Στον Αμαζόνιο υπάρχουν ακόμα και σήμερα κάποιες φυλές αυτοχθόνων που ζουν κρυμμένες μέσα στις αχανείς δασώδεις εκτάσεις. Για χρόνια, οι διαδοχικές βραζιλιάνικες κυβερνήσεις προσπάθησαν να έρθουν σε επαφή με αυτούς τους απομονωμένους “ευγενείς άγριους”. Απέστειλαν ολόκληρες στρατιές από τους ανθρωπολόγους τους για να βρουν έναν κώδικα επικοινωνίας μαζί τους, να μπορέσουν να δημιουργήσουν μια σχέση εμπιστοσύνης με αυτές τις ξεχασμένες απο την ιστορία πρωτόγονες κοινότητες. Παρά όμως τις συνεχείς προσπάθειες, οι ιθαγενείς σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, απέρριψαν, και κάποιες φορές απέκρουσαν βίαια, την επαφή τους με τον “πολιτισμό”. Κάποτε έτυχε να παρακολουθήσω ένα συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ αναφορικά με μια τέτοια “πρώτη επαφή”, μια ηρωική εξερεύνηση υπό την αιγίδα δύο εθελοντών ανθρωπολόγων, οι οποίοι παράτησαν τη ζωή τους στην πόλη κι εγκαταστάθηκαν για χρόνια δίπλα στους ιθαγενείς, έχοντας σαν στόχο να τους πλησιάσουν και τελικά να κερδίσουν την εμπιστοσύνη τους. Θυμάμαι ότι μέρος του προγράμματος που είχαν κατά νου να εφαρμόσουν ήταν και η προσεκτική εξέταση των μελών της φυλής από βραζιλιάνους γιατρούς , οι οποίοι συνόδευαν αυτή την “διπλωματική” αποστολή των επιστημόνων. Όταν όμως έφτασε η ώρα για τους γιατρούς να πράξουν το ιερό τους καθήκον, τα μέλη της φυλής αντέδρασαν με φόβο και καχυποψία και λίγο έλειψε να επιτεθούν στους επιστήμονες. Εκείνη τη στιγμή με κυρίευσε μια ήρεμη σιγουριά καθώς έβλεπα με μια κάποια αυτάρεσκη συγκατάβαση εκείνους τους “δύστυχους αγρίους”, που δεν ήταν σε θέση να γνωρίζουν τι είναι καλό γι’ αυτούς.
Βλέποντας την καχυποψία με την οποία πολλοί συνάνθρωποι μας αντιμετωπίζουν την πρεμούρα με την οποία οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις μας προτρέπουν να εμβολιαστούμε , δεν μπορώ να μην σκεφτώ ότι η περίοδος του μοντερνισμού έχει κάνει πια για τα καλά τον κύκλο της. Σε ένα πρόσφατο του κείμενο, ο Φ. Τερζάκης ορθά παρατηρεί ότι δεν βρισκόμαστε πλέον στον 18ο αιώνα, όταν “η επιστήμη συμβάδιζε με τη χειραφετησιακή υπόσχεση για τις ανερχόμενες τάξεις”.i Κι αν οι ελίτ που διευθύνουν το σύστημα της διεθνοποιημένης οικονομίας της αγοράς καθώς και η κάστα των επιτετραμμένων ιατρικών εμπειρογνωμόνων που τις υπηρετεί, βρίσκουν σε αυτή την εξέλιξη την ευκαιρία να κατακεραυνώσουν τα ετεροκαθοριζόμενα στρώματα για τη “χυδαιότητα” και την “αμάθεια” τους, εμείς προτιμούμε μια πιο γόνιμη προσέγγιση που αναζητά τους λόγους που οι λαϊκές τάξεις (και όχι μόνο) έχουν πάψει να εμπιστεύονται τυφλά την “επιστήμη”. Αυτή άλλωστε η κριτική οπτική για τα πράγματα, μας επιτρέπει να αποφύγουμε την αυταρχική εκτροπή που κυοφορείται μέσα στα απαράδεκτα γραφόμενα ενός καθηγητή αιματολογίας της Σορβόννης, ο οποίος ούτε λίγο, ούτε πολύ, θέτει σε αμφισβήτηση το δικαίωμα του καθενός/καθεμίας από εμάς να κάνουμε κουμάντο στο σώμα μας, στην περίπτωση που άλλα “έχουν αποφασίσει αυτοί που ξέρουν”.ii
Προτού λοιπόν αρχίσουμε να παρομοιάζουμε τον μισό πληθυσμό των καπιταλιστικών μητροπόλεων με τους συμπαθείς τροφοσυλλέκτες του Αμαζονίου, θα έπρεπε πρώτα να διαγνώσουμε τους δομικούς παράγοντες εξαιτίας των οποίων η σύγχρονη επιστήμη έχει ξεπέσει από τον “προμηθεϊκό” ρόλο που κατείχε όταν έκανε την εμφάνιση της τον 17ο αιώνα , φτάνοντας στις μέρες μας να ταυτίζεται στο λαϊκό φαντασιακό με την υποδομή ενός ασφυκτικού βιοπολιτικού ελέγχου που έχει προ πολλού αθετήσει με τον πιο βάναυσο τρόπο τις υψηλές ανθρωπιστικές δεσμεύσεις της νεότητας της.
Δεν θα σταθούμε εδώ τόσο πολύ στην πολιτική διάσταση του πράγματος και στον ρόλο που έπαιξε η ιδεολογικοποίηση της ιατρικής στην ανάδυση του βιοπολιτικού εξουσιαστικού παραδείγματος. Η υπαγωγή άλλωστε της σφαίρας της υγείας κάτω απ’ την μέριμνα του σύγχρονου Κράτους είχε κι επωφελή αποτελέσματα για τα λαϊκά στρώματα, με την μορφή της θέσπισης ενός δημόσιου και καθολικού συστήματος υγείας για όλο τον κόσμο. Αντίθετα, θα επικεντρώσουμε την προσοχή μας στο στοιχείο που κατά την άποψη μου στέρησε ιστορικά απ’ την ιατρική, ως κλάδο εφαρμοσμένης επιστήμης, την αξιοπιστία της στα μάτια των προλετάριων. Αυτό το στοιχείο δεν είναι άλλο από την αγοραιοποίηση, την απορρόφηση της ιατρικής επιστήμης από τα κυκλώματα αναπαραγωγής του μεγάλου κεφαλαίου. Η πλήρης και άκρατη εμπορευματοποίηση της υγείας διέρρηξε τους δεσμούς εμπιστοσύνης με το ευρύ κοινό, το πλασάρισμα στην αγορά “ιατρικών υπηρεσιών”, δίπλα στις καραμέλες, τα είδη ένδυσης και τα αυτοκίνητα. Πράγματι, οι ευεργετικές θεραπείες μετατράπηκαν σε καλογυαλισμένα προϊόντα, διαθέσιμα για τους λίγους που έχουν την αγοραστική δύναμη για να τ’ αποκτήσουν. Η υπόσχεση της οικουμενικότητας που εμπεριέχεται στον όρκο του Ιπποκράτη έδωσε τη θέση της στις διαβαθμισμένες ιατρικές υπηρεσίες, που κατακερματίζουν την ανθρωπότητα σε άτυπες φυσικές ιεραρχίες από σωματικές μηχανές, καλοδιατηρημένες όσο το επιτρέπει η οικονομική ευρωστία και το εισόδημα των κατόχων τους.
Ο κυριότερος όμως παράγοντας είναι ότι ως πάροχοι υπηρεσιών υγείας έναντι αντιτίμου, τα ιδιωτικά νοσοκομεία έχουν επενδυμένο συμφέρον όχι μόνο στην παραγωγή ιατρικών μέτρων αντιμετώπισης των ασθενειών, αλλά και στην παραγωγή της ίδιας της ασθένειας. Δηλαδή, σαν επιχειρήσεις που είναι, απέκτησαν ένα εντελώς εξηγήσιμο όσο και ορθολογικό οικονομικό συμφέρον στην καλλιέργεια μιας διαρκούς ζήτησης για τα προϊόντα της ιατρικής βιομηχανίας που προσφέρουν. Όσο μεγαλύτερη αυτή η ζήτηση, όσο δηλαδή τείνει να υποβαθμίζεται η δημόσια υγεία, τόσο πιο εξασφαλισμένη εμφανίζεται η κερδοφορία των επιχειρήσεων που εμπορεύονται την ανθρώπινη ζωή. Τίποτε συνομωσιολογικό δεν υπάρχει σε αυτή τη διαπίστωση, παρά μόνο η απλή κατανόηση της ωμότητας των νόμων με βάση τους οποίους κινείται η αγορά. Είναι γι’ αυτόν τον λόγο που πολλοί φιλόσοφοι και πολιτικοί στοχαστές έχουν στο παρελθόν ασκήσει έντονη κριτική στον καπιταλισμό και διαφώνησαν σφοδρά με τη νεοφιλελεύθερη πολιτική αγοραιοποίησης εκείνων των αγαθών που κατατάσσονται στην κατηγορία των βασικών για την ανθρώπινη ζωή. Κι αυτό γιατί το κίνητρο που ορίζει την έλλογη συμπεριφορά στο θεσμικό πλαίσιο του συστήματος της αγοράς είναι μια κατά βάση ορθολογική, αλλά απολύτως κυνική, οικονομική αυτοαναφορικότητα που δεν ενδιαφέρεται για τις καταστροφικές επιπτώσεις της δραστηριότητας της σε μαζική κοινωνική κλίμακα.
Τέλος, θα πρέπει εδώ να σταθούμε και στο ζήτημα της λογοδοσίας της φαρμακοβιομηχανίας, σε σχέση με όσους υποστούν περιπλοκές με την υγεία τους σαν αποτέλεσμα του εμβολιασμού. Ποιος θα σύρει τους φαρμακευτικούς κολοσσούς στο εδώλιο του κατηγορούμενου και τι πιθανότητες έχει ένας απλός άνθρωπος, χωρίς ιδιαίτερα οικονομικά μέσα, για να δικαιωθεί; Υπερβολές θα μου πείτε, μια βεβιασμένη απόπειρα για καλλιέργεια τρομολαγνικών εντυπώσεων. Δεν ισχυρίζομαι ότι κάτι τέτοιο πρόκειται οπωσδήποτε να συμβεί. Το γεγονός ωστόσο είναι ότι μιλάμε για εμβόλια τα οποία βρίσκονται σε καθεστώς προσωρινής αδειοδότησης. Πράγμα που σημαίνει ότι για Χ, Ψ λόγους, δεν έχουν περάσει όλα τα στάδια κλινικής δοκιμής και δεν πληρούν τις προδιαγραφές υγειονομικής ασφάλειας που ο ίδιος ο ιατρικός κλάδος έχει θεσπίσει στο παρελθόν για την έγκριση παρεμφερών σκευασμάτων. Στις ΗΠΑ είναι ελάχιστες οι ουσίες που απαγορεύεται να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή φαρμακευτικών ή παραφαρμακευτικών προϊόντων, επειδή η δημόσια αντίληψη που έχει επιβληθεί από τις ελίτ της αγοράς είναι ότι οι εταιρείες συνιστούν αφ’ εαυτών ηθικά υποκείμενα που δεν έχουν λόγο να ζημιώσουν την κοινωνία με την εμπορική δραστηριότητα τους. Με το να πουλήσουν δηλαδή κατώτερης ποιότητας προϊόντα. Συνεπώς , οι προληπτικοί κλινικοί έλεγχοι για την επίσημη έγκριση και τη διάθεση ενός εμπορεύματος στη φαρμακευτική αγορά αντιμετωπίζονται ως περιττοί. Προέκταση αυτή της διεστραμμένης “business friendly” λογικής των αμερικανών, είναι και το νομικό καθεστώς που διέπει την αστική ευθύνη των εταιρειών έναντι των καταναλωτών τους. Η υπαιτιότητα της επιχείρησης θα πρέπει να τεκμηριωθεί μετά από μακροχρόνια δικαστική διαμάχη, όπου ο μέσος καταναλωτής καλείται να αναμετρηθεί με τους πολυεθνικούς γίγαντες, με δεδομένη την καταφανή ανισότητα των πόρων και τη μεροληψία του δικαστηρίου υπερ του ισχυρού. Η συνέπεια όλων των παραπάνω είναι ότι ενώ στην Ευρώπη οι προληπτικοί εργαστηριακοί έλεγχοι έχουν αποφανθεί οριστικά για την ακαταλληλότητα περίπου 1.200 ουσιών των οποίων η χρήση κατά την παραγωγή σκευασμάτων έχει τεθεί εκτός νόμου, στις ΗΠΑ ο αντίστοιχος αριθμός είναι …12 , με ότι συνεπάγεται αυτό για την προστασία του καταναλωτή.iii Προτού λοιπόν κουνήσουμε το δάχτυλο στους άξεστους και ανίδεους προλετάριους που δεν καταλαβαίνουν τι είναι προς το συμφέρον τους, καλά θα κάνουμε να αναγνωρίσουμε τη διάβρωση που έχει επιφέρει ο αρπακτικός καπιταλισμός στους θεσμούς και τις αξίες στους οποίους στηρίζεται η καπιταλιστική κοινωνία για την αναπαραγωγή της.
i Φ. Τερζάκης, Άκυρο λόγω συμφέροντος, https://www.hereticalideas.gr/2021/07/akyro-logo-symferontos.html.
ii Γεροτζιάφας: Περί υποχρεωτικού εμβολιασμού, φασιστών και μικροαστών φιλοτομαριστών, https://info-war.gr/gerotziafas-peri-ypochreotikoy-emvol/.
iii Η δικτατορία που έρχεται, https://www.provo.gr/i-diktatoria-pou-erxetai/.
