Οι φυλακές παράγουν τεχνολογία προς κατανάλωση

Τεχνολογικοί κολοσσοί εκμεταλλεύονται την καταναγκαστική εργασία κρατουμένων για να δημιουργήσουν τα προϊόντα που απολαμβάνετε.

Ως γνωστόν, η τεχνολογία γοητεύει τους ανθρώπους. Αυτή η γοητεία οδηγεί (σ)την κατανάλωση, καθώς τεχνολογικά προϊόντα κάθε είδους συγκαταλέγονται συνήθως ανάμεσα σε εκείνα με τον μεγαλύτερο αριθμό πωλήσεων. Είτε πρόκειται για κάτι χρηστικό είτε απλά ακολουθώντας τις κοινωνικές (καταναλωτικές) επιταγές που «επιβάλλουν» να αποκτήσουμε το νέο gadget της εποχής, όλοι μας έχουμε γίνει κάτοχοι τέτοιων προϊόντων ή έστω επωφελούμαστε από τις λειτουργίες τους.

Έρευνες που δημοσιεύονται κατά καιρούς επιβεβαιώνουν τα παραπάνω καταγράφοντας αυξητική τάση στη σχετική αγορά. Ενδεικτικά, σύμφωνα με στοιχεία της GfK ¹, οι πωλήσεις προϊόντων τεχνολογίας παγκοσμίως ξεπέρασαν το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ το 2018, αυξανόμενες κατά 4% έναντι των αντίστοιχων του 2017.

Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια με την οποία, δυστυχώς, ελάχιστοι καταναλωτές ασχολούνται: πώς παράγονται αυτά τα «τεχνολογικά θαύματα» που χρησιμοποιούμε καθημερινά, άμεσα ή έμμεσα. Τα περισσότερα, αν όχι όλα, είναι αποτέλεσμα σύγχρονης δουλείας και καταναγκαστικής εργασίας. Πιθανότατα, διαβάζοντας αυτές τις γραμμές ο νους σας πηγαίνει στα περίφημα «sweatshops» που διατηρούν αρκετοί τεχνολογικοί κολοσσοί στις λεγόμενες «αναπτυσσόμενες χώρες». Αν πάλι δε γνωρίζετε τι είναι αυτά, φροντίστε να ενημερωθείτε άμεσα.

Εμείς όμως θα σταθούμε σε έναν διαφορετικό τομέα, επιχειρώντας να φωτίσουμε κάποιες λιγότερο γνωστές και σίγουρα σκοτεινές πτυχές στη διαδικασία παραγωγής τεχνολογικών προϊόντων. Πρόκειται για τους «εργαζόμενους»-φυλακισμένους, δηλαδή τους τρόφιμους σωφρονιστικών ιδρυμάτων που εξαναγκάζονται να μετατραπούν σε εργατικό δυναμικό της εκάστοτε εταιρείας.

Οι βιομηχανίες των φυλακών

Αρκετά σωφρονιστικά ιδρύματα στις ΗΠΑ τρέχουν κάποια «προγράμματα επιμόρφωσης» για τους τρόφιμους. Φαίνεται αρκετά καλό για να είναι αληθινό, σωστά;

Και δεν είναι. Δεν έχουν να κάνουν με τη μόρφωση και τη μετάδοση γνώσης στους κρατούμενους, προκειμένου αυτοί να αποκτήσουν δεξιότητες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν όταν απελευθερωθούν. Αυτά τα προγράμματα είναι στην πραγματικότητα συμφωνίες -συμβόλαια για την ακρίβεια- που συνάπτουν οι φυλακές με ενδιαφερόμενες εταιρείες, ώστε να τους παρέχουν «εργαζόμενους» με χαμηλό κόστος. Πόσο χαμηλό; Οι αμοιβές φτάνουν μετά βίας τα $1,41 την ώρα κατά μέσο όρο , για εργασία πλήρους απασχόλησης φυσικά, σε συνθήκες που μπορείτε να φανταστείτε.

Εδώ θα πει κάποιος ότι η εργασία στις φυλακές είναι θεμιτή. Ίσως, αν αφορά το κοινωνικό σύνολο ή την παραγωγή των αναγκαίων για την εύρυθμη λειτουργία της φυλακής και τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης. Όχι όμως όταν πρόκειται για μια ολόκληρη βιομηχανία παροχής φθηνού εργατικού δυναμικού σε τεράστιες εταιρείες, οι οποίες έτσι καταφέρνουν να αυξήσουν τα κέρδη τους.

Αν και η δουλεία καταργήθηκε επίσημα στις ΗΠΑ το 1865, ένα «παραθυράκι» στη 13η Τροπολογία του ίδιου έτους (που ισχύει μέχρι σήμερα) επέτρεπε τη συγκαλυμμένη συνέχειά της ως τιμωρία για εγκλήματα. Στις μέρες μας αυτό είναι γνωστό ως «κρατικά επιβαλλόμενη καταναγκαστική εργασία» και αποτελεί πλέον τον κανόνα του αμερικανικού σωφρονιστικού συστήματος. Μάλιστα, η όλη διαδικασία έχει θεσμοθετηθεί μέσω του ALEC, μιας μη κερδοσκοπικής εθελοντικής οργάνωσης κρατικών νομοθετών² που εισηγήθηκε τον νόμο «Prison Industries Act» . Ίσως αυτό να κάνει κατανοητό το γιατί πολλές εταιρείες, που δεν έχουν την παραμικρή σχέση με τις φυλακές, ασκούν πιέσεις για έναν ευρύτερο ορισμό του «εγκλήματος».

Μάλιστα, αν και αποτελούν μέλος της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, που έχει ως θεμελιώδη αρχή την εξάλειψη της καταναγκαστικής εργασίας εντός των συνόρων των χωρών-μελών της, οι ΗΠΑ αρνούνται να επικυρώσουν τη σχετική σύμβαση (που υφίσταται από το 1930), όπως αναφέρει ο Ruben J. Garcia , Καθηγητής Δικαίου και συν-διευθύνων του Προγράμματος Νομοθεσίας Εργασίας στο Πανεπιστήμιο της Nevada.

Παρόμοια είναι η κατάσταση και σε άλλες χώρες. Αυστραλία, Καναδάς και Γερμανία είναι ορισμένες από εκείνες που επεξεργάζονται κάτι αντίστοιχο, τρέχοντας πιλοτικά «προγράμματα». Τέτοια πρόταση έχει γίνει και για τις ελληνικές φυλακές, εξάλλου, και επανήλθε πιο δυναμικά πρόσφατα με αφορμή τον αυξανόμενο αριθμό μεταναστών και προσφύγων στη χώρα.

Οι τεχνολογικοί ιδιοκτήτες σκλάβων

Οι σχετικές λίστες περιλαμβάνουν πολυεθνικές που δραστηριοποιούνται σε διάφορους τομείς. Θα παραμείνουμε σε όσες ασχολούνται με την τεχνολογία και θα αναφέρουμε παρακάτω μερικά ενδεικτικά παραδείγματα, καθώς και τις πληροφορίες γύρω από αυτά. Να σημειωθεί ότι ορισμένες εταιρείες δεν εμπλέκονται άμεσα, καθώς κάποια προϊόντα τους παράγονται με υπεργολαβία από τρίτα μέρη. Εντούτοις, όφειλαν να γνωρίζουν τις πρακτικές που εφαρμόζουν τα μέρη αυτά πριν συνάψουν συνεργασία.

Nintendo

Η αγαπητή σε πολλούς Nintendo συνεργάστηκε με την εταιρεία Signature Packaging Solutions για το πακετάρισμα των Game Boys αλλά και δημοφιλών παιχνιδιών όπως τα Super Mario Bros και Donkey Kong. Δε θα υπήρχε κανένα πρόβλημα αν η δεύτερη δεν «απασχολούσε» κρατούμενους από σωφρονιστικά ιδρύματα της Washington.

AT&T;

Ο μεγαλύτερος πάροχος τηλεπικοινωνιών στον κόσμο αντικατέστησε το 1993 έναν μεγάλο αριθμό εργαζομένων του στα τηλεφωνικά κέντρα με φυλακισμένους από εφτά διαφορετικές πολιτείες των ΗΠΑ, μέσω της εταιρείας Unibase. Η αμοιβή τους ήταν μόλις $2 την ημέρα.

Dell, IBM, HP

Οι τρεις εταιρείες συμμετείχαν το 2002 σε ένα πρόγραμμα αποκατάστασης/ανακύκλωσης μεταχειρισμένων υπολογιστών που οργάνωσε κάποια φυλακή στην California. Αξιοποιήθηκαν περίπου 350 κρατούμενοι, ενώ το πρόγραμμα χαρακτηρίστηκε «σκανδαλώδες» λόγω της έκθεσης των κρατούμενων σε τοξικά χημικά και μέταλλα που περιείχαν οι συσκευές.

Texas Instruments

Γνωστή για τα κομπιουτεράκια της και όχι μόνο, η εταιρεία αυτή προμηθευόταν πίνακες κυκλωμάτων από την Lockhart Technologies Inc., που οδήγησε 150 εργαζόμενους στην απόλυση έπειτα από «μεταφορά έδρας» σε πολιτεία που ευνοεί την καταναγκαστική εργασία κρατούμενων και μάλιστα τέτοιοι έχτισαν τη νέα της αίθουσα συναρμολόγησης.

Microsoft

Πακετάρισμα και εδώ, στα μέσα της δεκαετίας του ‘90. Αυτή τη φορά για το λογισμικό Office αλλά και «έως 40.000 ποντίκια της Microsoft σε μία εβδομάδα», σύμφωνα με προϊστάμενο της εταιρείας συσκευασίας προϊόντων Exmark (που «προσλαμβάνει» κρατούμενους στη Washington). Η ειρωνεία είναι πως στο διαδικτυακό κατάστημα της Microsoft είναι διαθέσιμο το βιβλίο «Prison Labor in the United States: An Economic Analysis», που πραγματεύεται την καταναγκαστική εργασία στις φυλακές από οικονομική οπτική.

Konica Minolta

Μεταξύ των προϊόντων της εν λόγω εταιρείας συμπεριλαμβάνονται και οι μηχανές δημιουργίας φωτοαντιγράφων που επισκευάστηκαν από κρατούμενους για 50 cents την ώρα.

Ορισμένες ακόμα εταιρείες τεχνολογίας που έχουν χρησιμοποιήσει κρατούμενους ή συμμετείχαν ως μέλη στο ALEC είναι η πάλαι ποτέ Sun Microsystems, η Intel, η Sony, η Micron Technology (παραγωγός συστημάτων μνήμης και μέσων αποθήκευσης), η Motorola, η Sprint, η Symantec, η Google, το Facebook και η T-Mobile. Δυστυχώς όμως, δεν είναι οι μόνες.

Τα τεχνολογικά αγαθά εκμετάλλευσης κτώνται

Είναι γεγονός και στοιχείο της ανθρώπινης φύσης ότι η αδικία δε μας επηρεάζει ιδιαίτερα αν δε μας αφορά άμεσα. Πόσο μάλλον αν πρόκειται για ανθρώπους που θεωρούνται περιθωριακοί και εκτός κοινωνίας. Ίσως όμως κάποιοι από εσάς να μπείτε σε σκέψεις για την τεχνολογία που απολαμβάνετε, τις συνθήκες δημιουργίας της και τον ρόλο που έχετε οι ίδιοι σε όλο αυτό. Τουλάχιστον αυτός είναι ο σκοπός του παρόντος άρθρου.