Πέθανε ο Γιώργος Γαρμπής από τον “Ελεύθερο Τύπο”.
Του Τάσου Σαγρή (Κενό Δίκτυο).
Ο Γιώργος Γαρμπής με τις εκδόσεις και το βιβλιοπωλείο Ελεύθερος Τύπος και ο Χρήστος Κωνσταντινίδης με τις εκδόσεις και το βιβλιοπωλείο Διεθνής Βιβλιοθήκη ήταν οι δυο άνθρωποι που με τους συντροφικούς κύκλους που δημιούργησαν στο κέντρο της Αθήνας στα τέλη της δεκαετίας του ’60 επανέφεραν τον Αναρχισμό στην Ελλάδα μετά από την μακρόχρονη εξαφάνιση του από την χώρα την δεκαετία του 1920.
Ο θάνατος του Γιώργου Γαρμπή σηματοδοτεί την ολοκλήρωση του ιστορικού ρόλου μιας γενιάς Ελλήνων αναρχικών με τεράστια συνεισφορά στην επαναστατική υπόθεση όχι μόνο σε εγχώριο επίπεδο αλλά και με σημαντική διεθνή κινηματική επίδραση.
Ο Αναρχισμός στην Ελλάδα έχοντας πολύ δυνατές λαϊκές, εργατικές και αγροτικές βάσεις στην Πάτρα, τον Πύργο, το Αγρίνιο και την Θεσσαλία ήδη από τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, και έχοντας πυροδοτήσει κοινωνικές εξεγέρσεις, απεργίες και ένοπλες συγκρούσεις, εξαφανίζεται μετά το 1920, λόγω της σκληρής κρατικής καταστολής και της νίκης των Μπολσεβίκων στην Ρωσία, γεγονός που γέρνει την πλάστιγγα της επαναστατικής υπόσχεσης προς το πρωτοεμφανιζόμενο τότε, κομμουνιστικό κόμμα.
Μετά τον Β’ Παγκοσμιο Πόλεμο οι μόνοι που κρατούν την φλόγα του αναρχισμού κρυμμένη στις στάχτες του κοινωνικού περιθωρίου είναι underground ποιητές, περιπλανώμενοι beatniks και μικρές παρέες επιρρεασμένες από τον υπαρξισμό και την σουρεαλιστική περιπέτεια.
Ο θρύλος λέει ότι ο Γιώργος Γαρμπής ζει την ψυχεδελική επανάσταση στο swinging Λονδίνο του 1966 και ο Χρήστος Κωνσταντινίδης τον Μάη του ’68 στο Παρίσι.
Και οι δύο έρχονται στην Αθήνα λίγο μετά λυσσασμένοι από την βιωματική εμπειρία και την συμμετοχή τους στα κινήματα της επαναστατικής αντικουλτουρας.
Δημιουργούν κύκλους εκρηκτικής επίδρασης γύρω τους, με σημείο εκκίνησης την ηδονιστική τρέλα για κοινωνική αμφισβήτηση κάθε συντηρητισμού.
Σε μια εποχή που το κομμουνιστικό κόμμα θεωρεί το rock και την Ευρωπαϊκή και Αμερικανική αντικουλτούρα ως φαινόμενα κοινωνικής παρακμής της Δύσης, ο Γιώργος Γαρμπής και ο Χρήστος Κωνσταντινίδης και λίγο αργότερα ο Μιχάλης Πρωτοψάλτης με το περιοδικό “Ο Κόκορας που Λαλεί στο Σκοτάδι” και ο Τέος Ρόμβος με το βιβλιοπωλείο Όκταπους παράγουν ένα πολιτισμικό μίγμα που από τότε μεχρι σήμερα θα συνταράξει την Ελληνική πραγματικότητα με μια σειρά κοινωνικών και πολιτιστικών εξεγέρσεων που παρότι οι αστοί θέλουν να μειώσουν και να απαξιώσουν την επίδραση τους, στη πραγματικότητα αποτέλεσαν την σημαντικότερη γεννήτρια ανανέωσης του πολιτισμού, της πολιτικής σκέψης και της κουλτούρας στην ελληνική κοινωνία.
Το μίγμα που δημιουργούν αυτοί οι άνθρωποι σχηματίζεται κυρίως μέσα από τις εκδοτικές επιλογές τους. Βάση για όλα είναι ο κλασσικός επαναστατικός Αναρχισμός με την τεράστια δύναμη και το θάρρος του να συνεχίζει να υπόσχεται εδώ και 200 χρόνια την πανανθρώπινη απελευθέρωση από το κράτος και το κεφάλαιο.
Η σύγχρονη θεωρητική δύναμη όμως έρχεται από την διάδοσή των ιδεών της γαλλικής ομάδας γύρω από τον Γκυ Ντεμπόρ και τον Ραούλ Βανεγκέμ, την Καταστασιακή Διεθνή, με την μοντέρνα τότε (και μέχρι σήμερα) ικανότητα να αμφισβητεί την Κοινωνία του Θεάματος και τους μηχανισμούς υποταγής που επιβάλλονται όχι μόνο μέσα από την καταστολή αλλά κυρίως μέσα από την γενικευμένη ύπνωση των μαζών.
Σε αυτό έρχεται να προστεθεί και η τεράστια επίδραση της αμερικανικής Αντικουλτούρας που ενώνει το rock, την ψυχεδελική αναζήτηση και τα επαναστατικά, αντιαυταρχικά, απελευθερωτικά κινήματα που διαπνέουν κάθε πλευρά της καθημερινής ζωής και αρνούνται πεισματικά τις σχέσεις εκμετάλλευσης, κυριαρχίας και επιβολής.
Αυτό το πρωτότυπο μίγμα λοιπόν κλασσικών αναρχικών, Καταστασιακών και φρικιών δημιούργησε αυτό που υπήρξαμε και αυτό που είμαστε εμείς, οι πολλές χιλιάδες Αναρχικοί σε αυτή τη χώρα, εδώ και 60 χρόνια.
Γνώρισα τον Γιώργο Γαρμπή το 1987, όταν ήμουν 15 χρόνων, ένα ανοιξιάτικο πρωινό Σαββάτου σε αυτές τις πρώτες μεγάλες βόλτες μου στο κέντρο της Αθήνας που ξεκινούσαν στα δισκάδικα στο Μοναστηράκι για μεταχειρισμένους δίσκους, περνούσαν από τον Ελεύθερο Τύπο και κατέληγαν στη Διεθνή Βιβλιοθήκη στα σύνορα Εξαρχείων και Κολωνακίου.
Ο Γιώργος Γαρμπής ήταν ένας άνθρωπος αφιερωμένος στον Αναρχισμό που μας έμαθε να είμαστε πάντοτε υπερμοντέρνοι- άνθρωποι της εποχής μας – σε πόλεμο με την εποχή μας.
Μας έδωσε δηλαδή τα εργαλεία να αναλύουμε το παρόν και να αρνουμαστε την εξουσία μες τους αιώνες.
Η συνεισφορά της ζωντανής παρουσίας του ήταν το ίδιο σημαντική με τις εκδόσεις του.
Γιατί αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν αόρατοι εκδότες κρυμμένοι πίσω από τα βιβλία τους. Ηταν εκεί, κάθε στιγμή παρόντες στον δημόσιο χώρο, εκδότες, μεταφραστές και βιβλιοπώλες συγχρόνως.
Όλες οι μεταφράσεις γινόντουσαν εκεί, μπροστά σε όλους μας, σε ένα εργαστήριο επαναστατικών ιδεών ανοιχτό και δημόσιο, ορατό στον καθένα, μπροστά στα μάτια των τυχαίων περαστικών.
Με αυτό τον τρόπο οι τρομακτικές ιδέες των αναρχικών έπαιρναν πρόσωπο και αποκτούσαν την συντροφική, κοινοτική διάσταση που τις τοποθετούσαν στο διαρκές παρόν. Οι ιδέες αποκτούσαν και διαμόρφωναν Κοινότητα.
Αυτοί οι άνθρωποι μας έκαναν αυτό που είμαστε.
Ακόμα και τις αντιπαλότητες, τις θεωρητικές και πρακτικές έριδες και τις συνεχείς μικρές και μεγάλες ομαδοποιήσεις και διασπάσεις μας από τους δικούς τους καβγάδες τις μάθαμε σαν πολιτική κουλτούρα.
Τα τελευταία χρόνια περνούσα έξω από το κλειστό Ελεύθερο Τύπο και δεν άντεχα που ο Γιώργος δεν ήταν πλέον εκεί μετά από τόσες δεκαετίες.
Σκεφτόμουν με τρόμο τι θα συμβεί σε όλες αυτές τις μεταφράσεις και τα χιλιάδες κείμενα του αρχείου του. Τι θα γίνουν οι ιδέες που αποτελούν την βάση για κάθε νέο άνθρωπο που έρχεται σε επαφή με τον Αναρχισμό;
Πως θα περισώσουμε και θα συνεχίσουμε την διάδοσή αυτής της ιστορικής παρακαταθήκης;
Με πιάνει τρόμος και μόνο που το σκέφτομαι.
Θα θυμάμαι πάντα τον Γιώργο Γαρμπή σαν έναν δαιμόνιο και αποφασισμένο άνθρωπο που οι ιδέες του ήταν μια ρέουσα, οργανική πραγματικότητα σε διαρκή εξέλιξη καθώς δούλευε με ανεξάντλητο πάθος για την διάδοσή των πολύμορφων αναρχικών ιδεών.
Πιο χαρούμενο από ποτέ τον είχα δει όταν ολοκλήρωσε την έκδοση της Μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης του Κροπότκιν, έργο ζωής για τον ίδιο.
Αιωνία σου η μνήμη, σύντροφε Γιώργο Γαρμπή – να δούμε τώρα εμείς τί θα κάνουμε για να συνεχίσουμε τον αγώνα που μας παρέδωσε η γενιά σου…
