Χωρίς πλαφόν στα ενοίκια και φρένο στην αισχροκέρδεια δεν υπάρχει λύση στη στεγαστική κρίση.
Ανακοίνωση της Ένωσης Ενοικιαστών/στριών Θεσσαλονίκης.
Η συζήτηση για τα πλαφόν στα ενοίκια άνοιξε ξανά στο πλαίσιο της διαβούλευσης του νομοσχεδίου της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική. Η αρχική διατύπωση προέβλεπε εθνικό δείκτη τιμών και ενοικίων, ο οποίος θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον καθορισμό ανώτατων μισθωμάτων, ιδίως για κατοικίες χαμηλής ποιότητας και ενεργειακής απόδοσης.
Μετά από αντίδραση της, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Ιδιοκτητών Ακινήτων, η ΠΟΜΙΔΑ, κατάφερε να αποσπάσει από την κυβέρνηση κατηγορηματική δέσμευση ότι αποκλείεται κάθε έλεγχος ενοικίων. Δεν πρόκειται για έκπληξη. Η ΠΟΜΙΔΑ καθόλου δεν ενδιαφέρεται για τα δυσβάσταχτα στεγαστικά βάρη της πλειοψηφίας, αφού εκπροσωπεί όχι τους μικροϊδιοκτήτες αλλά τους εκμισθωτές, που επωφελούνται από τις αυξήσεις. Παρόλο που είναι ο πιο ακατάλληλος φορέας για να αποφασίσει αν χρειάζεται ή όχι περιορισμός της αισχροκέρδειας, παραμένει προνομιακός συνομιλητής της κυβέρνησης.
Κάθε φορά που συζητιέται ο έλεγχος των ενοικίων, οι εκμισθωτές και οι μεσίτες επαναλαμβάνουν τους ίδιους ατεκμηρίωτους μύθους:
Πρώτον, ότι οι εκμισθωτές δεν θα συντηρούν τα σπίτια τους. Όμως σήμερα, με τα ενοίκια στα ύψη και με τις τσέπες των εκμισθωτών γεμάτες, εκατοντάδες χιλιάδες ενοικιαστές ζούμε σε σπίτια με υγρασία, φθορές και ελλείψεις, ενω τρία στα τέσσερα σπίτια δεν έχουν ανακαινιστεί ποτέ. Το πρόβλημα αυτό δεν οφείλεται στην έλλειψη ρευστότητας, αλλά στην έλλειψη κανόνων και ελέγχων κατοικησιμότητας.
Δεύτερον, ότι οι ιδιοκτήτες θα αποσύρουν ακίνητα και οι κατασκευαστές δεν θα χτίζουν νέες κατοικίες προς ενοικίαση. Όμως και σήμερα, χωρίς έλεγχο ενοικίων, οι ιδιοκτήτες κρατούν τα σπίτια κλειστά, ενώ οι επενδύσεις και οι νέες κατασκευές συγκεντρώνονται στις πολυτελείς κατοικίες που απευθύνονται όχι σε ενοικιαστές αλλά σε διεθνείς επενδυτές και τουρίστες.
Τα προβλήματα δεν προέρχονται από την υπερβολική ρύθμιση, αλλά από την πλήρη ασυδοσία στην κτηματαγορά, που φέρνει τα νοικοκυριά σε απόγνωση. Η επιστημονική βιβλιογραφία δεν δείχνει ότι ο έλεγχος ενοικίων μειώνει από μόνος του την προσφορά ή τις επενδύσεις. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν δεν υπάρχει προστασία από εξώσεις, κανόνες συντήρησης, περιορισμοί στην αλλαγή χρήσης κατοικιών και αντικίνητρα για τα κλειστά σπίτια.
Η κινδυνολογία για τα καταστροφικά αποτελέσματα της παρέμβασης δεν έχει καμία βάση. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ακριβώς το αντίθετο. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 16 από τα 27 κράτη εφαρμόζουν κάποιον περιορισμό στα ενοίκια. Στην Αυστρία, τη Δανία και τη Σουηδία ισχύουν συστήματα αναφοράς τιμών ενοικίων για μεγάλα τμήματα του στεγαστικού αποθέματος. Στην Ολλανδία, τα ενοίκια συνδέονται με σύστημα βαθμολόγησης των ακινήτων συνδεδεμένο με την αντικειμενική αξία και άλλους παράγοντες. Η Γερμανία εφαρμόζει το σύστημα Mietpreisbremse, που αυτολεξεί σημαίνει «φρένο στα ενοίκια», η Γαλλία περιορίζει τις αυξήσεις στο 20% πάνω από μια τοπική τιμή αναφοράς, η Ιρλανδία περιορίζει τις ετήσιες αυξήσεις στο 2% στις «Ζώνες Μισθωτικής Πίεσης», ενώ η Ισπανία έχει αντίστοιχο πλαφόν στις λεγόμενες «τεταμένες» περιοχές, που γίνεται ακόμα πιο περιοριστικό σε περίπτωση μεγάλων εταιριών που εκμισθώνουν πολλά ακίνητα. Το Λουξεμβούργο περιορίζει το ενοίκιο σε συγκεκριμένη απόδοση επί της αξίας, ενώ στην Ιταλία υπάρχουν τοπικά συστήματα συμφωνημένου μισθώματος. Η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Ισπανία, πέρα από ελέγχους ενοικίων, εφαρμόζουν και Φόρο Αδράνειας σε κατοικίες που μένουν αδικαιολόγητα κλειστές.
Όλες οι παραπάνω χώρες παρεμβαίνουν στην κτηματαγορά για να προστατεύσουν τους κατοίκους τους. Ήρθε η καταστροφή σε κάποια από αυτές τις χώρες; Η μόνη χώρα στην οποία έχει έρθει η καταστροφή, με τη χειρότερη στεγαστική επιβάρυνση στην Ευρώπη, είναι η Ελλάδα, η μόνη χώρα της ΕΕ που δεν έχει ούτε έλεγχο ενοικίων ούτε κοινωνική κατοικία, όπου η κυβέρνηση συνεχίζει να νομοθετεί με γνώμονα τις αποδόσεις εκμισθωτών και επενδυτών και όχι τη στεγαστική ασφάλεια του πληθυσμού.
Το στεγαστικό πρόβλημα δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα προσφοράς. Σήμερα υπάρχουν στην Ελλάδα περισσότερες κατοικίες από ποτέ, ανά άτομο και ανά νοικοκυριό, αλλά κατανέμονται πιο άνισα από ποτέ. Αντι να καλύπτουν τις στεγαστικές ανάγκες μας, τα σπίτια κατευθύνονται στην τουριστική χρήση, μένουν κλειστά, κρατιούνται ως περιουσιακά στοιχεία στα χαρτοφυλάκια επενδυτών και χρησιμοποιούνται για να δημιουργήσουν μελλοντική υπεραξία ακόμα κι όταν είναι άδεια.
Το πλαφόν στα ενοίκια είναι άμεσα εφαρμόσιμο στην Ελλάδα, αφού μπορεί να συνδεθεί με το σύστημα αντικειμενικών αξιών και το νέο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) που δίνει άμεση πληροφορία για τα χαρακτηριστικά κάθε εκμισθωμένου ακινήτου. Η εφαρμογή διαφορετικών ορίων αυξήσεων ανάλογα με την ποιότητα και την ενεργειακή απόδοση μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη συντήρηση και αναβάθμιση του στεγαστικού αποθέματος.
Το Σύνταγμα της Ελλάδας προσφέρει την νομική βάση για περιορισμό στα μισθώματα, όταν προβλέπει ότι «τα δικαιώματα […] που απορρέουν από [την ιδιοκτησία] δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος» (αρ. 17, παρ. 1). Ωστόσο η κυβέρνηση συνεχίζει να αποδέχεται την αισχροκέρδεια ως κάτι φυσιολογικό και να προστατεύει τα υπερκέρδη των εκμισθωτών.
Η συνέχιση της ίδιας κερδοσκοπικής λογικής, που εξυπηρετείται από το νομοσχέδιο της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική, θα βαθύνει περισσότερο την στεγαστική κρίση.
Είναι η ώρα να μπουν οι ανάγκες των πολλών πάνω από τα κέρδη των λίγων!
Ένωση Ενοικιαστών/στριών Θεσσαλονίκης
