Οι φοιτητικές εστίες δεν είναι φυλακές, είναι κατοικίες

Οι φοιτητικές εστίες δεν είναι φυλακές, είναι κατοικίες.

Οι φοιτητικές εστίες του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αποτελούνται από 6 κτίρια και διαθέτουν 1.491 κλίνες. Για χιλιάδες φοιτητές και φοιτήτριες αυτές οι εστίες είναι ο τρόπος για να μπορέσουν να σπουδάσουν στη Θεσσαλονίκη. Είναι η κύρια κατοικία τους.

Με αφορμή την ανακαίνιση των εστιών, διανεμήθηκε πρόσφατα στους/στις εστιακούς φοιτητές και φοιτήτριες νέο ιδιωτικό συμφωνητικό διαμονής. Το συμφωνητικό αυτό αντιμετωπίζει τους ενοίκους των εστιών ως προσωρινά ανεκτούς χρήστες ενός χώρου υπό επιτήρηση. Εισάγει ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας που απαγορεύει τη διαμονή ή διανυκτέρευση συγγενών και φίλων και περιορίζει επισκέψεις μόνο σε συγκεκριμένους κοινόχρηστους χώρους του ισογείου, απαγορεύει την κατοχή κατοικιδίου, αναγκάζει τους φοιτητές να ενημερώνουν για απουσία άνω των 15 ημερών και να επιτρέπουν την επίσκεψη αξιολογητή του δωματίου οποτεδήποτε. Το συμφωνητικό προβλέπει ακόμη ότι οι φοιτητές και οι φοιτήτριες αποδέχονται όχι μόνο τον ισχύοντα κανονισμό λειτουργίας, αλλά και κάθε μελλοντική τροποποίησή του, χωρίς να τίθενται σαφείς προϋποθέσεις.

Αυτή η λογική είναι απαράδεκτη. Οι φοιτητικές εστίες του ΑΠΘ είναι, κατά κοινή παραδοχή, από τις εστίες που βρίσκονται στη χειρότερη κατάσταση στη χώρα. Η απάντηση σε αυτή την κατάσταση δεν μπορεί να είναι η επιβολή κατασταλτικών όρων χρήσης, αλλά η άμεση συντήρηση, ανακαίνιση και αποκατάσταση των κτιριακών υποδομών, με κριτήρια κατοικησιμότητας, ασφάλειας και αξιοπρέπειας.

Η φοιτητική μέριμνα δεν είναι φιλανθρωπία, δεν είναι παραχώρηση υπό όρους υπακοής, είναι κοινωνικό δικαίωμα. Οι φοιτητές/ριες που ζουν στις εστίες έχουν ανάγκη από ασφαλή, αξιοπρεπή και βιώσιμη στέγη, κατάλληλη όχι μόνο για μελέτη και ύπνο, αλλά και για κοινωνική ζωή, συναισθηματική σταθερότητα, συλλογική έκφραση και επικοινωνία στον νέο τόπο εγκατάστασής τους.

Ως Σωματείο Ενοικιαστριών Θεσσαλονίκης στηρίζουμε τον Σύλλογο Οικότροφων Φοιτητικών Εστιών Θεσσαλονίκης και τον αγώνα των εστιακών φοιτητών/ριών. Ο αγώνας αυτός δεν αφορά μόνο όσους/ες μένουν σήμερα στις εστίες, αλλά συνδέεται με το δικαίωμα στη στέγη για όλους τους φοιτητές.  Συνδέεται με τους φοιτητές που μένουν στα γονεϊκά τους σπίτια επειδή δεν μπορούν να πληρώσουν ενοίκιο. Με όσους δεν πήγαν να σπουδάσουν στην πόλη που πέρασαν λόγω κόστους. Με όσους μετακινούνται καθημερινά, επειδή οι ακριβές μετακινήσεις παραμένουν φθηνότερες από ένα μηνιαίο ενοίκιο. Με όσους νοικιάζουν στην ιδιωτική αγορά, πληρώνοντας υπέρογκα ποσά για παλιά, ακατάλληλα ή επισφαλή σπίτια, κυνηγώντας ένα πτυχίο που πλέον δεν εγγυάται κανένα σταθερό μέλλον.

Το ζήτημα των φοιτητικών εστιών είναι μέρος της συνολικής στεγαστικής κρίσης. Την ίδια στιγμή που οι δημόσιες φοιτητικές εστίες αφήνονται για χρόνια στην εγκατάλειψη και η ανακαίνισή τους μετατρέπεται σε πεδίο εργολαβικής κερδοφορίας με κρατικό χρήμα, στην ιδιωτική αγορά φοιτητικής στέγης εισέρχονται όλο και περισσότεροι επενδυτές. Η ανάγκη των φοιτητών για κατοικία γίνεται εμπόρευμα, η δημόσια μέριμνα υποχωρεί, η αγορά επεκτείνεται, και οι φοιτητές καλούνται είτε να πληρώσουν είτε να πειθαρχήσουν.

Ως Σωματείο Ενοικιαστριών γνωρίζουμε καλά ότι ακόμη και το υπάρχον νομικό πλαίσιο, παρότι είναι ανεπαρκές και συχνά σε βάρος των ενοικιαστριών, προβλέπει κάποιες ελάχιστες προστασίες. Γνωρίζουμε επίσης, από την καθημερινή μας εμπειρία, ότι οι εκμισθωτές συχνά παραβιάζουν ακόμη και αυτές τις ελάχιστες προστασίες, με καταχρηστικούς όρους και αυθαίρετες απαιτήσεις. Για αυτό έχουμε επεξεργαστεί πρότυπο συμβόλαιο κατοικίας, που κάνει σαφή χρήση των υπαρχουσών νομικών προστασιών. Με την ίδια λογική, δηλώνουμε ότι μπορούμε να συμβάλουμε, μαζί με τους εστιακούς φοιτητές, στην επεξεργασία ενός διαφορετικού συμφωνητικού διαμονής, με όρους ευνοϊκούς, δημοκρατικούς και συμβατούς με την πραγματική χρήση των εστιών ως κύριων κατοικιών.

Ζητάμε:

• Να επιταχυνθεί η συντήρηση και ανακαίνιση των εστιών, με δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο, και όχι με όρους πειθαρχικής διαχείρισης των φοιτητών.

• Να εφαρμοστούν στις εστίες, κατ’ ελάχιστον, οι βασικές προστασίες που ισχύουν για κάθε άνθρωπο σε σχέση με την κύρια κατοικία του.

• Οι όροι χρήσης και λειτουργίας να λαμβάνουν υπόψη τις στεγαστικές ανάγκες των φοιτητ(ρι)ών και να συνδιαμορφωθούν μαζί τους.

• Κατά την παραλαβή δωματίου να υπάρχουν σαφή κριτήρια κατοικησιμότητας.

• Να μην απαγορεύεται η φιλοξενία φιλικών ή συγγενικών προσώπων.

• Να μην απαγορεύεται γενικά και αόριστα η κατοχή κατοικιδίου.

• Να μη γίνονται έλεγχοι στα δωμάτια χωρίς σαφές πλαίσιο, προηγούμενη ενημέρωση και συναίνεση των φοιτητών.

• Να μπορούν οι φοιτητές να διαμορφώνουν το δωμάτιό τους όπως επιθυμούν, εφόσον το επιστρέφουν στην κατάσταση που το παρέλαβαν.

Ταυτόχρονα, επαναφέρουμε τη θέση μας για την ανάγκη ενίσχυσης των τεχνικών υπηρεσιών. Η συντήρηση, επισκευή και ανακαίνιση κατοικιών κοινωνικής χρήσης δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από υπεργολαβίες. Χρειαζόμαστε τεχνικό προσωπικό, εξοπλισμό, μηχανήματα που να μπορούν να παρεμβαίνουν στην αποκατάσταση κτιρίων, στη συντήρηση του κτιριακού αποθέματος και στην αξιοποίηση κενών ακινήτων για κοινωνική χρήση.

Οι εστίες δεν είναι χώροι πειθαρχίας και επιτήρησης. Είναι κατοικίες και οι άνθρωποι που ζουν σε αυτές έχουν δικαίωμα να κατοικούν με αξιοπρέπεια, ελευθερία και ασφάλεια.

Σωματείο Ενοικιαστών/τριών Θεσσαλονίκης