Αν μας ζητούσαν να περιγράψουμε το φαινόμενο που ακούει στο όνομα ΟΑΣΘ με δύο φράσεις, τότε πιστεύω μια ιδανική περιγραφή θα ήταν η εξής. Πρώτον ένα διαρκές έγκλημα απέναντι στην θεμελιώδη ανάγκη δυνατότητας μετακίνησης της κοινωνικής βάσης, που διαπράττεται από την εταιρία και το κράτος. Δεύτερον ένα βαρέλι με κρατικό χρήμα δίχως πάτο, που πάει μόνιμα στις τσέπες μιας μικρής, κλειστής κάστας ανθρώπων της πόλης, με μεγάλες πλάτες στο βαθύ κράτος. Αυτής των μετόχων του ΟΑΣΘ, και των οικείων τους.
Πραγματικά αν ξεκινούσαμε να κάνουμε μία συνολική ανάδειξη του τι εστί ΟΑΣΘ, θα θέλαμε μέρες. Για τις ανάγκες του άρθρου, θα περιοριστούμε σε απλές αναφορές. Διαχρονικό μονοπώλιο, με το μετρό να αποτελεί περισσότερο άλλη μία πηγή πλουτισμού για λίγους, παρά ένα έργο που όντως πάει προς υλοποίηση. Εκατομμύρια ευρώ κρατικού χρήματος στην εταιρία, πανάκριβα εισιτήρια μιας χρήσης. Και ως αντάλλαγμα οι υπηρεσίες που παρέχονται; Άθλια λεωφορεία, με πόρτες να σπάνε ή να μην λειτουργούν, με χαλασμένο κλιματισμό, με πολλά οχήματα να μένουν κυριολεκτικά στην μέση του δρομολογίου τους. Αραιά δρομολόγια μισάωρου και βάλε σε πολλές γραμμές, άθλιες συμπεριφορές σημαντικής μερίδας οδηγών, με ρατσιστικές και σεξιστικές συμπεριφορές να έχουν βγει στην φόρα ουκ ο λίγες φορές. Κατά καιρούς μπράβοι και τραμπουκισμοί επιβατών. Οχήματα που πάνε και έρχονται γεμάτα κόσμο μέχρι το ταβάνι.
Για εμάς που αποτελούμε μέρος της κοινωνικής βάσης, και που χρησιμοποιούμε το αστικό από ανάγκη, η συνθήκη αυτή είναι κομμάτι της καθημερινότητας μας. Πόσες και πόσες φορές έχουμε πάει και έρθει με μόνο μέρος του σώματος να αναπνέει να είναι το κεφάλι, παστωμένοι, μετρώντας αντίστροφα το πότε θα φτάσουμε στον προορισμό μας; Πόσες και πόσες φορές αυτή η μόνιμη συνθήκη, επιβεβλημένη από τα πάνω, οδηγεί σε λογικές κοινωνικού κανιβαλισμού με κόσμο να παλεύει να ανέβει πρώτος πριν κατέβουν οι άλλοι, ελπίζοντας σε μία προνομιούχα θέση; Η να στριχώχνονται στο μπροστινό μέρος, επειδή ακριβώς το μόνο σημείο που λειτουργεί, αν λειτουργεί, κάπως ο κλιματισμός είναι πάνω από το κεφάλι του οδηγού;
Μέσα σε αυτή την διαχρονική συνθήκη λοιπόν, έσκασε η πανδημία του κορονοιού. Έτσι και εδώ, όπως και σε πολλά άλλα ζητήματα αναδεικνύεται με τον χειρότερο τρόπο η ταξική της αντιμετώπιση. Καθώς μέσα από τα ακριβοπληρωμένα σποτάκια του κράτους τονίζεται η τήρηση των αποστάσεων μεταξύ μας, γεννιούνται μία σειρά από ζητήματα. Για ποιες αποστάσεις μιλάμε στην περίπτωση του ΟΑΣΘ; Πρώτοι και πιο ασήμαντοι έρχονται οι εύποροι φιλελέδες να αναρωτηθούν γιατί δεν παίρνουμε άλλο μέσο. Παράλληλα σύμπαντα. Γιατί δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα για χιλιάδες κόσμου. Το αστικό είναι το μόνο μέσο να φτάσουμε στις δουλειές μας ή αλλού, και η κουβέντα τελειώνει εκεί. Μετά έρχεται η εταιρία. Αυταπάτες γκρεμίζονται. Η επίκληση στην ηθική των πλουσίων μπας και μπει κάνα λεωφορείο παραπάνω; Σιγή. Η επίκληση στην εθνική ενότητα να βάλουν και οι μέτοχοι πλάτη ως Έλληνες; Τζίφος. Η εθνική ενότητα θρυμματίζεται, γίνεται σκόνη μόλις κλείσει η πόρτα του αστικού. Τα δρομολόγια γίνονται παράλληλα ακόμη πιο αραιά. Τελευταίο έρχεται το κράτος να μας κάνει υποδείξεις για το καλό της υγείας μας. Ποιο το κράτος που συντηρεί την κατάσταση του ΟΑΣΘ δεκαετίες. Είναι το ίδιο κράτος που μιλάει για υγεία, και την ίδια στιγμή δίνει νέα άδεια στην elpedison για κατασκευή μονάδας μέσα στο ήδη υπάρχον τεράστιο διυλιστήριο των ΕΛΠΕ, τον ένα από τους δύο μόνιμους ρυπαντές στις δυτικές συνοικίες. Το ίδιο κράτος που δίνει άδεια για χωρίς έλεγχο καύση RDF στο ΤΙΤΑΝ, τον δεύτερο μεγάλο ρυπαντή στα δυτικά. Γιατί στην καθημερινότητα της κοινωνικής βάσης, ειδικά στα δυτικά, το μόνιμο πρόβλημα υγείας δεν είναι ο κορονοιός, αλλά οι καρκίνοι και τα αναπνευστικά προβλήματα από την παραγωγική διαδικασία των Τιταν-Ελππε και της υπόλοιπης βιομηχανίας που βρίσκεται κολλητά στον αστικό ιστό της πόλης.
Επιστρέφοντας στον ΟΑΣΘ, σαν να μην έφταναν όλα αυτά, έρχεται το κράτος με νόμους και ανακοινώσεις, και επιβάλει την χρήση μάσκας, ενώ παράλληλα απαγορεύει την χρήση του κλιματισμού. Όλα αυτά μέσα στα αστικά λεωφορεία. Κοινώς τα μέτρα προφύλαξης τους είναι, το να καλύπτεις το πρόσωπο σου, το μόνο σημείο όπου έπαιρνες κάπως αέρα λόγω συνωστισμού, και επιπλέον σου επιβάλει να το βιώνεις αυτό καθημερινά χωρίς κλιματισμό! Ο ορισμός της ταξικής αντιμετώπισης. Γιατί η εφαρμογή αυτών των μέτρων στην περίπτωση του ΟΑΣΘ, θα οδηγήσει νομοτελειακά, το λιγότερο σε μαζικές λιποθυμίες μέσα στο καλοκαίρι που μας έρχεται. Και θα είναι όλες τους άσχετες με την πανδημία, αλλά πλήρως σχετικές με τον τρόπο αντιμετώπισης της.
Επειδή λοιπόν οι αστοί νομοθετούν, αλλά τις συνέπειες των νόμων τους τις πληρώνει πάντα η κοινωνική βάση, είναι χρέος μας ως κομμάτι αυτής, να ενημερώσουμε, να αναδείξουμε, και κυρίως να αγωνιστούμε συλλογικά, (και) για αυτό το ζήτημα στην πόλη. Γιατί δύο πράγματα είναι σίγουρα. Πρώτον καμία μάσκα δεν θα σώσει τον κόσμο από την λιποθυμία σε ένα αστικό που μεταφέρει το διπλάσιο της χωρητικότητας του. Δεύτερον κανένας, ούτε η εταιρία, ούτε το κράτος, ούτε ο δήμος δεν πρόκειται να ενδιαφερθούν για το οτιδήποτε αφορά τους πολλούς, τους από τα κάτω. Έτσι η μόνη ατομική ευθύνη είναι η συμμετοχή στους ταξικούς και κοινωνικούς αγώνες, άρα και στην προσπάθεια που έχει ξεκινήσει στην πόλη τον τελευταίο χρόνο για το θέμα του ΟΑΣΘ.
Ο μόνος ρεαλιστικός δρόμος για την καλυτέρευση των συνθηκών μετακίνησης για την κοινωνική βάση, είναι ο αδιαμεσολάβητος συλλογικός αγώνας που οργανωμένα, θα βάλει μπροστά και θα διεκδικήσει μία σειρά από αιτήματα και στόχους. Αυτοί μπορεί να ξεκινάνε από το να μπουν άμεσα περισσότερα λεωφορεία, και να μειωθεί το κόστος των εισιτηρίων, και να φτάνουν μέχρι την στόχευση για κοινωνικό έλεγχο στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς της πόλης και τον αγώνα για δημόσια και δωρεάν μετακίνηση.
