Η εθνική ομοιογένεια ως οδοστρωτήρας του διαφορετικού | Δύο σημαντικές περιπτώσεις κακοποιήσεων (και) Εβραίων, του Νίκου Πελεκούδα

Από τις Μελέτες Χειραφέτησης/ Ελλάδα 1830 – 1918

Για το ελληνικό κράτος ο Άλλος ήταν πάντα ο εχθρός, ο αντίπαλος. Κι αυτό γιατί η κρατική του συγκρότηση είναι χτισμένη στην ανάγκη της εθνικής ομοιογένειας. Ένας χώρος σταυροδρόμι πολιτισμών, παρόλα αυτά, πρέπει να εμφανίζεται ως εθνικά συνεχής. Εθνική ομοιογένεια που σε περίοπτη θέση είχε πάντα την επικράτηση της χριστιανικής ορθόδοξης εκκλησίας, συστατικό στοιχείο μάλιστα της μάχης για την ανεξαρτησία και την ίδρυση του ελληνικού κράτους.

Άλλωστε ειδικά οι κρατικές συγκροτήσεις που η γεωγραφική τους θέση είχε ως προϋπόθεση ύπαρξης τη συνύπαρξη διαφορετικών εθνικών πληθυσμών, είναι και αυτοί που με ακόμα μεγαλύτερη μανία πρέπει να χτίσουν το μύθο της ομοιογένειας.

Ομοιογένεια η οποία τελικά λειτουργεί ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία, αφού σε όλες τις επεκτάσεις του το ελληνικό κράτος το πρώτο που έκανε ήταν να ξεκληρίζει πληθυσμούς και να δυσκολεύει όλους τους όρους αναπαραγωγής τους, και πρώτα από όλους τον οικονομικό.

Ένας από τους πληθυσμούς που έχει «καλοπεράσει» στα χέρια των Ελλήνων είναι φυσικά και οι εβραίοι. Ιδιαίτερα στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, όταν έχουν εξανεμιστεί οι όποιες πλευρές των διαφωτιστικών προταγμάτων (που και όσες υπήρξαν ήταν υποταγμένες στην εθνική συγκρότηση και όχι την αξιακή αναγέννηση υπέρ του ανθρώπου), και η εθνική επέκταση γίνεται ο βασικός στόχος. Και φυσικά εμπόδιο είναι Άλλοι πληθυσμοί.

Οι εβραίοι θα μπουν στο στόχαστρο. Άλλωστε έχουν στοχοποιηθεί και άλλες φορές, όταν στον ελληνικό χώρο διεκδικούσε ρόλο η Καθολική Εκκλησία. Υποτίθεται πως οι Εβραίοι ήταν πάντα οι κρυφοί σύμμαχοί τους, και διαφθορείς του ελληνορθόδοξου πολιτισμού (sic).

Η μία περίπτωση λοιπόν του κυνηγητού που θα υποστούν οι Εβραίοι είναι στις 12 Οκτωβρίου του 1862, όταν εγκαταλείπει οριστικά την Ελλάδα ο Όθωνας. Όπως αναφέρει ο Καρολίδης ως αυτόπτης μάρτυρας, στην Κωνσταντινούπολη μαθητές του Πατριαρχικού Γυμνασίου, θα πανηγυρίσουν το γεγονός με μαζικές επιθέσεις εναντίον παιδιών Εβραίων, υπό την ανοχή φυσικά των γονιών τους. Αντίστοιχες κινήσεις θα εκδηλωθούν και στον ελληνικό κρατικό χώρο.

Από την άλλη μεριά οπαδοί του Λομβάρδου στα Επτάνησα, το 1872 την ημέρα των εκλογών απειλούσαν εβραίους ενώ ο Ιάκωβος Πολυλάς εξαπέλυε πύρινους λόγους εναντίον των εβραίων δαιμονοποιώντας τους! Άλλωστε ο Ζερβός Ιακωβάτος ήδη από το 1849 έγραφε: «Οι Έλληνες είμεθα ο εκλεκτός λαός του Θεού, είμεθα ο νέος Ισραήλ και η Ελληνική μας εθνικότης είναι το διαμάντιον του κόσμου, κατά της οποίας πύλαι άδου κατισχύουσιν». Πτυχές του επτανησιακού ριζοσπαστισμού δηλαδή είχαν χάσει το όποιο θετικό αντιφεουδαρχικό τους περιεχόμενο και στρέφονταν εναντίον του μη ελληνικού συνολικά.

Το ελληνικό κράτος όπως σε πολλές περιπτώσεις είχε κάνει, και που έχουμε παρουσιάσει, ανέχτηκε αυτές τις βίαιες δράσεις που θα τους άξιζε μια ιδιαίτερη έρευνα. Η υπενθύμιση άλλωστε αυτών των δύο περιπτώσεων είναι εντελώς ενδεικτική.

Η αστική εθνική κρατική συγκρότηση δε μπορεί να ανεχτεί το Διαφορετικό, το Άλλο. Ακόμα και στις περιπτώσεις κρατών που η εθνική και φυλετική διαφορετικότητα ήταν η προϋπόθεση της ίδρυσής τους (π.χ. Η.Π.Α.) ακόμα και εκεί στηρίχτηκε στο αίμα και τη σφαγή, στη μαζική κακοποίηση πληθυσμών.