Edwin Black: Οταν οι Σιωνιστές έκαναν συμφωνία με τους Ναζί.
Μετάφραση από Ε.
Disclaimer: Το Alerta.gr δεν συμφωνεί με τα συμπεράσματα του συγγραφέα του άρθρου που ακολουθεί και με το ύφος του κειμένου. Ωστόσο είναι ένα κείμενο που περιγράφει με γλαφυρό τρόπο το πως οι Σιωνιστές δεν δίστασαν να συνεργαστούν μέχρι και με τους Ναζί την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, προκειμένου να εκπληρώσουν το σχέδιο τους για την μετεγκατάσταση χιλιάδων Εβραίων στην Παλαιστίνη, σπάζοντας το εμπορικό μποϊκοτάζ προς το 3ο Ράιχ και εκμεταλλευόμενοι την δεινή θέση των Εβραίων της Ευρώπης, που βρίσκονταν εν μέσω γενοκτονίας, του Ολοκαυτώματος.
[Ο συγγραφέας είναι ο βραβευμένος συγγραφέας μπεστ σέλερ της IBM and the Holocaust, και το πρώτο του βιβλίο, The Transfer Agreement, έχει τώρα επανακυκλοφορήσει σε μια επετειακή έκδοση για την 25η επέτειο (Dialog Press), με ακόλουθο τον Abraham Foxman. www.edwinblack.com]
Το απόγευμα της 7ης Αυγούστου του 1933, στην οδό Wilhelmstrasse 76 στο Βερολίνο, μια μέρα όπου οι καλοντυμένοι Εβραίοι στη Γερμανία δεν μπορούσαν να βγουν στον δρόμο χωρίς φόβο, όπου οι εργαζόμενοι κιμπούτνικ στην Παλαιστίνη σκούπιζαν με υπερηφάνεια τον μεσημεριανό ιδρώτα από το μέτωπό τους, όπου ανήσυχοι Γερμανοί επιχειρηματίες αγωνιούσαν μήπως το επόμενο τηλεγράφημα ακυρώσει άλλη μία παραγγελία για τα ολοένα και πιο αδιάθετα προϊόντα του Ράιχ, όπου οργανωτές των Ναζί σε όλη την Ευρώπη μελετούσαν με ικανοποίηση στατιστικά στοιχεία για τις εβραϊκές πληθυσμιακές ομάδες και τα περιουσιακά τους στοιχεία, όπου Πολωνοί φασίστες ξυλοκοπούσαν βάναυσα Εβραίους σε πλατείες πόλεων, όπου απλοί άνεργοι Γερμανοί αναρωτιόντουσαν πού θα βρουν τα χρήματα για το επόμενο τους γεύμα, όπου παιδιά εβραϊκής καταγωγής στα σχολεία της Γερμανίας εξαναγκάζονταν να στέκονται μπροστά στους συμμαθητές τους ως παραδείγματα αποτρόπαιων παρασίτων, όπου αψηφώντας την κατάσταση Εβραίοι στην Αμερική και την Αγγλία υψώναν τις γροθιές τους με οργή, εντείνοντας το μποϊκοτάζ κατά της Γερμανίας, όπου οι εξαγωγείς εβραϊκής καταγωγής στην Παλαιστίνη αγωνιούσαν μήπως η Γερμανία, ο βασικός τους αγοραστής, προβεί σε αντίποινα, όπου χιλιάδες άστεγα μέλη της εβραϊκής κοινότητας της Γερμανίας ζούσαν ως πρόσφυγες ή βρίσκονταν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπου το μέλλον του Εβραϊσμού στην Ευρώπη έμοιαζε να έχει τελειώσει — σε αυτή την καθοριστική ημέρα του πρώτου καλοκαιριού του καθεστώτος του Χίτλερ, μία επίσημη αντιπροσωπεία τεσσάρων Γερμανών και Παλαιστίνιων Σιωνιστών και ενός ανεξάρτητου Παλαιστίνιου επιχειρηματία οδηγήθηκε σε μία αίθουσα συνεδριάσεων του Υπουργείου Οικονομικών. Οι Εβραίοι είχαν εξουσιοδοτηθεί από μια ένωση εβραϊκών και σιωνιστικών οργανώσεων να διαπραγματευτούν με το Τρίτο Ράιχ.
Ύστερα από ώρες επίμονης και έντονης διαπραγμάτευσης, ο Χανς Χάρτενσταϊν, διευθυντής του Γραφείου Ελέγχου Συναλλάγματος του Ράιχ, ήταν έτοιμος να λήξει τη συνεδρίαση όταν ένας αγγελιοφόρος της Deutsche Reichspost παρέδωσε ένα τηλεγράφημα από τον Γερμανό πρόξενο στο Τελ Αβίβ. Το τηλεγράφημα ενημέρωνε τον Χάρτενσταϊν ότι ένας συνασπισμός επίσημων και εμπορικών σιωνιστικών συμφερόντων στην Παλαιστίνη αποτελούσε την καλύτερη επιλογή για να καμφθεί το αυξανόμενο, υπό εβραϊκή ηγεσία, παγκόσμιο μποϊκοτάζ κατά των Ναζί, το οποίο παρέλυε το καθεστώς του Χίτλερ στους πρώτους μήνες της εξουσίας του. Μία συμφωνία με τους Σιωνιστές θα ήταν αναγκαία.
Έτσι και έγινε. Δημιουργήθηκε η Συμφωνία Μεταφοράς. Δεν υπήρξε κάποιο έντυπο συμβόλαιο με υπογραφές στο κάτω μέρος. Η συμφωνία πήρε τη μορφή επίσημου διατάγματος του Ράιχ, με αριθμό 54/33, που εκδόθηκε τρεις ημέρες αργότερα, στις 10 Αυγούστου, από το Υπουργείο Οικονομικών του Ράιχ. Το διάταγμα εξουσιοδοτούσε τους Σιωνιστές να δημιουργήσουν δύο ειδικά γραφεία για τη διαχείριση των οικονομικών συναλλαγών μεταφοράς: το ένα υπό την εποπτεία της Γερμανικής Σιωνιστικής Ομοσπονδίας στο Βερολίνο και το άλλο υπό την εποπτεία της εταιρείας εμπιστευτικής διαχείρισης (trust company) της Anglo-Palestine στην Παλαιστίνη. Το γραφείο του Τελ Αβίβ ονομάστηκε Haavara Trust and Transfer Office Ltd. (Εταιρεία Εμπιστευτικής Διαχείρισης και Μεταφοράς Χααβάρα Ε.Π.Ε.). Συχνά αναφερόταν απλώς ως Haavara Ltd. Η εταιρεία αυτή οργανώθηκε σύμφωνα με τον εμπορικό κώδικα της Παλαιστίνης και λειτουργούσε υπό την ευθύνη επαγγελματιών διευθυντών επιχειρήσεων. Το σύνολο των μετοχών της ανήκε στην Τράπεζα Anglo-Palestine, η οποία αργότερα μετονομάστηκε σε Bank Leumi.
Η λέξη Haavara, που σημαίνει “μεταφορά” στα Εβραϊκά, γρήγορα έγινε συνώνυμο της λέξης “μεταφορά”.
Η συμφωνία ήταν η εξής: Οι Εβραίοι θα μπορούσαν να φύγουν από τη Γερμανία προτού φτωχοποιηθούν, και να πάρουν μαζί τους μέρος της περιουσίας τους με τη μορφή νέων γερμανικών προϊόντων, τα οποία το σιωνιστικό κίνημα θα πουλούσε στην Παλαιστίνη και τελικά σε μεγάλο μέρος της παγκόσμιας αγοράς. Τα έσοδα θα δίνονταν στους μετανάστες, με ένα μέρος να διατηρείται για έργα οικοδόμησης κράτους, όπως η βιομηχανική υποδομή και η αγορά γης.
Οι Εβραίοι δεν μπορούσαν να εισέλθουν στην Παλαιστίνη χωρίς το λεγόμενο «Πιστοποιητικό Καπιταλιστή», το οποίο εκδιδόταν από τους Βρετανούς και αποδείκνυε ότι διέθεταν το ισοδύναμο των 5.000 δολαρίων. Η Συμφωνία Μεταφοράς το κατέστησε εφικτό. Απευθυνόμενη όχι μόνο στους ενεργούς μετανάστες, η Συμφωνία Μεταφοράς επέτρεπε στους «δυνητικούς μετανάστες» να προστατεύσουν την περιουσία τους σε αυτούς τους ειδικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, οι οποίοι και πάλι δεν μπορούσαν να προσπελαστούν χωρίς την αγορά και μεταπώληση γερμανικών προϊόντων. Ανάμεσα στους λογαριασμούς ενεργών και δυνητικών μεταναστών, ο μηχανισμός της Μεταφοράς σήμαινε εκατομμύρια ράιχσμαρκ – τόσο για τους Γερμανούς όσο και για τους Σιωνιστές.
Όσο περισσότερα προϊόντα πουλούσαν οι Γερμανοί, τόσο σε περισσότερους Εβραίους θα επέτρεπαν να φύγουν από τη Γερμανία και να πάνε στην Παλαιστίνη, και τόσο περισσότερα χρήματα θα ήταν διαθέσιμα για την οικοδόμηση του εβραϊκού κράτους. Η τιμή αυτού του εμπορικά συνδεδεμένου εξόδου θα ήταν η εγκατάλειψη του εμπορικού πολέμου κατά της Ναζιστικής Γερμανίας. Το τιμωρητικό, παγκόσμιο μποϊκοτάζ κατά των Ναζί, το οποίο οι οργανωτές υπόσχονταν μεγαλόφωνα ότι θα ανατρέψει το καθεστώς Χίτλερ μέσα στον πρώτο χρόνο του, αυτή η αυξανόμεη ανεξίθρησκη και διαθρησκειακή συμμαχία που καθημερινά έσπαγε με επιθετικό τρόπο τις γερμανικές συμβάσεις, ακύρωνε τις γερμανικές παραγγελίες και διέκοπτε τις γερμανικές εμπορικές σχέσεις, στρέφοντας τις προς οποιονδήποτε αντίπαλο της εποχής της Μεγάλης Ύφεσης ήταν έτοιμος να ανταγωνιστεί. Οι Εβραίοι αντεπιτίθονταν. Οι Ναζί είχαν αποφασίσει ότι αυτή η ηθική αντεπίθεση –η οποία ήταν η μεγαλύτερη απειλή για τη Γερμανία από οποιαδήποτε άλλη εβραϊκή αντίδραση– έπρεπε να σταματήσει.
Οι Σιωνιστές το κατάλαβαν. Και σύντομα, οι εβραϊκές και οι ανεξίθρησκες οργανώσεις του μποϊκοτάζ ήρθαν αντιμέτωπες με αυτήν την πραγματικότητα. Δεν μπορούσες να σώσεις έναν Εβραίο από τους Ναζί χωρίς να πουλήσεις γερμανικά προϊόντα. Αυτό σκότωσε το μποϊκοτάζ, προτού το μποϊκοτάζ προλάβει να σκοτώσει το Τρίτο Ράιχ.
Ολόκληρα παρακλάδια του εβραϊσμού θα μαραίνονταν, αλλά ο κορμός θα επιβίωνε – λόγια του Χερτσλ. Αυτή τη μία φορά, αυτή την κρίσιμη και μοναδική στιγμή, η εβραϊκή έκτακτη ανάγκη θα χρησιμοποιούνταν για να εξασφαλίσει ένα μέλλον, όχι για να εξαγοράσει ένα παρελθόν. Από αυτή την κρίση ταπείνωσης, οδύνης και εκδίωξης θα αναδυόταν ένα καταφύγιο, μια εθνική ταυτότητα και ένας νέος Εβραίος, με ένα νέο σπίτι που θα μπορούσε να αποκαλέσει δικό του. Μέσα από τις διάφορες δημόσιες και ιδιωτικές του μορφές, το Σύμφωνο Μεταφοράς μετέφερε περίπου 60.000 Εβραίους και 100 εκατομμύρια δολάρια – σχεδόν 1,7 δισεκατομμύρια σε αξία του 2009 – στην Εβραϊκή Παλαιστίνη. Τελικά, η Συμφωνία Μεταφοράς έσωσε ζωές, διέσωσε περιουσίες και έθεσε τα θεμέλια για την υποδομή του μελλοντικού εβραϊκού κράτους.
Κατά τα προπολεμικά χρόνια, η Συμφωνία Μεταφοράς διέσπασε τον εβραϊκό κόσμο, στρέφοντας ηγέτη ενάντια σε ηγέτη, πυροδοτώντας ανταρσίες, ακόμη και δολοφονίες τόσο εντός του Γισούβ όσο και στη Διασπορά. Ο ντε φάκτο υπουργός Εξωτερικών της Εβραϊκής Υπηρεσίας, Χαΐμ Αρλοζόροφ, ο οποίος είχε διαπραγματευτεί τη συμφωνία εκ μέρους του σιωνιστικού κόμματος Μαπάι, δολοφονήθηκε σε μια ερημική έκταση της παραλίας του Τελ Αβίβ (κοντά στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το ξενοδοχείο Hilton), πιθανότατα από Ρεβιζιονιστές Σιωνιστές του στρατοπέδου του Ζέεβ Ζαμποτίνσκι. Οι Ρεβιζιονιστές Σιωνιστές, μειοψηφία τότε, αντιτάχθηκαν βίαια στη συμφωνία με τους Ναζί. Σήμερα, δρόμοι σε όλο το Ισραήλ φέρουν το όνομά του Αρλοζόροφ.
Οι Αμερικανοεβραίοι ηγέτες και οργανώσεις, όπως το Αμερικανικό Εβραϊκό Κογκρέσο και ο Στίβεν Γουάιζ –επιλέγοντας τη σιωνιστική λύση– παρέμειναν για πάντα διχασμένοι ψυχικά από την απόφαση να εγκαταλείψουν το οργανωμένο και ενιαίο μποϊκοτάζ κατά των Ναζί. Η επίσημη εβραϊκή ηγεσία άφησε τον πόλεμο διαμαρτυρίας σε ένα ανομοιογενές, ανοργάνωτο αλλά παθιασμένο κίνημα, χωρίς στήριξη εκεί που είχε πραγματική σημασία. Ωστόσο, χωρίς το μποϊκοτάζ, η Συμφωνία Μεταφοράς δεν θα είχε υπάρξει ποτέ.
Παρά την εκρηκτική αντίδραση της κοινότητας, καθώς η κατάσταση για τους Εβραίους στην Ευρώπη χειροτέρευε, οι Σιωνιστές ετοίμαζαν παραλλαγές της ίδιας γερμανικής συμφωνίας μεταφοράς για την Τσεχοσλοβακία, την Ουγγαρία και άλλες χώρες που βρίσκονταν υπό ναζιστική κατοχή ή επιρροή. Έπειτα, όταν ξέσπασε ο πόλεμος, όταν η εκδίωξη μετατράπηκε σε εξόντωση, η Συμφωνία Μεταφοράς χρησιμοποιήθηκε για να σωθεί ό,τι και όποιος μπορούσε να σωθεί. Η συζήτηση έπαψε να υφίσταται. Ωστόσο, μέχρι εκείνη τη στιγμή, η Συμφωνία Μεταφοράς είχε σε μεγάλο βαθμό περιοριστεί ή τερματιστεί.
Για σχεδόν τρεις δεκαετίες, η Συμφωνία Μεταφοράς και οι οδυνηρές λεπτομέρειες γύρω από αυτήν είχαν ξεχαστεί. Τελικά, το 1984, όταν η πλήρης ιστορία έγινε γνωστή με την αρχική δημοσίευση του βιβλίου Η Συμφωνία Μεταφοράς, το βιβλίο πυροδότησε μια έντονη συζήτηση, μια συζήτηση την οποία λίγοι ήταν έτοιμοι να κατανοήσουν. Εκείνη την εποχή, ο κόσμος και η εβραϊκή κοινότητα εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν τη γενοκτονία, τους επιζώντες και τους ενόχους.
Η παγκόσμια προσοχή ήταν στραμμένη στα εγκληματικά γεγονότα των πολεμικών χρόνων. Η οργανωμένη μνήμη πολεμούσε συλλογικά ενάντια σε ένα αντισημιτικό αναθεωρητικό κίνημα που προσπαθούσε να αρνηθεί ή να μειώσει το Ολοκαύτωμα με μισαλλόδοξη ψευδοϊστορία. Λίγοι, ειδικά στον αγγλόφωνο κόσμο, είχαν μιλήσει δημοσίως με λεπτομέρειες για τις οικονομικές πτυχές του Ολοκαυτώματος μέχρι τη δημοσίευση του βιβλίου. Ελάχιστοι είχαν χρησιμοποιήσει τις λέξεις “Σιωνιστής” και “Ναζί” στην ίδια πρόταση μέχρι που το βιβλίο το έκανε.
Για να έχουμε μια καλύτερη αντίληψη, ας σκεφτούμε ότι η πρώτη τηλεοπτική απόπειρα να αναδείξει το Ολοκαύτωμα ήταν η τηλεοπτική σειρά Το Ολοκαύτωμα, η οποία προβλήθηκε το 1978 – την ίδια χρονιά που οι νεοναζί πραγματοποίησαν πορεία στο Σκόκι, ένα προάστιο του Σικάγο. Αυτή ήταν η χρονιά, το 1978, που ξεκίνησε η έρευνα για τη Συμφωνία Μεταφοράς. Την ίδια περίοδο, το Κίνημα της Δεύτερης Γενιάς, των παιδιών των επιζώντων του Ολοκαυτώματος, άρχιζε να διαμορφώνεται. Η Πρώτη Παγκόσμια Συνδιάσκεψη των Επιζώντων του Ολοκαυτώματος ήταν ακόμα στο στάδιο του σχεδιασμού. Το Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος των ΗΠΑ, που πήρε το καταστατικό του το 1980, ήταν μακριά από το άνοιγμα, με αρκετά χρόνια και πολλές αντιπαραθέσεις να μεσολαβούν. Η οργανωμένη εκπαίδευση για το Ολοκαύτωμα πρακτικά δεν υπήρχε. Για την κοινωνία και για τους επιζώντες, η κύρια προτεραιότητα ήταν να έρθουν αντιμέτωποι με τη γενοκτονία – όχι με τα περιουσιακά στοιχεία.
Σήμερα, η κοινωνία κατανοεί τις περισσότερες εξωτερικές εκδηλώσεις του τι συνέβη. Τώρα ο κόσμος έχει στραφεί σχεδόν πλήρως σε άλλα πιο κοσμικά ζητήματα: τα περιουσιακά στοιχεία. Κλεμμένοι λογαριασμοί σε ελβετικές τράπεζες, κλεμμένα έργα τέχνης, “χρυσός αίματος”, εξαιρεθέντα ακίνητα, σκλάβοι εργάτες, απλήρωτα ασφαλιστικά συμβόλαια και οικονομική συνωμοσία. Παντού οι κατηγορίες και οι υπερασπίσεις περιστρέφονται όχι γύρω από το ζήτημα της δολοφονίας, αλλά γύρω από το ζήτημα του χρήματος. Πρώτα ο κόσμος αγωνίστηκε με τον απολογισμό των θυμάτων. Τώρα ο κόσμος αγωνίζεται με τον απολογισμό των χρημάτων.
Έτσι, η Συμφωνία Μεταφοράς τοποθετείται στην πρώτη γραμμή. Ενώ οι διεθνείς προσπάθειες συνεχίζονται για την ανάκτηση των χαμένων εβραϊκών περιουσιακών στοιχείων, η Συμφωνία Μεταφοράς ξεχωρίζει ως η μοναδική διάσωση περιουσιακών στοιχείων που πέτυχε στην πράξη. Και πέτυχε την ίδια στιγμή, όχι με την ευκολία της μεταγενέστερης ανάλυσης, όχι με την ευχέρεια που προσφέρει ο χρόνος και τα δάκρυα μετά την καταστροφή, αλλά μέσα στον εφιαλτικό πυρετό της ναζιστικοποιημένης εποχής, καθώς οι Σιωνιστές ηγέτες κοιτούσαν πίσω για να θυμηθούν το παρελθόν και ψηλά στον ουρανό για να φανταστούν το μέλλον. Θυμήθηκαν και υπενθύμισαν στους συγχρόνους τους ότι ακόμα και ο Μωυσής είχε διαταχθεί από τον Θεό να πάρει τα πρόβατα και τα κατσίκια. Σε αυτό το πλαίσιο, ο κόσμος μπορεί να εξετάσει το τεράστιο έργο που αντιμετώπισαν οι Σιωνιστές διαπραγματευτές του 1933 και τις μνημειώδεις συμφωνίες που έκλεισαν.
Ορισμένοι ψυχρά ρεαλιστές Σιωνιστές ηγέτες σε ένα γραφείο στην όδο Wilhelmstrasse ήσαν διατεθειμένοι να πάρουν αυτές τις αποφάσεις. Αυτές βοήθησαν να σωθεί ένας λαός. Βοήθησαν στη δημιουργία ενός κράτους. Παρόλα αυτά, 25 χρόνια μετά τη δημοσίευση του βιβλίου και πάνω από 75 χρόνια μετά τη διαπραγμάτευση της συμφωνίας, οι επίμονες ερωτήσεις συνεχίζουν να στοιχειώνουν όλους εκείνους που έρχονται αντιμέτωποι με τη Συμφωνία Μεταφοράς. Ήταν τρέλα; Ή ήταν ιδιοφυία;
