Τη Δευτέρα 30 Μάρτη παρακολουθήσαμε πάλι όλοι χαζοί (όπως έλεγε κι ο Τζίμης Πανούσης) το αγαπημένο τηλεοπτικό σόου των τελευταίων εβδομάδων με θέμα την ανευθυνότητα των πολιτών που παρακούν τις εντολές της καλής κυβέρνησης και συνωστίζονται διαδίδοντας τον κορωνοϊό και σκορπώντας τον θάνατο. Το χθεσινό επεισόδιο διαδραματίστηκε στη Νέα Παραλία της Θεσσαλονίκης και παίχτηκε από τον τηλεοπτικό σταθμό OPEN, που όπως δείχνουν τα πράγματα φιλοδοξεί να καταλάβει τη θέση του MEGA στη διαστρέβλωση των βίντεο και την παραπλάνηση της κοινής γνώμης[1].

Περίοπτη θέση στο σόου κατείχε ο νέος δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Κώστας Ζέρβας, που απαίτησε από την κυβέρνηση να κλείσει τον μοναδικό χώρο άσκησης που υπάρχει στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Σύσσωμος ο δημοσιογραφικός κόσμος της χώρας (ανάμεσά τους και οι εδώ και χρόνια συνάδελφοί τους της ΕΛ.ΑΣ.) διαπιστώνουν κάθε μέρα πως οι Έλληνες ξαφνικά αγάπησαν τη γυμναστική, ενώ πηγαίνουν βόλτα με τον καφέ στο χέρι, και πως στην πραγματικότητα δεν αθλούνται, αλλά απλά βαδίζουν. Είναι λίγο άβολο, αλλά σε μια χώρα όπου αθλητική παιδεία σημαίνει να χειροκροτούμε από τον καναπέ ντοπαρισμένους αθλητές που φέρνουν μετάλλια και άσκηση σημαίνει πάτημα κουμπιών για να αλλάξουμε κανάλι, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε αρχικά ότι το περπάτημα είναι άσκηση και το βάδισμα είναι και αθλητική δραστηριότητα. Ας δούμε, όμως, τι πραγματικά συνέβη χθες στη Νέα Παραλία. Αυτό είναι το timelapse όλης της χθεσινής μέρας από την κάμερα που βρίσκεται στην ταράτσα του Μακεδονία Παλλάς:

Κι αυτό είναι βίντεο από έναν ποδηλάτη, τραβηγμένο περίπου μια ώρα πριν το ρεπορτάζ του OPEN:

Το βίντεο του OPEN (που ενδέχεται να είναι και πλάνα αρχείου) είναι τραβηγμένο με την ίδια τεχνική που χρησιμοποιείς, όταν έχεις ένα τηλεφακό, φωτογραφίζεις το ηλιοβασίλεμα και ο ήλιος καταλαμβάνει ένα δυσανάλογα μεγάλο μέρος του κάδρου, ενώ αν το τραβήξεις με τη φωτογραφική ενός κινητού, τότε ο ήλιος φαίνεται σαν μια πολύ φωτεινή κουκκίδα. Παίζοντας, δηλαδή, με την προοπτική και το ζουμ και με τον κατάλληλο εξοπλισμό που να επιτρέπει το τελικό αποτέλεσμα.

Έχοντας τη συλλογική εμπειρία 30 χρόνων ιδιωτικής τηλεόρασης δε θα μας φαινόταν περίεργο όλο αυτό το σόου να γινόταν για την τηλεθέαση. Άλλωστε, ήδη από τα “χρυσά” χρόνια της δεκαετίας του ’90, η ιδιωτική τηλεόραση επένδυσε στον κιτρινισμό, για να αυξήσει τα κέρδη της, αλλά και για να εκπαιδεύσει το κοινό της σε ένα πολύ εύπεπτο θέαμα που δεν απαιτούσε σοβαρή δημοσιογραφική δουλειά (αυτό θα μπορούσε να είναι δυνητικά επικίνδυνο). Δυστυχώς, όμως, δεν έχουμε να κάνουμε με κάτι τέτοιο.

Από τις πρώτες μέρες της επιδημίας τα ΜΜΕ προβάλλουν μονόμπαντα τη σημασία της ατομικής ευθύνης για την αντιμετώπισή της. Με αυτόν τον τρόπο κατασκευάζεται η κυρίαρχη ιδεολογική αφήγηση σύμφωνα με την οποία, σε περίπτωση μεγάλης αύξησης του αριθμού των κρουσμάτων και των θανάτων δε θα είναι υπεύθυνο το κράτος που λεηλάτησε τη δημόσια υγεία προς όφελος των επιχειρηματιών, αλλά ο ανεύθυνος πολίτης που περπατούσε στην παραλία. Ενεργοποιείται ξανά ο κοινωνικός αυτοματισμός, αυτή τη φορά στην πιο ακραία του μορφή, καθώς υπεύθυνο για όλα τα δεινά είναι το ανεύθυνο άτομο (ο καθένας μας δηλαδή μπορεί να βρεθεί σε αυτή τη θέση) κι όχι κάποια κοινωνική ομάδα. Διαλύεται κάθε έννοια συλλογικού νοήματος, άρα και οποιασδήποτε συλλογικής προσπάθειας για αύξηση των κλινών ΜΕΘ, προσλήψεις υγειονομικού προσωπικού, διενέργεια τεστ για τον κορωνοϊό σε μαζική κλίμακα, κλπ.

Πέρα, όμως, από την παραγωγή ιδεολογίας, τα ΜΜΕ παίζουν και τον ρόλο του λαγού της κυβέρνησης. Πριν από κάθε νέο μέτρο “αντιμετώπισης” της πανδημίας πυκνώνουν τέτοιου ύφους ρεπορτάζ, για να μπορέσει να βγει ο “κακός μπάτσος” Χαρδαλιάς να ανακοινώσει τους νέους περιορισμούς μαλώνοντάς μας πως δεν ήμασταν φρόνιμοι, γι’ αυτό τα παθαίνουμε. Οπότε, ας προετοιμαστούμε για σκλήρυνση των περιοριστικών μέτρων πολύ σύντομα. Το μεθεπόμενο βήμα είναι ο έλεγχος στα σπίτια, για να διαπιστώνεται αν υπάρχουν σε αυτά άτομα πλην των μόνιμων ενοίκων, όπως ανακοινώθηκε σήμερα στην Κύπρο[2]. Παρεμπιπτόντως, στην Κύπρο αυτό το μέτρο συνδυάστηκε με μια έξοχη χρήση οργουελιανού τύπου γλώσσας όπου οι ασφαλίτες μετονομάστηκαν σε “παρατηρητές της γειτονιάς” και οι χαφιέδες σε “πολίτες”.

Φυσικά, σύμφωνα με το κράτος και τα ΜΜΕ συνωστισμός δεν υφίσταται στα σουπερμάρκετ, τα οποία πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά, για να συνεχίζεται η συσσώρευση κεφαλαίου, όπως δεν υφίσταται και στους μαζικούς χώρους εργασίας, για τους οποίους ήδη υπάρχουν πολλές καταγγελίες για μη τήρηση των κανόνων υγιεινής, όπως στην Teleperformance[3] και στο εργοστάσιο της BIC [4]. Και όπου υπάρχει, όπως έγινε σήμερα το πρωί στις τράπεζες, η λύση δεν είναι ριζοσπαστικά μέτρα, όπως το κλείσιμό τους ή έστω το άπλωμα της πληρωμής των συντάξεων σε περισσότερες μέρες, αλλά η αστυνόμευση. Η λύση σε όλα είναι περισσότερη αστυνομία και περισσότερη καταστολή. Ίσως γι’ αυτό διαβάσαμε προ λίγων ημερών πως 35 νέα περιπολικά μπαίνουν στη “μάχη κατά του κορωνοϊού” (γιατί όχι ασθενοφόρα άραγε;).

Η κρατική στρατηγική αυτήν τη στιγμή δεν είναι η καταπολέμηση της πανδημίας. Είναι η καταστολή αυτού που έρχεται μετά την πανδημία. Πλέον οι μετριοπαθείς προβλέψεις μιλάνε για παγκόσμια ύφεση της τάξης του 10%. Μέσα στο ανερχόμενο περιβάλλον μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης τα καπιταλιστικά think tank ήδη προειδοποιούν για την εμφάνιση ενός εξίσου πρωτοφανούς social unrest[5], όπου αρχικά τη θέση της ιδεολογικής πειθάρχησης θα έχει πάρει το πρωταρχικό ένστικτο της πείνας τεράστιου μέρους του πληθυσμού με απρόβλεπτες εξελίξεις. Οι εικόνες που βλέπουμε από τη Νότια Ιταλία, με χιλιάδες πολίτες να λεηλατούν τα σουπερμάρκετ, είναι απλώς μια σκηνή από ταινία προσεχώς. Αυτός είναι ο λόγος της αστυνομικής διαχείρισης μιας υγειονομικής κρίσης, η προετοιμασία για το μετά. Αυτός είναι και ο λόγος που τα 11 εκατομμύρια ευρώ της κυβέρνησης προς τα ΜΜΕ πιάνουν τόπο. Δε δόθηκαν για να παιχτεί το σποτάκι του (συμπαθούς κατά τα άλλα) Σπύρου Παπαδόπουλου, αλλά, επειδή εντάσσονται στην πολεμική προετοιμασία του κράτους για το μετά. Ας είμαστε, λοιπόν, κοινωνικά υπεύθυνοι προστατεύοντας τους συνανθρώπους μας από τον κορωνοϊό αλλά, ας προετοιμαστούμε και εμείς τώρα για το μετά.

 

  1. Όπως έκανε το MEGA με την παραποίηση του βίντεο-ντοκουμέντου της δολοφονίας του Αλ. Γρηγορόπουλου τον Δεκέμβρη του 2008 https://www.youtube.com/watch?v=DDI1W7lq_64.
  2. https://www.philenews.com/koinonia/eidiseis/article/907404/
  3. https://www.efsyn.gr/node/235576
  4. https://www.elaliberta.gr/%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%BA%CE%AF%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B1/%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%8E%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82/6164-%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CE%BD%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%BA%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B5%CF%82-%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-bic
  5. https://www.ft.com/content/3b8ec9fe-6eb8-11ea-89df-41bea055720b