Στις 20 Αυγούστου το 1936, ιδρύθηκε στην Ισπανία η αναρχική γυναικεία οργάνωση Mujeres Libres (Ελεύθερες Γυναίκες). Ο διακηρυγμένος τους στόχος ήταν να τερματιστεί ′′η τριπλή γυναικία υποδούλωση στην αμάθεια, στο κεφάλαιο και στους άνδρες.”

Η Mercedes Comaposada, η Lucia Sanchez Saorni και η Soledad Estorach ήταν τα ιδρυτικά μέλη της οργάνωσης. Φέρανε σε επαφή αρκετούς προϋπάρχοντες αναρχικούς γυναικίους κύκλους συζητήσεων και πραγματοποίησαν ένα συνέδριο για την ίδρυση των Mujeres Libres. Η απόφαση για την ίδρυση μιας ειδικής γυναικίας οργάνωσης ήταν απόρροια των πρότερων εμπειριών τους μέσα στις ανδροκρατούμενες οργανώσεις του αναρχο-συνδικαλιστικού κινήματος. Ενώ ο αναρχισμός έδωσε το λόγο του για την απελευθέρωση των γυναικών, το συνδικαλιστικό κίνημα είχε αγνοήσει σε μεγάλο βαθμό την καθημερινή πραγματικότητα που βίωναν οι γυναίκες και δεν είχε καταβληθεί καμία προσπάθεια για την οργάνωση των γυναικών στις βιομηχανίες που επικρατούσαν.

Όπως περιέγραψε η Estorach: «Στη Βαρκελώνη… το κίνημα ήταν πολύ μεγάλο και πολύ ισχυρό και υπήρχαν πολλές γυναίκες που συμμετείχαν σε κάποιους κλάδους. Ιδίως στην κλωστοϋφαντουργία και στις βιομηχανίες ρούχων. Αλλά ακόμα και σ’ αυτούς τους κλάδους, ήταν ελάχιστες οι γυναίκες που μιλούσαν. Ανησυχούσαμε για όλες τις γυναίκες που χάναμε.»

Κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών της οργάνωσης, οι Mujeres Libres συμμετείχαν συνδοιάζοντας την εμφύσηση της ταξικής συνείδησης και την άμεση δράση. Δημιούργησαν δίκτυα αναρχικών γυναικών μέσω των οποίων προσπαθούσαν να ικανοποιήσουν την ανάγκη για αλληλοϋποστήριξη σε συνδικαλιστικές δράσεις και σε άλλα κινηματικά πλαίσια. Πραγματοποιούσαν συναντήσεις μεταξύ τους, εξετάζοντας αναφορές για φαλλοκρατικές συμπεριφορές των ανδρών συντρόφων τους και ψάχνανε τρόπους για την αντιμετώπισή τους. Πέρα από τις προσπάθειες για αλληλοβοήθεια, η πιο απτή δραστηριότητα στην οποία συμμετείχε η ομάδα της Βαρκελώνης, κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου, ήταν η ίδρυση των  ” guardertas volantes ” (νηπιαγωγείων). Στην προσπάθεια τους να εμπλέξουν περισσότερες γυναίκες στο συνδικαλιστικό αγώνα, ερχόντουσαν επανειλημμένα αντιμέτωπες με τον ισχυρισμό ότι οι γυναικείες ευθύνες για τη φροντίδα των παιδιών τις εμπόδιζαν να παραμείνουν μέχρι αργά στην εργασία τους ή να βγουν έξω τη νύχτα, προκειμένου να συμμετάσχουν στις συνελεύσεις. H Estorach σημείωσε την υψηλή προσπάθεια που κατέβαλαν για την πολιτικοποίηση των γυναικών της εργατικής τάξης: «Ελάχιστα πράγματα, ήταν σε συνελεύσεις και μετά ερχόντουσαν στα σπίτια μας για να μάθουν από μας!»

Μετά την επανάσταση του Ιουλίου το ‘ 36, οι Mujeres Libres πραγματοποίησαν προγράμματα μαθητείας με σκοπό την ένταξη περισσότερων γυναικών στις κολεκτιβοποιημένες βιομηχανίες. Ίδρυσαν επίσης κλινικές άμβλωσης. Στην Ισπανική Επανάσταση ήταν η δεύτερη φορά στην ιστορία όπου νομιμοποιήθηκαν οι αμβλώσεις και παρέχονταν στις γυναίκες οι πρώτες ιατρικές μονάδες για να κάνουν άμβλωση. Οι γυναίκες πολέμησαν επίσης στην πρώτη γραμμή των επαναστατικών πολιτοφυλακών. Οι Mujeres Libres ήταν μέρος του αναρχικού κινήματος, ωστόσο διατήρησαν σκόπιμα την ανεξαρτησία τους από τη CNT, τη FAI και τη FIJL (Ελευθεριακή Νεολαία).

Οι Mujeres Libres αυξήθηκαν σε περίπου 30.000 μέλη στο απόγειό τους το 1937. Ωστόσο, με τη συντριβή της Ισπανικής Δημοκρατίας, η οργάνωση διαλύθηκε.

Πηγή άρθρου: Red and Black Notes