Δεν είναι η ανθρωπότητα που καίει τον πλανήτη

Δεν είναι η ανθρωπότητα που καίει τον πλανήτη
Δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι την ίδια ευθύνη για την κλιματική καταστροφή “ανθρώπινης προέλευσης” για την οποία μιλά η έκθεση που δημοσιεύτηκε από την IPCC
Κάθε επτά έως οκτώ χρόνια, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) δημοσιεύει μια έκθεση που εξετάζει τις διαθέσιμες επιστημονικές γνώσεις σχετικά με την κλιματική αλλαγή. Αυτή την εβδομάδα, εν μέσω ενός εξαιρετικά καυτού καλοκαιριού  και μιας σειράς  καταστροφικών πλημμυρών , το ίδρυμα δημοσίευσε την  Έκτη Έκθεση Αξιολόγησης .

Το κείμενο δείχνει ότι βρισκόμαστε σε μια καμπή στην ιστορία της κλιματικής αλλαγής. Ενώ οι πολιτικοί, οι επιχειρήσεις και οι ακτιβιστές αποτυγχάνουν να εμπλακούν με το πρόβλημα και αναλώνονται σε ατελείωτες συζητήσεις, οι επιστήμονες περνούν απο όλα αυτά τα σκατά με μια αντικειμενική εικόνα της κατάστασης που μας δείχνει πού βρισκόμαστε και τι μπορούμε να κάνουμε.

Τι νέο υπάρχει μέσα στο παλιό;

Τι νέες και χρήσιμες πληροφορίες λοιπόν για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής μας δίνει η τελευταία έκθεση της IPCC; Σε γενικές γραμμές, πρέπει να ομολογηθεί ότι όχι και πολλά. Οι εκπομπές συνεχίζουν να αυξάνονται και ο πλανήτης συνεχίζει να θερμαίνεται. Η απομάκρυνση του άνθρακα από την οικονομία παραμένει επείγον καθήκον.

Οι τίτλοι της  Έκτης Έκθεσης Αξιολόγησης  τείνουν να επικεντρώνονται στον πολυδιαφημισμένο στόχο να αποτρέψουν την αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας περισσότερο από 1,5 ° C. Αυτός ο στόχος ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος της Συμφωνίας του Παρισιού και όλοι οι ειδικοί στο κλίμα υποστηρίζουν ότι είναι το όριο πέρα ​​από το οποίο η θέρμανση μπορεί να γίνει επικίνδυνη. Αλλά στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια πρόχειρη κρίση:  μόλις φτάσαμε στα επίπεδα θέρμανσης 1,1 ° C ή 1,2 ° C  και δύσκολα μπορούμε να πούμε ότι οι κλιματολογικές συνθήκες είναι ασφαλείς.

Σε κάθε περίπτωση, η διεθνής κοινότητα οργάνωσε τις συλλογικές της φιλοδοξίες γύρω από τον στόχο των 1,5 ° C. Ένας από τους πιο συγκλονιστικούς τίτλους που προέκυψε από την έκθεση IPCC είναι αυτός που αναφέρει ότι όλα τα σενάρια που υποδεικνύονται υποδηλώνουν ότι  θα φτάσουμε σε αυτό το όριο το 2040 . Αλλά αν δεν αρχίσουμε να μειώνουμε τις εκπομπές, αυτό το σημείο θα έρθει πολύ νωρίτερα (πιθανώς μια δεκαετία).

Όταν φτάσουμε στο όριο των 1,5 ° C, η στάθμη της θάλασσας θα ανέβει μεταξύ δύο και τριών μέτρων. Τα επεισόδια  ακραίας ζέστης  θα γίνουν πολύ πιο συχνά. Η υγρασία που σχετίζεται με τις  έντονες βροχοπτώσεις θα  αυξηθεί κατά 10% και η πιθανότητα βροχής θα πολλαπλασιαστεί κατά 1,5 φορές. Τότε όμως πότε θα συμβούν όλα αυτά;

Αν αναζητήσετε ένα όριο αισιοδοξίας στην έκθεση IPCC, σίγουρα βρίσκεται στη δήλωση ότι, αν καταφέρουμε να μειώσουμε τις εκπομπές άνθρακα στο μηδέν το 2050, είναι πολύ πιθανό να σταθεροποιήσουμε τις παγκόσμιες θερμοκρασίες στο όριο των 1,5 °C . Αφήνοντας στην άκρη τη βεβαιότητα ότι το αισιόδοξο σενάριο δεν είναι το πιο πιθανό, τα άσχημα νέα είναι ότι, ακόμη και τότε, οι κλιματολογικές συνθήκες θα έχουν γίνει πολύ πιο επικίνδυνες. Η μοντελοποίηση ενός σεναρίου κατά την οποία οι εκπομπές αυξάνονται υποδηλώνει ότι η θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 1,9 ° C το 2040 (δηλαδή, οταν θα είμαι σε ηλικία 46 ετών), 3 ° C το 2060 (πιθανώς δεν έχω ακόμη αποσυρθεί) και 5,7 ° C το 2100 (μέχρι τότε, αν επιβιώσω από την υπερβολική ζέστη, θα είμαι 104 ετών).

Αν και δεν είναι κάτι καινούργιο, αυτοί οι αριθμοί υποδεικνύουν την κατάσταση που θα αντιμετωπίσει η γενιά μου σε περίπτωση που δεν καταφέρει να αλλάξει την πορεία της κατάστασης. Ο Αντόνιο Γκουτέρες, Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών,  απάντησε στην έκθεση  και επισημαίνοντας τον ρόλο της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων: “Αυτή η έκθεση πρέπει να διαβαστεί ως επιτακτική ανάγκη για τον τερματισμό του άνθρακα και των ορυκτών καυσίμων πριν καταστρέψουν τον πλανήτη μας”.

Ξαφνικά, η ιδέα έγινε μια προφανής αλήθεια για όλους όσους ενδιαφέρονται για την κλιματική αλλαγή. Όμως η δήλωση του δεν είναι αρκετή. Λιγότεροι από τρεις μήνες πριν από την καθυστερημένη διάσκεψη COP26, που θα πραγματοποιηθεί στη Γλασκόβη από τα Ηνωμένα Έθνη, μπορεί να αναμένεται κάτι καλύτερο; Οι τελευταίες δύο μεγάλες διασκέψεις δεν  είχαν κανένα αποτέλεσμα  και η συμφωνία του Παρισιού σερβίρεται μόνο στις επίσημες δεσμεύσεις ορισμένων χωρών να μειώσουν τις εκπομπές σε ποσοστό που, αν τηρηθούν, θα περιορίσουν τη μέση αύξηση της θερμοκρασίας σε  2,9 ° C . Η Γλασκώβη μας οδηγεί κατευθείαν στην αποτυχία.

Η τελευταία έκθεση είναι εξίσου ξερή και σκληρή με τις άλλες, αλλά δεν μας δίνει κανένα λόγο να πιστεύουμε ότι οι τρέχουσες διεθνείς διαδικασίες και οι κυβερνήσεις της εποχής είναι έτοιμες να συντονίσουν τον οικονομικό μετασχηματισμό που χρειαζόμαστε επειγόντως. Ο Τζον Κέρι, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για θέματα κλίματος,  λέει ότι η Γλασκώβη πρέπει να είναι «ένα σημείο καμπής σε αυτήν την κρίση . Δεν είναι η πρώτη φορά που ακούμε αυτή τη φράση. Το μόνο σημείο καμπής στο οποίο μπορούμε να πιστέψουμε σήμερα απέχει πολύ από την καπιταλιστική πολιτική οικονομία που δημιούργησε και εμβάθυνε αυτήν την κρίση. Χρειαζόμαστε μια νέα οικονομία βασισμένη στην ισότητα, τη δικαιοσύνη και την κοινωνική ευημερία.

Κατηγορώντας τον καπιταλισμό, όχι την “ανθρωπότητα”

Η επιστημονική γνώση πίσω από την Έκτη Έκθεση Αξιολόγησης είναι αδιαμφισβήτητη και οι λογικές συνέπειές της μας αναγκάζουν να αμφισβητήσουμε τη συνάφεια του τρέχοντος οικονομικού και πολιτικού μας συστήματος. Ωστόσο, η έκθεση δεν εγείρει τέτοια προβλήματα. Στην πραγματικότητα, είναι γραμμένη σε γλώσσα που υποστηρίζει την άρχουσα τάξη.

Η πρώτη διατριβή της Σύνοψης για Νομοθέτες  αναφέρει ότι δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κλιματική αλλαγή προκαλείται από “ανθρώπινες δραστηριότητες”. Η φράση “ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή” επαναλαμβάνεται σε όλη την έκθεση. Η βεβαιότητα ότι οι άνθρωποι είναι υπεύθυνοι για την κλιματική αλλαγή διαδόθηκε σε όλα τα μέσα, συμπεριλαμβανομένων άρθρων του  BBC  και του  The Guardian .

Σε αντίθεση με άλλες θέσεις που περιέχονται στην έκθεση IPCC, όπως αυτές που αναφέρονται στην εξέλιξη της θέρμανσης, τις προσδοκίες της υπερβολικής ζέστης και την πρόβλεψη της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, η υπόθεση ότι η ευθύνη για την κατάσταση βαρύνει την ανθρωπότητα γενικά δεν είναι επιστημονική. Είναι ιδεολογικό κατασκεύασμα. Θολώνει την ευθύνη της άρχουσας τάξης.

Είναι εξαιρετικά απίθανο να πρόκειται για ρητή πρόθεση των επιστημόνων της IPCC. Και, φυσικά, η δημοφιλής τάση να μιλάμε για την κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο είναι μια καλή απάντηση στις ομάδες  σκέψης  που  προωθούν την άρνηση της. Ωστόσο, οι αρνητές δεν είναι το κύριο εμπόδιο σήμερα: τη θέση τους πήρε η καθυστέρηση και η αδράνεια της καπιταλιστικής τάξης.

Είναι οι καπιταλιστές που επωφελούνται από την κλιματική κρίση ενώ οι φτωχότεροι υποφέρουν. Είναι το καπιταλιστικό σύστημα που μπλοκάρει την εκπομπή άνθρακα ενώ ο κόσμος παίρνει φωτιά. Φυσικά, από τεχνική άποψη, είναι σωστό να πούμε ότι η κλιματική αλλαγή είναι τεχνητή. Απ ‘όσο γνωρίζω, η καπιταλιστική τάξη αποτελείται από ανθρώπους. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν παίξει τον ίδιο ρόλο στη δημιουργία της κρίσης.

Είναι αλήθεια ότι μερικοί από εμάς επωφελούνται από τους καρπούς του απολιθωμένου καπιταλισμού. Είναι αναμφισβήτητο ότι η εξόρυξη ορυκτών καυσίμων είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίστηκε ο σύγχρονος πολιτισμός και οι πρόοδοι που βελτίωσαν τη ζωή πολλών ανθρώπων. Αλλά σε αυτό το σύστημα οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν σε συνθήκες εκμετάλλευσης, αποξένωσης και περιθωριοποίησης. Καταναλώνουμε τα προϊόντα του απολιθωμένου καπιταλισμού, αλλά δεν επιλέγουμε τις βασικές συνθήκες παραγωγής που οδηγούν στην κλιματική κρίση.

Ο εργαζόμενος στο διυλιστήριο  δεν μοιράζεται την ευθύνη με τον καπιταλιστή που τον εκμεταλλεύεται για να αποσπάσει κέρδη από την παραγωγή πετρελαίου. Οι αυτόχθονες κοινότητες, εκτοπισμένες βίαια από τα εδάφη τους  προκειμένου να ανοίξουν ανθρακωρυχεία, δεν μοιράζονται την ευθύνη με τις κυβερνήσεις που αναγκάζουν την υλοποίηση αυτών των έργων. Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για κλιματική αλλαγή “επίγειας προέλευσης” ή “θηλαστικών”. Η διατριβή θα οδηγούσε την αφαίρεση σε ένα επίπεδο λίγο πιο απομακρυσμένο από αυτό στο οποίο βρίσκονται οι πραγματικοί ένοχοι, αλλά δεν θα έπαυε να είναι αληθινή.

Φυσικά, θα ήταν επίσης αλήθεια να πούμε ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι αποκλειστική ιδιοκτησία του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Ξεκινώντας την ιστορία του αντιπαραγοντικού, θα μπορούσαμε να πούμε ότι κάθε ανθρώπινος πολιτισμός που είχε ανακαλύψει ορυκτά καύσιμα θα τα εκμεταλλευόταν και θα έθετε σε κίνηση τον ανύποπτο τροχό της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, το ελάττωμα του καπιταλισμού φαίνεται να είναι στην αδυναμία του να αντιστρέψει την κατάσταση. Γνωρίζουμε τις αιτίες και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής εδώ και δεκαετίες, ωστόσο η προτεραιότητα της μεγιστοποίησης των βραχυπρόθεσμων κερδών ήταν πάντα επιτυχής στην εξάλειψη της ανάγκης μετασχηματισμού του ενεργειακού μας συστήματος.

Δεν είμαστε όλοι εξίσου υπεύθυνοι για την κλιματική καταστροφή. Χωρίς προγραμματισμένο μετασχηματισμό της οικονομίας, οι ατομικές μας συμπεριφορές, ακόμη και ως σύνολο, είναι ανίσχυρες έναντι του στόχου της απαλλαγής από τον άνθρακα. Έχουμε λοιπόν δύο επιλογές: είτε ξεκινάμε μια μισανθρωπική πολιτική για το κλίμα, η οποία καταδικάζει την ανθρωπότητα σε γενικές γραμμές και κρύβει τα πραγματικά αίτια της κρίσης, είτε υιοθετούμε μια ανθρωπιστική και σοσιαλιστική προοπτική δικαιοσύνης για το κλίμα, που έχει ανθρώπινες δυνατότητες. Και την δυνατότητα να οικοδομήσουμε ένα καλύτερο κόσμο.

Ο κόσμος στους 1,5 ° C

Η θέρμανση των 1,5 ° C είναι ό, τι καλύτερο μπορούμε να επιδιώξουμε. Αλλά τότε, εάν πολλές από τις αλλαγές είναι αναπόφευκτες και μη αναστρέψιμες σε αυτό το σημείο   – όπως δείχνει η έκθεση της IPCC – οι πυρκαγιές στην  Ελλάδα , την  Τουρκία  και την  Αλγερία  σηματοδοτούν την έναρξη μιας νέας κανονικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, είμαστε υποχρεωμένοι να απελευθερώσουμε τις καλύτερες ιδιότητες της ανθρωπότητας παρά να τονίσουμε τις χειρότερες. Εκτός από την καταπολέμηση κάθε μικροσκοπικού κλάσματος της μέσης θέρμανσης, πρέπει να δεχτούμε ότι ζούμε σε κλιματικές συνθήκες πολύ πιο επικίνδυνες από ό, τι στο παρελθόν. Σε αυτό το σημείο, η αλληλεγγύη και η δικαιοσύνη γίνονται θεμελιώδεις.

Η κύρια αποστολή μας είναι να περιορίσουμε τη θέρμανση μέσω της απαλλαγής από τον άνθρακα, με τον ταχύτερο και πιο δίκαιο δυνατό τρόπο. Αλλά πρέπει επίσης να εξετάσουμε πώς θα προσαρμοστούμε στο νέο κλίμα. Η αριστερά και το κίνημα κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη θα πρέπει να απαιτήσουν και να ενσωματώσουν στην πολιτική τους πλατφόρμα ένα  πρόγραμμα δίκαιης προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.  Πρέπει να έχουμε ανθεκτικές υποδομές και κτίρια, αντιπλυμηρικά φράγματα, σχέδια εκκένωσης, καλά χρηματοδοτούμενες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, κρατική ασφάλιση έναντι ζημιών και καταστροφών και πολιτικές αποδοχής και υποστήριξης των προσφύγων. Ενώ αυτά τα στοιχεία δεν πρέπει να αντιπροσωπεύουν το όριο των πολιτικών μας φιλοδοξιών ή να λειτουργούν ως δικαιολογία για να εγκαταλείψουμε τον αγώνα κατά της απεξάρτησης, πρέπει να τα εντάξουμε στην αντίληψη της δικαιοσύνης στον νέο κόσμο των 1,5 ° C.

Όπως καθιστά σαφές η έκθεση της IPCC, οι επόμενες δεκαετίες μας παρουσιάζουν διαφορετικά πιθανά σενάρια. Σε ένα από αυτά, οι κυβερνήσεις και τα κινήματα κατά της κλιματικής αλλαγής αποτυγχάνουν παταγωδώς και αποτυγχάνουν να μειώσουν τις εκπομπές στον απαιτούμενο χρόνο. Φυσικά, η φιλοδοξία μας πρέπει να είναι να αναλάβουμε ως κοινότητες την εξουσία και να τη χρησιμοποιήσουμε για να μεταμορφώσουμε την οικονομία και να αποδώσουμε δικαιοσύνη. Αλλά θα πρέπει επίσης να είμαστε προετοιμασμένοι να λειτουργήσουμε σε σενάρια όπου οι πολιτικοί καταφέρνουν να διατηρήσουν το  status quo. χωρίς απορρίμματα άνθρακα, ή όπου η απαλλαγή από άνθρακα πραγματοποιείται προς όφελος των πλουσίων και εις βάρος των φτωχών και περιθωριοποιημένων. Σε αυτά τα σενάρια σχετικής ήττας, πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας ενισχύοντας τη λαϊκή δύναμη και αναπτύσσοντας την αλληλεγγύη. Μπροστά στην αποτυχία του κράτους, θα πρέπει να είμαστε σε θέση να αντισταθούμε συλλογικά οργανώνοντας συστήματα διανομής τροφίμων, καταφύγια έκτακτης ανάγκης και επιχειρήσεις διάσωσης.

Είναι κατανοητό ότι σε τέτοιες στιγμές, με τη δημοσίευση μιας βάναυσης έκθεσης IPCC εν μέσω ασυγχώρητων και καταστροφικών καιρικών συνθηκών, ένα συλλογικό αίσθημα απελπισίας, ανικανότητας και άγχους είναι διάχυτο. Για παράδειγμα, στα περισσότερα σενάρια που διαμορφώνονται από την IPCC, ολόκληρη η ενήλικη ζωή μου θα περάσει στο πλαίσιο ενός ολοένα και πιο καυτού πλανήτη. Πρέπει να αναγνωρίσουμε και να σεβαστούμε αυτά τα συναισθήματα και να προσπαθήσουμε να τα αποτρέψουμε από το να οδηγήσουν σε απελπισία ή μισανθρωπία.

Ανεξάρτητα από το τι λένε τα ΜΜΕ, η άρχουσα τάξη ή οι επιστήμονες, “εμείς” δεν είμαστε υπεύθυνοι για την κλιματική κρίση. Σε κάθε περίπτωση, καθώς αυτοί που είναι πραγματικά υπεύθυνοι δεν σκοπεύουν να κάνουν τίποτα γι ‘αυτό, το θέμα είναι στα χέρια μας. Με αυτή τη βεβαιότητα μπορούμε να οικοδομήσουμε ένα ριζοσπαστικό και μαχητικό μαζικό κίνημα, έτοιμο να οικοδομήσουμε μια οικονομία βασισμένη στην ισότητα, τη δικαιοσύνη και την ευημερία. Γνωρίζουμε ότι η γενιά μας θα πρέπει να φέρει την κληρονομιά του απολιθωμένου καπιταλισμού, αλλά ίσως και εμείς, να πετύχουμε να την περιορίσουμε στον σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας.

πηγή: jacobinlat.com/2021/08/12/no-es-la-humanidad-la-que-esta-burndo-el-planeta/