconversation.com/la-era-de-los-incendios-que-ya-no-podemos-apagar-165697