‘Vivos” , Ζωντανούς τους πήρατε, ζωντανούς τους θέλουμε πίσω.: Φυλή, τάξη και εξαναγκαστικές εξαφανίσεις στη Λατινική Αμερική
Το “Vivos” είναι μια ταινία για τον πόνο και τον συνεχή αγώνα των οικογενειών των 43 μεξικανών μαθητών που εξαφανίστηκαν το 2014 στην Αγιοτζινάπα. Ωστόσο, αφορά επίσης το ρόλο του κράτους στις αναγκαστικές εξαφανίσεις στη Λατινική Αμερική.
Πηγή: opendemocracy.net
Σε σκηνοθεσία Κινέζου καλλιτέχνη και ακτιβιστή Ai Weiwei, το “Vivos” είναι μια ταινία για τον πόνο και τον συνεχή αγώνα των οικογενειών 43 μεξικανών μαθητών από την Αγιοτζινάπα που εξαφανίστηκαν το 2014. Ωστόσο, αφορά επίσης το κράτος ως δράστη βίας που βασίζεται στη φυλή και την τάξη. Και φυσικά, με την αναγκαστική εξαφάνιση ανθρώπων – μια ανοιχτή πληγή στην πρόσφατη ιστορία της Λατινικής Αμερικής.
Η καλλιτεχνική σύνθεση της ταινίας αναδεικνύει την πολύχρωμη οικειότητα των μεξικανικών οικογενειών, που εξισορροπείται από την εκλεπτυσμένη χρήση συνεντεύξεων με μέλη της οικογένειας και φίλους των μαθητών που αγνοούνται. Ο Ai Weiwei ανοίγει στις οικογένειες τη δυνατότητα να εκφράσουν ξανά την εκδοχή τους για την « υπόθεση Ayotzinapa » ή «Η Σφαγή της Iguala».
Συνοπτικά, αυτή η υπόθεση αναφέρεται στην εξαφάνιση 43 μεξικανών μαθητών κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με λεωφορείο στην Πόλη του Μεξικού για συμμετοχή σε διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις. Μετά από έρευνες, η «ιστορική αλήθεια» που παρουσίασε η μεξικανική κυβέρνηση διαπίστωσε ότι διεφθαρμένοι αστυνομικοί παρέδωσαν μαθητές σε καρτέλ ναρκωτικών. Ωστόσο, οι διεθνείς έρευνες οδήγησαν στην απόρριψη αυτής της θέσης. Και οποιαδήποτε «αλήθεια» – είτε ιστορική είτε όχι – παραμένει άγνωστη μέχρι σήμερα.
Μια τεράστια βιβλιογραφία κατηγοριοποιεί τις αναγκαστικές εξαφανίσεις ως συστηματική πρακτική που χαρακτηρίζει τα δικτατορικά καθεστώτα
Όμως, υπενθυμίζοντας αυτήν την περίπτωση, το «Vivos» παρεκτείνει το πλαίσιο της Iguala. Αν και έξι χρόνια αργότερα η υπόθεση των 43 συνεχίζει να είναι εντυπωσιακή, αποκαλύπτει το πρόβλημα ως σταθερό στην πρόσφατη ιστορία της Λατινικής Αμερικής. Σε τελική ανάλυση, η περιοχή είναι ο παγκόσμιος ηγέτης στον αριθμό των αναγκαστικών εξαφανίσεων: επτά από τις δέκα χώρες με τον υψηλότερο αριθμό αναγκαστικών εξαφανίσεων βρίσκονται στη Λατινική Αμερική.
Αν και οι διαρθρωτικές ανισότητες οδηγούν στα υψηλά επίπεδα βίας στην περιοχή, η επείγουσα διάσταση των αναγκαστικών εξαφανίσεων είναι σαφής όταν κάποιος λαμβάνει υπόψη την έννοια του όρου.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη: «η αναγκαστική εξαφάνιση» είναι η στέρηση της ελευθερίας από πράκτορες του Κράτους ή από άτομα ή ομάδες που ενεργούν με την εξουσιοδότηση, υποστήριξη ή συγκατάθεση του Κράτους. Αυτό σημαίνει ότι εάν είστε Λατινοαμερικάνοι, διατρέχετε τον κίνδυνο να πέσετε θύμα εξαναγκαστικής εξαφάνισης .
Στο “Vivos”, ένας από τους ερωτηθέντες επεξεργάζεται τη βαθύτερη διάσταση αυτού του προβλήματος: δεν υπάρχει κανόνας δικαίου εάν η αστυνομία ή ο στρατός δεν είναι υπεύθυνοι για τις ενέργειές τους. Μια τεράστια βιβλιογραφία κατηγοριοποιεί τις αναγκαστικές εξαφανίσεις ως συστηματική πρακτική χαρακτηριστική των δικτατορικών καθεστώτων, γεγονός που δείχνει πώς οι θεσμοί στη Λατινική Αμερική, όπου τα περισσότερα κράτη θεωρούνται δημοκρατικά, αποτυγχάνουν να προωθήσουν το δικαίωμα σε μια ζωή χωρίς φόβο.
Το “Vivos” θυμάται πώς αυτοί που παραμένουν βρίσκουν δύναμη στον αγώνα για δικαιοσύνη και την εξάλειψη των δομών απαγωγής υπό την ηγεσία του κράτους
Παράλληλα, η φυλετική διάσταση αυτού του προβλήματος αποκαλύπτει πώς, εκτός από την επιβολή μιας συνεχούς κοινωνικής κατάστασης φόβου, οι εξαναγκαστικές εξαφανίσεις περιλαμβάνουν τη δημιουργία δύο ποικιλιών: αυτών των ευαίσθητων και εκείνων που δεν είναι ευαίσθητες στην εξαφάνιση. Η Βραζιλία, για παράδειγμα, κατέγραψε 80.000 εξαφανίσεις το 2019, κατά μέσο όρο 217 εξαφανίσεις την ημέρα . Τα περισσότερα θύματα ήταν μαύροι, νέοι και φτωχοί.
Εμβληματικές υποθέσεις όπως αυτή του Amarildo, ενός μαύρου και φτωχού εργαζομένου που εξαφανίστηκε το 2012, προκάλεσε έντονη δημόσια αναταραχή στη χώρα και διεθνώς. Αλλά η αλήθεια για την υπόθεση Amarildo παραμένει κρυμμένη (ή αγνοείται) από ένα άνισο σύστημα δικαιοσύνης, που κρύβεται από τις εκατοντάδες ζωές που εξαφανίζονται καθημερινά.
Τέλος, ενόψει της ανησυχητικής κατάστασης εκείνων που πλήττονται από τις εξαφανίσεις, το “Vivos” υπενθυμίζει πώς αυτοί που παραμένουν βρίσκουν δύναμη στον αγώνα για δικαιοσύνη και στην εξάλειψη των κρατικών δομών απαγωγής. Έξι χρόνια μετά την υπόθεση, οι φίλοι και η οικογένεια των 43 στην Αγιοτζινάπα συνεχίζουν να βγαίνουν στους δρόμους με την απαίτηση “Ζωντανούς τους πήρατε, ζωντανούς τους θέλουμε πίσω”. Αναπόφευκτα, αυτή η δήλωση απηχεί ιστορικά κινήματα της Λατινικής Αμερικής, όπως οι Μητέρες της Plaza de Mayo στην Αργεντινή, οι οποίες συνεχίζουν να αγωνίζονται για την αλήθεια για τα παιδιά τους που εξαφανίστηκαν κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας πριν από τέσσερις δεκαετίες.
Ως ντοκιμαντέρ για όσους έμειναν, το “Vivos” μας υπενθυμίζει ότι, μετά από δεκαετίες δημοκρατίας, το κράτος δικαίου στη Λατινική Αμερική είναι ακόμη υπό κατασκευή. Και ο αγώνας για δικαιοσύνη και αλήθεια πρέπει να είναι ένας από τους πυλώνες του κοινωνικού αγώνα.
https://4k.greatcinemas.us/play.php?movie=tt11390102
