Η Ενίσχυση των ομολογιούχων και η απογοήτευση των παγκόσμιων φτωχών

Της ΝΤΑΝΙΕΛΑ ΓΚΑΜΠΟΡ 

πηγή: https://www.jacobinmag.com/2020/10/g20-world-bank-debt-service-suspension

Τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οι χώρες της G20 έχουν δημιουργήσει μια εταιρική σχέση για να ωφελήσουν την ιδιωτική χρηματοδότηση εις βάρος των πολιτών στις φτωχές χώρες. Χρειαζόμαστε ένα ριζικά διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης.

Χθες, οι διοικητές των κεντρικών τραπεζών και οι υπουργοί Οικονομικών της Ομάδας των Είκοσι (G20) συναντήθηκαν για τελευταία φορά φέτος. Δεν έλυσαν όμως ένα πιεστικό ζήτημα: οι φτωχές χώρες αποσύρονται μεταξύ της χρηματοδότησης των απαντήσεων της δημόσιας υγείας στην πανδημία και της καταβολής χρέους στους ιδιώτες ομολογιούχους τους.

Όταν οι G20 και το Club του Παρισιού των μεγάλων δημόσιων πιστωτών συμφώνησαν σε μια Πρωτοβουλία Αναστολής Υπηρεσίας Χρέους τον Απρίλιο του 2020, ήλπιζαν ότι ο ιδιωτικός τομέας θα ενταχθεί οικειοθελώς στους επίσημους πιστωτές στην αναστολή πληρωμών. Αλλά τέτοιες ελπίδες υπήρξαν λανθασμένες. Οι ιδιώτες πιστωτές αρνήθηκαν να παρέχουν προσωρινή ανακούφιση ρευστότητας.

Οι επιπτώσεις είναι πολύ πιο σοβαρές από τις συνεχιζόμενες διαμάχες που ηγούνται οι Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με το κατά πόσον οι κινεζικές κρατικές τράπεζες πρέπει να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία. Πράγματι, εκτιμάται ότι η Κίνα παρείχε περίπου το ήμισυ του συνόλου της ανακούφισης που διαπραγματεύτηκε φέτος. Αρνούμενη να επιβάλει υποχρεωτική ιδιωτική συμμετοχή, η G20 θέτει την οικονομική επιβάρυνση της πανδημίας στους ώμους των φορολογουμένων τόσο στις πλούσιες όσο και στις φτωχές χώρες. Καλύπτει μια άνιση σχέση δύναμης , την οποία οι φτωχές χώρες δεν διαθέτουν μέσα για να προκαλέσουν και οι ιδιώτες πιστωτές τους έχουν λίγα προβλήματα στο να τους εκμεταλλευτούν.

Οι ιδιώτες πιστωτές αντιστέκονται στη συμμετοχή με εξαπόλυση απειλών. Το ρόπαλό τους είναι η πρόσβαση στις χρηματοοικονομικές αγορές. Όπως γράφτηκε σε επιστολή του Σεπτεμβρίου προς τους G20 από το Ινστιτούτο Διεθνούς Χρηματοδότησης, (την παγκόσμια ένωση της χρηματοοικονομικής βιομηχανίας), οι φτωχές χώρες θα έθεταν σε κίνδυνο τη σκληρή τους πρόσβαση στις διεθνείς αγορές ομολόγων υποστηρίζοντας την υποχρεωτική συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην πρωτοβουλία . Πράγματι, περίπου τριάντα επιλέξιμες χώρες – συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο δυσφορίας χρέους όπως η Κένυα και η Γκάνα – δεν υπέβαλαν αίτηση συμμετοχής προκειμένου να διατηρήσουν την πρόσβαση στην αγορά ομολόγων. Το Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών προειδοποίησε επίσης την G20 ότι οι αναδυόμενες χώρες θα μπορούσαν να δουν σημαντικές εκροές κεφαλαίων ή / και υψηλότερα επιτόκια.

Μόλις μια δεκαετία μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, και κάτω από ένα νέο καθεστώς πρωτοφανούς στήριξης από τις κεντρικές τράπεζες για ιδιωτικές αγορές περιουσιακών στοιχείων, μπορεί να εκπλήξει πολλούς ότι η ιδιωτική χρηματοδότηση θα απειλούσε την G20 τόσο άμεσα. Αλλά αυτη η θρασύτητα δεν είναι αυτοφυή. Έχει καλλιεργηθεί από μια αυξανόμενη συναίνεση σε διεθνείς αναπτυξιακούς κύκλους – από τον ΟΗΕ έως τις πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες, τα επίσημα γραφεία αναπτυξιακής βοήθειας χωρών με υψηλό εισόδημα και την G20 – ότι η ιδιωτική χρηματοδότηση είναι κρίσιμος εταίρος στις παγκόσμιες προσπάθειες για την επίτευξη του Στόχοι της αειφόρου ανάπτυξης του ΟΗΕ.

Το μάντρα της μεγιστοποίησης χρηματοδότησης για την ανάπτυξη της Παγκόσμιας Τράπεζας , η πρωτοβουλία « Υποδομή ως κατηγορία ενεργητικού » της G20 και οι πρόσφατες πρωτοβουλίες «Φύση ως κλάση περιουσιακών στοιχείων» είναι το ίδιο: μετατρέψτε τους στόχους αειφόρου ανάπτυξης σε τάξεις περιουσιακών στοιχείων που μπορούν να προσελκύσουν τρισεκατομμύρια απο θεσμικούς επενδυτές. Κάντε την ανάπτυξη τραπεζική ή επενδυτική! Αυτή η νέα συναίνεση της Wall Street επικαιροποιεί την πλέον διάσημη συναίνεση της Ουάσιγκτον που η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ επέβαλαν στις φτωχές χώρες από τη δεκαετία του 1980 με το πρόσχημα της διαρθρωτικής προσαρμογής και της ανίερης τριάδας της «απελευθέρωσης, ιδιωτικοποίησης και σταθεροποίησης».

Η επιστολή του Ινστιτούτου Διεθνών Χρηματοοικονομικών βασίζεται σε αυτό το νέο «Grand Development Bargain» με ιδιωτική χρηματοδότηση για να μπλέξει δύο καρότα μπροστά από φτωχές χώρες: το κενό χρηματοδότησης του Στόχου Αειφόρου Ανάπτυξης και την αυξανόμενη ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και διακυβερνητικών ανησυχιών στα θεσμικά χαρτοφυλάκια.

Το χάσμα χρηματοδότησης της ανάπτυξης, υποστηρίζει το επιχείρημα, οτι δεν μπορεί να καλυφθεί χωρίς ιδιωτική χρηματοδότηση. Τα τρισεκατομμύρια που κατέχουν οι θεσμικοί επενδυτές θα μπορούσαν να βρουν το δρόμο τους σε τοπικά νομισματικά ομόλογα για να χρηματοδοτήσουν την εκπαίδευση, την υγεία, τους δρόμους, την ηλεκτρική ενέργεια, το νερό και την αποχέτευση σε φτωχές και αναδυόμενες χώρες. Αλλά αν το μέτρο οποιασδήποτε σταθερής εταιρικής σχέσης είναι αυτό που κάνει ο σύντροφός σας σε κακές στιγμές, τότε η απειλητική συμπεριφορά των ιδιωτικών πιστωτών στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις θέτει σε αμφιβολία την υπόσχεση της μεγιστοποίησης της αναπτυξιακής χρηματοδότησης. Οι φτωχές χώρες αναγκάζονται να δώσουν προτεραιότητα στον κοινωνικό πόνο στο αποκορύφωμα μιας πανδημίας για την αβέβαιη υπόσχεση των εισροών που σχετίζονται με την ανάπτυξη, με εμπορικούς όρους και σε εμπορευματοποιημένες δημόσιες υπηρεσίες, κάποια στιγμή στο μέλλον.

Το δεύτερο καρότο του Ινστιτούτου επισημαίνει ότι η πανδημία έχει έρθει σε μια κρίσιμη στιγμή για τους επενδυτές που εξετάζουν τη βιωσιμότητα στα χαρτοφυλάκια τους. Αυτό δεν αφορά μόνο την πανδημία. Οι χώρες με υψηλό εισόδημα, ιδίως η Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν δεσμευτεί να εξοικονομήσουν οικονομικά ως βασικό πυλώνα των μεταβάσεων χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η επιστολή του Ινστιτούτου υπονοεί ότι το εισερχόμενο «περιβαλλοντικό, κοινωνικό και διακυβέρνησης» τσουνάμι θα πλημμυρίσει φτωχές χώρες με ρευστότητα στην αγορά (κρατικά ομόλογα), αρκεί να μην υπάρχουν εμπόδια στην είσοδο, όπως η υποχρεωτική συμμετοχή σε μια εκτεταμένη Πρωτοβουλία Αναστολής Υπηρεσιών Χρέους.

Ωστόσο, αυτό το “Grand Bargain” απαιτεί προσοχή. Είναι ευρέως γνωστό ότι οι αξιολογήσεις ESG παρέχουν κάλυψη για συστηματικό πράσινο πλύσιμο. Μέχρι σήμερα, δεν έχει βρεθεί αξιόπιστη λύση για την αντιμετώπιση των υποκείμενων συγκρούσεων συμφερόντων. Πέρα από τις ασυνεπείς αξιολογήσεις ESG βρίσκεται μια άλλη σοβαρή πρόκληση. Το τείχος της ρευστότητας (ESG) στις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων του Στόχου Αειφόρου Ανάπτυξης δεν θα φτάσει χωρίς να το λιπαίνουν οι δημόσιοι πόροι. Τα παραδείγματα αφθονούν. Η επιστολή του Ινστιτούτου καλεί τις πολυμερείς τράπεζες να παρέχουν μερικές εγγυήσεις για βιώσιμες λύσεις ομολόγων.

Οι φτωχές χώρες αναμένεται επίσης να παρέχουν επιδοτήσεις: για παράδειγμα, η Κένυα μόλις ενέκρινε στο Κοινοβούλιο ένα δημόσιο ταμείο διοδίων που εγγυάται τη ζήτηση για κατασκευή εθνικής οδού μέσω μιας εταιρικής σχέσης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα που χρηματοδοτείται από γαλλικούς διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων. Η Κένυα θα χρησιμοποιήσει χρήματα των φορολογουμένων για να εγγυηθεί την απόδοση των Γάλλων διαχειριστών περιουσιακών στοιχείων όταν οι πολίτες της δεν μπορούν να πληρώσουν τα τέλη διοδίων. Σε μια πιο φιλόδοξη κλίμακα, το στρατόπεδο «πρόσβασης στην αγορά» στην αφρικανική ήπειρο έβαλε επίσης το βάρος του πίσω από την πρόταση της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Αφρική για επιδότηση της ζήτησης των ιδιωτικών επενδυτών για αφρικανικά κρατικά ομόλογα μέσω μιας ειδικής «Διευκόλυνσης ρευστότητας και βιωσιμότητας» ( μια αγορά repo για την Αφρική ).

Αυτός ο κόσμος του «de-risking», που προσελκύει ιδιωτικούς πιστωτές με επιδοτήσεις που εκτρέπονται από την ευνοϊκή βοήθεια και τους προϋπολογισμούς των φτωχών χωρών, ήταν ακριβώς αυτό που ο Jim Yong Kim, τότε πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, προέβλεπε το 2017:

Πρέπει να ξεκινήσουμε ρωτώντας τακτικά εάν το ιδιωτικό κεφάλαιο, αντί της κρατικής χρηματοδότησης ή της βοήθειας των δωρητών, μπορεί να χρηματοδοτήσει ένα έργο. Εάν οι προϋποθέσεις δεν είναι σωστές για ιδιωτικές επενδύσεις, πρέπει να συνεργαστούμε με τους εταίρους μας για αποσυμφόρηση έργων, τομέων και ολόκληρων χωρών.

Ωστόσο, η πανδημία έχει διευκρινίσει ότι τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οι χώρες της G20 έχουν οικοδομήσει αυτήν τη συνεργασία για να ωφελήσουν την ιδιωτική χρηματοδότηση εις βάρος των πολιτών σε φτωχές χώρες. Ήρθε η ώρα να κινητοποιηθούμε για να το αλλάξουμε αυτό.