Erik Peter: Ακτιβισμός στους καιρούς της κρίσης του κορωνοϊού – Κατάληψη μέσω live stream

“Σαν στο σπίτι σας”,  λέει ο νεαρός ακτιβιστής στις δύο συντρόφισσες του μόλις άνοιξε την πόρτα ενός διαμερίσματος στο Schillerkiez του Βερολίνου. Δύο δωμάτια, κουζίνα, τουαλέτα, εν ολίγοις ένα ηλιόλουστο όνειρο για κάθε ταλαιπωρημένο που βρίσκεται σε αναζήτηση ενός σπιτιού. Οι λευκοί τοίχοι μυρίζουν ακόμα από μπογιά, οι νέοι ένοικοι μπορούν να μετακομίσουν αμέσως. Ωστόσο οι τρεις ακτιβιστές έχουν διαφορετικά σχέδια από εκείνα της εταιρίας στην οποία ανήκει το διαμέρισμα. Κηρύσσουν την κατοικία κατειλημμένη, αφού είχαν αλλάξει λίγο πιο πριν την κλειδαριά.

Παρόμοιες σκηνές διαδραματίζονται την ίδια στιγμή σε περίπου άλλα δώδεκα μέρη της πόλης. Ο ακριβής αριθμός παρέμεινε άγνωστος μέχρι την Τετάρτη. Το σίγουρο είναι ,όμως, ότι η σύμπραξη #besetzen βρίσκεται εκεί. Σε αντίθεση, όμως ,με αυτό που συνέβαινε τα τελευταία δύο χρόνια μέχρι και σήμερα, αυτό το Σάββατο οι καταλήψεις έγιναν ήσυχα και κρυφά, μακριά από τα μάτια του κόσμου, χωρίς να φαίνεται καμία κίνηση εντός του διαμερίσματος από τα εξωτερικά παράθυρα και χωρίς καμία επαφή ή αντιπαράθεση με την αστυνομία.

Οι ακτιβιστές/-στριες ανοίγουν τα διαμερίσματα, με σκοπό να τα παρέχουν σε άστεγους. “Η κρίση του κορωνοϊού μάς δείχνει για ακόμα μια φορά και με ακόμα πιο εμφανή τρόπο το πόσο ευάλωτοι είναι οι άστεγοι και γενικά οι άνθρωποι που δεν έχουν κάποιου είδους κατάλυμα. Αυτοί δεν είχαν καμία ιδιωτική σφαίρα, καμία υγιεινή, καμία προστασία”, λέει ο καταληψίας, ο οποίος αυτοαποκαλείται Kim Schmitz*, για να δώσει κίνητρο στον ίδιο και τους συντρόφους του. Άστεγοι παραμένουν σε ετοιμότητα, για να μπουν και σε άλλα διαμερίσματα. Βρίσκονται υπό την πλήρη στήριξη των ακτιβιστών, ακόμη και με δικηγόρων. Οι ακτιβιστές αναλαμβάνουν την πληρωμή πιθανών προστίμων που θα τους επιβληθούν, σε περίπτωση που ανακαλυφθεί το σχέδιο.

Οι καταλήψεις στην πραγματικότητα  δεν πραγματοποιούνται με απόλυτη μυστικότητα. Οι ακτιβιστές έχουν καταλήξει να μεταδίδουν τις σχετικές δράσεις ζωντανά. Με αυτόν τον τρόπο θα πρέπει να αναδεικνύονται κρίσιμα κοινωνικά προβλήματα, υπό το φως της παρούσας κρίσης, όπως είναι η απώλεια της κατοικίας, η αδυναμία καταβολής του ενοικίου, ακόμη και οι παραθεριστικές κατοικίες εντός της πόλης.

Έχουν ήδη βρεθεί πολλά ακατοίκητα διαμερίσματα στην πόλη, λέει ο Schmitz. “Με το πάγωμα των εκμισθώσεων οι ιδιοκτήτες κρατάνε τα διαμερίσματά τους και τα Airbnb, τα οποία όχι μόνο χρησιμοποιούνται με τον λάθος τρόπο, αλλά επί της παρούσης ουσιαστικά δε χρησιμοποιούνται καθόλου. Θα ήταν κυνικό την ίδια στιγμή να έμεναν άνθρωποι στον δρόμο”.

”Δεν αφήνουμε κανέναν πίσω”, graffiti των 1UP στο μετρό του Βερολίνου προς ένδειξη αλληλεγγύης σε μετανάστες/-στριες και άστεγους

Ακτιβισμός με νέα μέσα

Σε καιρούς απαγόρευσης διαδηλώσεων, o ακτιβισμός με υλικό αντίκτυπο και η ζωντανή μετάδοση δράσεων μέσω διαδικτύου αποτελούν μια νέα εναλλακτική. Στην αρχή της διαδικτυακής μετάδοσης εμφανίζεται ένα κείμενο: “Απαγόρευση επαφής. Απαγόρευση συγκεντρώσεων. Αυστηροί περιορισμοί μετακινήσεων. Φαίνεται ότι, σύμφωνα με τη ρητορική των κυρίαρχων, θα έπρεπε να σταματήσει ο ακτιβισμός στους καιρούς του κορωνοϊού. Όμως, αυτό δεν πρέπει να συμβεί!”. Ο Schmitz αναφερόμενος στο «θέαμα» που αναπαράγεται μέσω των ΜΜΕ τονίζει ότι: “Μετακινούμαστε σε ομάδες των δύο ή τριών ατόμων για τη δική μας ασφάλεια”.

Οι δράσεις κατάληψης κατοικιών εντάσσονται στα πλαίσια της «ημέρας δράσης για την στέγαση» (Housing Action Day).Αρχικά χρειαζόταν μια ευρεία ένωση ακτιβιστών/-στριών πάνω στο ζήτημα της πολιτικής των μισθώσεων, για να κατεβάσει χιλιάδες κόσμο στον δρόμο για μια αλληλέγγυα ανάπλαση της πόλης δίχως διώξεις και εξώσεις από κατοικίες. Εξαιτίας, όμως, της απαγόρευσης διαδηλώσεων οι διοργανωτές κάλεσαν σε διαδικτυακή διαμαρτυρία και σε πρόκληση θορύβου από μπαλκόνια και παράθυρα.

Κατάληψη διαμερίσματος στο Βερολίνο 

Η σύμπραξη #besetzen μόλις πριν από δύο χρόνια είχε καταλάβει για πρώτη φορά μια εγκαταλελειμμένη μονοκατοικία στο Neukölln. Στην τελευταία τους δράση το προηγούμενο διάστημα, κατά τα τέλη του Σεπτέμβρη, εισέβαλαν σε ένα άδειο κτήριο στο Frankfurter Allee και κατάφεραν να εξασφαλίσουν τη μελλοντική χρήση του οικίσματος.

Συζητήσεις περί καταλήψεων ή κατασχέσεων κέρδισαν σε δυναμική εν μέσω της κρίσης του κορωνοϊού. Στο Βερολίνο οργανώσεις που δραστηριοποιούνται με το στεγαστικό ζήτημα απηύθυναν ανοιχτή επιστολή προτείνοντας τη στέγαση των αστέγων σε ξενοδοχεία και εξοχικές κατοικίες. «Έμμεση στήριξη» χαίρουν οι ακτιβιστές ακόμα και από ένα μέρος του κεφαλαίου! Συγκεκριμένα, οι πολυεθνικές H&M, Adidas και Deichmann ανακοίνωσαν ότι δε θα καταβάλουν νοίκι για τα κλειστά καταστήματά τους. Μέχρι και αυτοί, λοιπόν, κατέληξαν να συγκαταλέγονται στους «καταληψίες»**.

Βερολίνο, 28.3.2020, taz.de

*Γνωστός με το ψευδώνυμο Kim Dotcom, υπέρμαχος και ακτιβιστής του ελεύθερου ίντερνετ και της προστασίας της ιδιωτικής σφαίρας στο διαδίκτυο. Διώκεται από τις ομοσπονδιακές αρχές των ΗΠΑ.

**Προφανώς, οι μεγάλοι αυτοί επιχειρηματικοί όμιλοι προσπαθούν με κάθε μέσο να περισώσουν τους ισολογισμούς και τα κέρδη τους.

Μετάφραση: Σ.Στεργίου

Επιμέλεια: Ευριπίδης Καλτσάς

Θεσσαλονίκη, 16.4.2020