Ο εθνικισμός είναι μια «αρρώστια», μία σοβαρή πάθηση, πολιτική, ιδεολογική, οικονομική, κοινωνική, πολιτισμική και βαθιά ψυχολογική, συχνά ανίατη και επιδημική, ατομική και μαζική. Τα συμπτώματά της είναι κόμπλεξ ανωτερότητας, ρατσισμός, μίσος, ανασφάλεια, άγνοια, αλαζονεία, επιθετικότητα. Αλλά και με την ιδιαιτερότητα, την παραδοξότητα, να εκλαμβάνεται από τους «πάσχοντες» ως έκφραση υπέρτατης υγείας. Συνήθως εκδηλώνεται με την υποτίμηση των ξένων πολιτισμών, φυλών, εθνών και κρατών. Και κατά κανόνα αξιοποιείται για τη διεξαγωγή πολέμων και εν γένει βάρβαρων ενεργειών σε βάρος τρίτων, άλλου χρώματος, θρησκείας, γλώσσας, υπηκοότητας και κάθε άλλου χαρακτηριστικού που διαφοροποιεί τους ανθρώπους ιστορικά, πολιτισμικά, κοινωνικά, εμφανισιακά κ.λπ. Και πάντα κρύβεται πίσω από υπαρκτά ή τεχνητά προβλήματα στις σχέσεις των ανθρώπων, των λαών και των κρατών ή πίσω από ιστορικές και ψευδοϊστορικές εκκρεμότητες ή πίσω από θέσεις περί ανωτερότητας και κατωτερότητας με βάση αναπόδεικτες θεωρίες και ανυπόστατα ευρήματα ανθρωπολογικά, βιολογικά κ.λπ.
Σε εποχές σοβαρών κρίσεων του καπιταλισμού, ο εθνικισμός καλλιεργείται προσφέροντας μια ευκολοχώνευτη παραπλανητική ερμηνεία για τα αίτια και τους υπεύθυνους των κρίσεων. Κατά κόρον, ο εθνικισμός χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει τις αποικιοκρατικές τυραννίες και τις ιμπεριαλιστικές επιδρομές, υποδουλώσεις, γενοκτονίες και λεηλασίες σε βάρος των πιο αδύναμων ή εναντίον άλλων ανταγωνιστικών της εξουσίας και της ολιγαρχίας δυνάμεων.
