Γουατεμάλα: Η κοινότητα και οι δυνατότητές της να αντιμετωπίσει την πανδημία

Στα τέλη της δεκαετίας του ’90 είχα την ευκαιρία να μάθω σε βάθος σχετικά με τη διαδικασία της Primavera Ixcán, μια σύνθεση των κοινοτήτων του πληθυσμού σε αντίσταση. Έχοντας εισαχθεί σε μια μικρο-περιοχή του οικισμού Q’eqchi, τα μέλη αυτής της κοινότητας, που ανήκουν σε τουλάχιστον δέκα διαφορετικές πολιτισμικές καταγωγές, συνήθιζαν να κάνουν μια απλή αλλά ουσιαστική διάκριση μεταξύ της κοινότητάς τους και των άλλων που ονόμαζαν χωριά: «Είμαστε κοινότητα επειδή είμαστε οργανωμένοι. Τα χωριά οχι ».

Είναι σαφές ότι τα χωριά του Q’eqchi είχαν τη δική τους ιδιαίτερη μορφή οργάνωσης. Ωστόσο, η έμφαση του Primavera del Ixcán όσον αφορά την αυτο-ταυτοποίηση βασίστηκε στην εντατική ενσωμάτωση οικογενειών, ανδρών, γυναικών, νέων και παιδιών στην οργανωτική διαδικασία και στην αναζήτηση συλλογικών στόχων. Πρώτον, επειδή διατηρούσαν – και διατηρούν – μια σταθερή δυναμική σύνθεσης, στην οποία λαμβάνονται θεμελιώδεις αποφάσεις. Δεύτερον, επειδή επιλέγουν δύο διοικητικά όργανα: την εαρινή εκτελεστική επιτροπή Ixcán (CEPI), μια πολιτική ηγεσία που είναι υπεύθυνη για τη διασφάλιση της συνολικής παρακολούθησης του κοινοτικού έργου και του διοικητικού συμβουλίου του συνεταιρισμού τους, που είναι υπεύθυνο για την προώθηση του συλλογικού οικονομικού σχεδίου. .

Σε αυτή τη δυναμική, όλες οι οικογένειες κατείχαν οικογενειακό οικόπεδο και στέγαση, και όλοι οι μετέχοντες συμμετείχαν στις κοινοτικές παραγωγικές διαδικασίες που καταλάμβαναν σημαντικό μέρος της κοινής γης. Όλοι έκαναν τα καθήκοντά τους που ονομάζονταν «συλλογική εργασία» και συμμετείχαν σε διάφορους τύπους τομεακών οργανώσεων (γυναίκες, νεολαία, εκπαίδευση, υγεία και ποιμαντική εργασία), με τέτοιο τρόπο ώστε εργάστηκαν για να παρακολουθήσουν τον ολοκληρωμένο χαρακτήρα του προβλήματα και κοινές ανάγκες.

Η Primavera Ixcan μεγαλώνει αυτή τη στιγμή επηρεαζόμενη από την πανδημία covid-19, γύρω από την οποία το κράτος παρουσιάζει ένα ανεπαρκές σύστημα υγείας ως αποτέλεσμα δεκαετιών ιδιωτικοποίησης και νεοφιλελεύθερης λεηλασίας και της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης , το οποίο θα γίνει πιο έντονο καθώς αυτό το πρόβλημα μεγαλώνει και εξαπλώνεται εδαφικά. Αυτό συνεπάγεται την ανάγκη διαμόρφωσης επιλογών από κάθε περιοχή και κοινότητα προκειμένου να δημιουργηθούν καλύτερες συνθήκες για να αντισταθεί ο αντίκτυπος του κορονοϊού.

Κοινοτικές και εδαφικές εμπειρίες όπως αυτή του Primavera del Ixcán και πολλών άλλων με δυνατότητες εξυπηρέτησης της κοινότητας και του συλλογικού ενδιαφέροντος έχουν σημασία για την ανάληψη δράσεων που αντιμετωπίζουν την πολυπλοκότητα του προβλήματος. Υπό αυτήν την έννοια, οι κοινότητες συσσωρεύουν πολλαπλές και εμπλουτισμένες γνώσεις και πρακτικές όπως α) μορφές αυτοδιοίκησης και οργάνωσης για την κάλυψη αναγκών και την υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος. β) κοινοτικά συστήματα υγείας που περιλαμβάνουν διάφορες ενώσεις, επιτροπές και θεραπευτές, εκτός από μορφές υγειονομικής παρακολούθησης, γνώσεις και χρήση ιατρικών πόρων φυσικής προέλευσης και εφαρμογή διαφορετικών θεραπειών για την αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας, και γ) συλλογικές ή συνεργατικές μορφές παραγωγής,

Αυτό δεν σημαίνει την εξιδανίκευση της κοινότητας, η οποία, όπως και όλες οι μορφές κοινωνικής οργάνωσης, βιώνει αντιφατικές και ακόμη και ανταγωνιστικές πρακτικές στις σχέσεις και τη δυναμική της. Αυτό που επιδιώκεται είναι να ανακτήσουν τις πλούσιες εμπειρίες και ικανότητές τους για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της πανδημίας, δεδομένου ότι απαιτεί υγειονομικές, αλλά και κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές προσεγγίσεις, σε ένα πλαίσιο όπου η κοινωνικοοικονομική κρίση θα γίνει πιο έντονη και η ικανότητα και η απόδοση του κράτους θα είναι αδύναμη ή προσανατολισμένη σε άλλους σκοπούς. Και μόνο σε προοπτική και με βάση την κοινοτική οργάνωση θα είναι δυνατό να ενισχυθεί το κοινό συμφέρον σε εκείνους τους τομείς κοινωνικής σχέσης, οι οποίοι είναι επίσης απαραίτητοι για την αντιμετώπιση περιπτώσεων οικογενειών, αναπήρων, εγκύων, παιδιών και ηλικιωμένων των οποίων η φροντίδα απαιτεί συνυπευθυνότητα,

Συμπληρωματικά, η κοινότητα έχει σχέσεις με άλλες κοινότητες, οργανισμούς, ιατρικές ταξιαρχίες και κοινωνικά κινήματα, με τις οποίες μπορούν να προωθηθούν γνώσεις, εμπειρία και υγειονομική περίθαλψη, καθώς και παραγωγική εργασία, εμπορική ανταλλαγή κλπ. Ομοίως, σχετίζεται με δημοτικές κυβερνήσεις και κρατικούς θεσμούς που σχετίζονται με το πρόβλημα, με τα οποία θα είναι απαραίτητο να καθιερωθούν και να ενισχυθούν οι εδαφικοί συντονισμοί, καθώς και να απαιτηθούν εγγυήσεις για τα δικαιώματα (για την υγεία, το νερό, τη ζωή), τα φάρμακα, τους πόρους και προμήθειες για την αντιμετώπιση της πανδημίας και της οικονομικής στήριξης και της κοινωνικής βοήθειας για την αντιμετώπιση των πρόσθετων επιπτώσεων της κρίσης.

Ιστολόγιο του συγγραφέα: www.plazapublica.com.gt