Δεύτερος νεκρός στις φυλακές των Διαβατών στην Θεσσαλονίκη, εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες κρατούμενοι ασθενείς με covid σε όλα τα σωφρονιστικά ιδρύματα της χώρας. Η καταστροφή στις Ελληνικές φυλακές μόλις άρχισε και ο μόνος, αποκλειστικός υπεύθυνος για αυτό είναι το κράτος. Πρόκειται για ένα έγκλημα προδιαγεγραμμένο, κάτι που όλοι ξέραμε και περιμέναμε να συμβεί, κάτι για το οποίο πολλοί προειδοποίησαν αν κανείς δεν είχε την αυταπάτη ότι θα εισακουστεί. Οι φυλακές είναι η μαύρη αποθήκη όλου του καθεστώτος, ο πάτος του βαρελιού, εκεί που οι άνθρωποι πεθαίνουν από ένα χαλασμένο δόντι, ποιος φαντάστηκε ότι θα υπήρχε πρόνοια να γλιτώσουν την πανδημία. Άλλωστε, από πρώτη σκοπιά, σε ένα κλειστό μέρος στο οποίο στοιβάζονται εκατοντάδες άνθρωποι είναι θέμα χρόνου πότε θα «γλιστρήσει» ένας ασθενής, και μετά τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει την εξάπλωση. Ένας βολικός για την κυρίαρχη τάξη ισχυρισμός που όμως αν δαπανήσει κανείς λίγο παραπάνω σκέψη κατανοεί ότι είναι έωλος.
Το κράτος, υποτίθεται βασιζόμενο στις προτάσεις επιστημόνων, απαιτεί από όλους μας ένα πολύ αυστηρό μέτρο ατομικής ευθύνης. Την ώρα που είμαστε υποχρεωμένοι να συγκεντρωνόμαστε στα ΜΜΜ για να πηγαίνουμε στις δουλειές μας, ενώ μέχρι πρόσφατα στοιβάζονταν δεκάδες παιδιά στα σχολεία που οι γονείς έπρεπε να μεταφέρουν δύο φορές την ημέρα , ενώ τα κουταλάκια της θείας κοινωνίας μεταδίδουν την ασθένεια κατά κύριο λόγο στις πιο ευπαθείς ηλικίες, κατηγορούμαστε εμείς ως υπεύθυνοι για την μετάδοση του ιού στα σπίτια μας και από εκεί στα γειτονικά σπίτια, στις παρέες, στους συνάδελφους, τους συγγενείς. 300 ευρώ είναι το πρόστιμο ακόμα κι αν φορέσεις λάθος την μάσκα και το κράτος, με μοναδική συνέπεια και οργάνωση μαζεύει εκατομμύρια ευρώ από καθημερινούς ελέγχους.
Κι όμως δεν ήταν εύκολο να προστατευτούν χιλιάδες κρατούμενοι από την διάδοση της πανδημίας. Οι φυλακισμένοι δεν μπορούν να βγουν έξω. Τα επισκεπτήρια έχουν απαγορευτεί. 14 μέρες καραντίνα μπαίνει ο κάθε κρατούμενος που θα επιστρέψει από άδεια και όλα τα τεστ μπορούν να του γίνουν πριν τον γυρίσουν στο εσωτερικό. Η μόνη επαφή των έγκλειστων με τον έξω κόσμο είναι ένας πολύ μικρός αριθμός δεσμοφυλάκων στο εσωτερικό των ιδρυμάτων. Εάν είχε δοθεί στοιχειώδης προσοχή από και προς αυτόν τον μικρό αριθμό δεσμοφυλάκων η πανδημία θα είχε κρατηθεί έξω από τις φυλακές. Εάν τους έκαναν σταθερά και τακτικά τεστ, εάν έκαναν απλά τα αυτονόητα που ζητάνε από τον κάθε πολίτη η καταστροφή θα είχε αποφευχθεί. Αλλά ακόμα κι αν με κάποιο τρόπο η πανδημία περνούσε τα κάγκελα η φυλακή έχει σοβαρά εργαλεία αντιμετώπισής της. Κελιά κλειδώνονται το ίδιο και οι θάλαμοι. Κάθε φυλακή επίσης είναι ένα άθροισμα από μικρότερες φυλακές-πτέρυγες που είναι έτσι ή αλλιώς χωρίς επαφή μεταξύ τους. Είναι φανερό, και οι καταγγελίες που έχουν γίνει τον τελευταίο καιρό το αποδεικνύουν και έμπρακτα, ότι καμία ουσιαστική μέριμνα προστασίας για τους χιλιάδες φυλακισμένους δεν έχει παρθεί. Αφήνουν τους κρατούμενους να αρρωστήσουν ή και να πεθάνουν έτσι, απλά και αδιάφορα.
Το κράτος που απαιτεί από εμάς την μέγιστη ατομική ευθύνη αποτυγχάνει ολοκληρωτικά σε αυτό το καθήκον έχοντας μάλιστα να διαχειριστεί μια εύκολη πρόκληση, πολύ ευκολότερη αναλογικά από την πρόκληση που διαχειριζόμαστε όλοι και όλες καθημερινά.
Βρισκόμαστε στην δυσχερή κατάσταση όπου το κράτος είναι ο μόνος μηχανισμός που έχει τους πόρους, τις οργανωτικές δομές και την τεχνογνωσία να αντιμετωπίσει αυτή την υγειονομική κρίση. Ρεαλιστικά μιλώντας όσο απαραίτητη κι αν είναι η αλληλεγγύη στην βάση, ούτε νέες ΜΕΘ μπορεί να δημιουργήσει, ούτε εμβόλια να μοιράσει. Σε μεγάλο βαθμό είμαστε στο έλεος ενός μηχανισμού που μας αντιμετωπίζει με παρόμοιο τρόπο που μας αντιμετωπίζει ο ίδιος ο ιός. Και του το έχουμε επιτρέψει, έχουμε συναινέσει σε αυτό ως κοινωνική βάση με τα όσα δεν κάναμε πριν την πανδημία. Αν όμως έχει το πάνω χέρι στην κρίση, ακόμα και τώρα δεν παίζει μόνο του, δεν μπορεί να αφεθεί να παίξει μόνο του και όποιος/α ψάχνει την αιτία για τις κινητοποιήσεις στη 17Ν, πέρα από το επετειακό και ευρύτερο πολιτικό περιεχόμενο, εκεί πρέπει να τις αναζητήσει. Στην αυτονόητη αντίδραση ενός αγωνιζόμενου κόσμου που βλέπει το κράτος, σε μια τέτοια κρίση, όχι μόνο να την εκμεταλλεύεται αισχρά για να περάσει αντικοινωνικά μέτρα, όχι μόνο να ακολουθεί τις πιο καταστροφικές στρατηγικές όπως πχ με το χύμα άνοιγμα του τουρισμού αλλά και να αποτυγχάνει στα πιο απλά «τεχνικά» καθήκοντα στοιχειώδους οργάνωσης και συλλογικής προστασίας.
Υπάρχουν ίσως ακόμα φυλακές που μπορούν να σωθούν, υπάρχουν ψυχιατρεία, ξενώνες ανηλίκων, ορφανοτροφεία, κλειστοί χώροι που πρέπει να προστατευτούν. Υπάρχει μια ολόκληρη κοινωνία που άρχισε να βλέπει τις πρώτες σακούλες με πτώματα στα νοσοκομεία γιατί τα ψυγεία γέμισαν. Πρέπει να αρχίσουμε από τώρα να λογαριαζόμαστε με το κράτος. Γιατί μετά την πανδημία θα πρέπει να μετρηθούμε μαζί του. Εκτός από τις μάσκες και τα μέτρα προστασία αυτή είναι η άλλη, εξίσου σημαντική ατομική ευθύνη για όλους και όλες μας στην βάση.
