Η Palantir ήρθε για να μείνει, του Δήμου Βοσινάκη.
‘Cos I’m scared of their controlling crowds keep me calm,
‘Cos I’m scared of their controlling crowds here they come.
Why are we so obscure and creeping around,
Hiding from mirrors and screens all over townArchive “Controlling Crowds”
Μία από τις πικάντικες ειδήσεις που έσπασαν λίγο τη ρουτίνα των τελευταίων ημερών, στην οποία κυριαρχεί ο ιός και η καραντίνα, ήταν αυτή που ανέφερε ότι η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε την επέκταση της συνεργασίας της με την αμερικάνικη εταιρεία επεξεργασίας δεδομένων Palantir. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Palantir, οι δύο πλευρές συνεργάζονται από την αρχή της πανδημίας. Ωραία ως εδώ, μόνο που υπάρχει κάποιο θέμα. Η φύση της συνεργασίας ανάμεσα στις δύο πλευρές, καθώς και οι όροι οι οποίοι συμφωνήθηκαν, παραμένουν, μέχρι στιγμής, άγνωστοι. Και όταν έχεις να κάνεις με μία μυστηριώδη εταιρία που οι δραστηριότητές της κρίνονται αμφιλεγόμενες και υπόγειες σε δημοσιεύματα του Τύπου εδώ και χρόνια, τότε οι προβληματισμοί αυξάνονται μέχρι να δοθούν οι κατάλληλες απαντήσεις.
Σε γενικές γραμμές, η Palantir είναι μία εταιρεία λογισμικού που εδρεύει στο Ντένβερ των ΗΠΑ και δραστηριοποιείται κυρίως σε υπηρεσίες άμυνας και ασφάλειας. Στο τρίτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, τα οικονομικά αποτελέσματα της εταιρίας ξεπέρασαν τις προσδοκίες και τα κέρδη πήγαν προς τα πάνω. Ο λόγος; Από μόνη της, η αυξανόμενη παγκόσμια αβεβαιότητα. Η Palantir αναφέρει συγκεκριμένα τη χρήση του λογισμικού της στη στρατηγική των ΗΠΑ για την, όχι και τόσο επιτυχημένη, αντιμετώπιση της πανδημίας Covid-19. Σε πρόσφατη συνέντευξή του στους New York Times, ο Άλεξ Καρπ, ο άνθρωπος που στις αρχές Δεκεμβρίου είχε τηλεδιάσκεψη με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκο Πιερρακάκη συμφωνώντας στην επέκταση της συνεργασίας των δύο πλευρών, ανέφερε «Φτιάξαμε την εταιρεία μας για να υποστηρίξουμε την Δύση».
Στο βιβλίο του «Done: The Secret Deals That Are Changing Our World», ο ερευνητής και δημοσιογράφος Jacques Peretti ισχυρίζεται ότι οι ειδικοί της Palantir «ασκούν τόση δύναμη στον πραγματικό κόσμο όσο η Google, το Facebook, η Amazon, η Microsoft και η Apple, αλλά σε αντίθεση με αυτές, η Palantir λειτουργεί μέχρι στιγμής κάτω από το ραντάρ». Σύμφωνα με μια έκθεση του περιοδικού Politico τον Αύγουστο του 2016, η Palantir έχει «προσγειωθεί» σε ομοσπονδιακές συμβάσεις άνω των 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το 2009, ωστόσο αρνείται να συζητήσει ή ακόμη και να ονομάσει το κυβερνητικό πελατολόγιό της! Τα περισσότερα από αυτά που γνωρίζουμε για τις δραστηριότητες της εταιρίας προέρχονται αποκλειστικά από διερχόμενα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και μαρτυρίες από δικαστικές υποθέσεις. Και όταν διαβάζεις τα ονόματα των πελατών της, καταλαβαίνεις εύκολα την απροθυμία τους για κουτσομπολιό.
Ποιοι είναι αυτοί οι περιβόητοι πελάτες; Μεταξύ άλλων, οι CIA, DHS, NSA, FBI, Marine Corps, Air Force, Special Operations Command, West Point και ορισμένες ειδικές αμερικανικές αστυνομικές δυνάμεις συγκαταλέγονται μεταξύ των οργανισμών που φροντίζουν να διοχετεύουν χρήμα στα ταμεία της Palantir. Αρκεί όμως να μάθεις ότι μία εταιρία συνεργάζεται με τη CIA και το FBI για να μετατραπεί η αυτονόητη επιφυλακτικότητα σε ανησυχία; Φυσικά και όχι. Τα υπερόπλα της Palantir είναι δύο: Πρώτον, το Palantir Gotham, ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται από αντιτρομοκρατικούς αναλυτές, ερευνητές απάτης στο Recovery Accountability, το Transparency Board και κυβερνοαναλυτές στο Information Warfare Monitor. Δεύτερον, το Palantir Metropolis, που παρέχει υπηρεσίες σε αντισταθμιστικά κεφάλαια, τράπεζες και εταιρείες χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
Λέγεται ότι η Palantir είχε ρόλο στη δολοφονία του Osama Bin Laden και οι συνεργάτες της καυχιούνται και περηφανεύονται για αυτό. Για παράδειγμα, ο Πίτερ Τζάκσον, από την αστυνομία του Λος Άντζελες, ένας από τους σημαντικότερους πελάτες της Palantir, έχει πει σε έγγραφα που έχουν διαρρεύσει ότι: «Οι ντετέκτιβ λατρεύουν τον τύπο πληροφοριών που παρέχει (η Palantir). Μπορούν τώρα να κάνουν πράγματα που δεν μπορούσαμε να κάνουμε πριν. Τώρα μπορούν να δουν ακριβώς εξαιρετικές πληροφορίες και τους συνδέσμους μεταξύ εκδηλώσεων και ανθρώπων. Έχει φέρει μεγάλη επιτυχία στο LAPD. Υποστηρίζει τους αστυνομικούς στους δρόμους και τους αξιωματικούς που κάνουν τις έρευνες. Είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο. Γίνονται πιο ουσιαστικοί και πιο αποτελεσματικοί αστυνομικοί. Η Palantir τους επιτρέπει να εξυπηρετούν καλύτερα το κοινό».
Η χρήση των δεδομένων της Palantir στον καθημερινό πόλεμο κατά του εγκλήματος, έτσι όπως μαίνεται στις ηλιόλουστες δυτικές πολιτείες των ΗΠΑ, μπορεί να είναι τόσο αποτελεσματική όσο ισχυρίζεται ο Πίτερ Τζάκσον, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι κάτι καλό για την κοινωνία. Η πραγματική ανησυχία για την εταιρία έχει να κάνει με το ότι επιτρέπει σε μυστικούς και ιδιόμορφους οργανισμούς να κάνουν απίστευτα πράγματα και όλα αυτά πίσω από κλειστές πόρτες. Ο Peretti στο βιβλίο του υποστηρίζει ότι «δημιουργεί μια αυξημένη κουλτούρα υποψίας και φόβου σε περιοχές όπου οι εντάσεις είναι υψηλότερες και η αστυνόμευση είναι ήδη πιο δύσκολη». Και αυτό είναι το κεντρικό τους πρόβλημα. Όπως και με έναν άλλο κολοσσό δεδομένων που είναι στο στόχαστρο του Τύπου, το Cambridge Analytica, δεν είναι η χρήση της τεχνολογίας που προβληματίζει, όσο ο τρόπος που χρησιμοποιείται.
Παρά τα όσα γράφονται, οι εκπρόσωποι της εταιρίας, Άλεξ Καρπ και Πίτερ Τιλ, εμφανίζονται υπερβολικά καθησυχαστικοί στις δηλώσεις τους: «Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η κοινωνία πρέπει να ισορροπεί ανάμεσα στην ελευθερία και την ασφάλεια, και ότι για να προστατευθούμε καλύτερα από εκείνους που θα μας κάνουν κακό, πρέπει να εγκαταλείψουμε μερικές από τις ελευθερίες μας. Πιστεύουμε ότι αυτή είναι μια λανθασμένη επιλογή σε πολλούς τομείς. Ιδιαίτερα στον κόσμο της ανάλυσης δεδομένων, η ελευθερία δεν χρειάζεται να θυσιάζεται για την ενίσχυση της ασφάλειας. Η Palantir αναζητά συνεχώς τρόπους για την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ατομικής ελευθερίας μέσω της τεχνολογίας της, επιτρέποντας ταυτόχρονα την ισχυρή ανάλυση που απαιτείται για τη δημιουργία της ενεργητικής νοημοσύνης που οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου και οι υπηρεσίες πληροφοριών μας χρειάζονται για να εκπληρώσουν τις αποστολές τους»…
