Ένα (ακόμη) αμαρτωλό Μουντιάλ

Ένα (ακόμη) αμαρτωλό Μουντιάλ, του Δήμου Βοσινάκη

Σε λίγες μέρες από τώρα, οι ποδοσφαιρόφιλοι του πλανήτη θα στρέψουν τα βλέμματα τους στο Κατάρ. Ο λόγος; Από τις 20 Νοεμβρίου έως τις 18 Δεκεμβρίου 2022, θα διεξαχθεί εκεί το 22ο Μουντιάλ, το Παγκόσμιο Κύπελλο στο οποίο αγωνίζονται οι 32 καλύτερες ποδοσφαιρικές εθνικές ομάδες του κόσμου. Από την πρώτη στιγμή που αποφασίστηκε ο τόπος διεξαγωγής του συγκεκριμένου Μουντιάλ, αρχές Δεκεμβρίου του 2010, ξέσπασαν δικαιολογημένες αντιδράσεις παγκοσμίως.

Το Κατάρ είναι μία μικρή μουσουλμανική χώρα με υπερβολική ζέστη και θερμοκρασίες που το καλοκαίρι ξεπερνούν τους 50 βαθμούς, για αυτό και το Μουντιάλ θα διεξαχθεί χειμώνα. Επιπλέον, το Κατάρ φημίζεται για την εξωφρενικά αυστηρή νομοθεσία που απαγορεύει, μεταξύ άλλων, τα άσεμνα ρούχα, τις χειρονομίες και θεωρεί ως «νοητική βλάβη την ομοφυλοφιλία».

Όπως ήταν λογικό, η απόφαση διοργάνωσης του Μουντιάλ σε μια χώρα της Μέσης Ανατολής -για πρώτη φορά στην ιστορία- έφερε θύελλα διαμαρτυριών: Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, εργατικά συνδικάτα, ανώνυμοι και επώνυμοι παράγοντες, εθνικές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες, οργανωμένοι οπαδοί και αρκετοί αθλητές εξέφρασαν δημοσίως τις έντονες αντιδράσεις τους που πάντως δεν στάθηκαν ικανές να κάμψουν την αντίσταση της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας.

Αυτή τη φορά όμως, η FIFA, μία ομοσπονδία που ανέκαθεν ήταν συνώνυμο της διαφθοράς αλλά τα αστρονομικά κέρδη της λειτουργούσαν ως ισχυρή συγκολλητική ουσία μεταξύ των μελών της, αναγκάστηκε να πληρώσει βαρύ τίμημα για την ακατανόητη επιλογή της.

Ξεκίνησαν έρευνες, αποκαλύφθηκαν τεράστια σκάνδαλα χρηματισμού, έγιναν συλλήψεις και αναγκάστηκε σε παραίτηση ο Σεπ Μπλάτερ, ο πανίσχυρος Ελβετός πρόεδρος της ομοσπονδίας επί 17 συνεχόμενα έτη. Το γαλλικό εβδομαδιαίο περιοδικό France Football αποκάλυψε τον Γενάρη του 2013 την ύπαρξη μυστικού γεύματος στο Μέγαρο των Ηλυσίων, στις 23 Νοεμβρίου 2010, μόλις δέκα μέρες πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία της FIFA. Εκεί, ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας, Νικολά Σαρκοζί συνάντησε τον σημερινό ανώτατο άρχοντα του Κατάρ Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θανί και τον πρόεδρο της UEFA Μισέλ Πλατινί.

Κατά πάσα πιθανότητα, το θέμα συζήτησης που κυριάρχησε στο τραπέζι δεν πρέπει να ήταν ο γαλλικός κινηματογράφος και οι εκστρατείες του Ναπολέοντα, αλλά κάποιου είδους «εγγύηση» εκ μέρους Σαρκοζί και Πλατινί στον σεΐχη για το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.

Το Κατάρ ξεκίνησε να κατασκευάζει τα νέα γήπεδα και τις απαραίτητες υποδομές πριν από λίγα χρόνια. Όπως ήταν λογικό, η ροή των μεταναστών προς το Κατάρ ήταν αδιάκοπη. Άνθρωποι από τα φτωχά στρώματα της κεντρικής Ασίας, την Ινδία, το Πακιστάν, το Νεπάλ, το Μπαγκλαντές, τη Σρι Λάνκα και των γύρω περιοχών άρχισαν να έρχονται με κάθε τρόπο στο Κατάρ για να εργαστούν και να πληρωθούν μερικά σεβαστά μεροκάματα.

Οι νόμοι του Κατάρ όμως δεν είχαν καμία ιδιαίτερη κάλυψη για τους εργαζόμενους και η εργατική νομοθεσία ήταν τουλάχιστον ελλιπής, αν όχι εξοργιστική. Τα συνεχόμενα εργατικά ατυχήματα δεν πέρασαν απαρατήρητα από τους λίγους δημοσιογράφους που επιμένουν να κάνουν τη δουλειά τους: Τον Φλεβάρη του 2021, δημοσίευμα του «Guardian» αποκάλυψε ότι περισσότεροι από 6.500 μετανάστες εργάτες έχουν σκοτωθεί στα έργα για το Μουντιάλ του Κατάρ.

Το νούμερο είναι σοκαριστικό και δεν γίνεται να περάσει απαρατήρητο από κανέναν. Με τι κουράγιο θα ασχοληθείς με αγώνες ποδοσφαίρου όταν υπάρχουν χιλιάδες νεκροί πίσω από τις φανταχτερές εκδηλώσεις; Η πικρή αλήθεια όμως είναι ότι το φτηνό εργατικό δυναμικό χρησιμοποιείται παντού στον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των δυτικών χωρών που λατρεύουν να μιλάνε για ανθρώπινα δικαιώματα σε όλες τις περιοχές του πλανήτη με εξαίρεση τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Τα γήπεδα για το Μουντιάλ της Ρωσίας το 2018 κατασκευάστηκαν επίσης από μετανάστες από την Κεντρική Ασία που ζούσαν εκεί σε όχι πολύ καλύτερες συνθήκες από τους μετανάστες στο Κατάρ. Στον καπιταλισμό τα πράγματα είναι απλά εδώ και αιώνες: Πηγαίνεις παντού όπου υπάρχει χρήμα αλλά αργείς να μάθεις τι χρειάζεται να κάνεις για να το αποκτήσεις.

Την ίδια ώρα, δεν κάνει να ξεχνάμε ότι όλοι ζούμε σε έναν υπερβολικά βρώμικο κόσμο. Ο δυτικός κόσμος που αυτοαποκαλείται «διεθνής κοινότητα» και κουνάει το δάκτυλο σε όσους τον αμφισβητούν είναι γεμάτος σκάνδαλα, περιβαλλοντικές καταστροφές, ακραίες οικονομικές ανισότητες, δωροδοκίες, παιδική πορνογραφία και καθημερινή βαρβαρότητα. Κάθε άνθρωπος σε κάθε γωνιά του πλανήτη έχει το δικαίωμα να απαιτεί σεβασμό και δικαιοσύνη για όλους, αλλά δεν είναι όλα τόσο αθώα όσο φαίνονται.

Θυμάμαι την ενωμένη Δύση να είναι αντίθετη στην Ολυμπιάδα του Πεκίνου, κάποιες χώρες μάλιστα απείλησαν με μποϊκοτάζ. Τελικά, η Κίνα διοργάνωσε με επιτυχία την Ολυμπιάδα το 2008 και οι λαλίστατες πολιτικές ηγεσίες των δυτικών χωρών, που τότε είχαν ανέβει στα κάγκελα, συνεχίζουν να μην τολμούν να αναφέρουν πόσο σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα χώρες όπως η «σύμμαχος» Σαουδική Αραβία.
Φυσικά και το Μουντιάλ του Κατάρ είναι γεμάτο βρωμιά και μάλιστα πολλά χρόνια πριν τη σέντρα. Κρύβει στον πυρήνα του θάνατο και εκμετάλλευση. Δεν θα είναι όμως ούτε το πρώτο αμαρτωλό Μουντιάλ και δυστυχώς ούτε το τελευταίο γιατί το ποδόσφαιρο ανέκαθεν χρησιμοποιείται μαεστρικά από την πολιτική. Για παράδειγμα, μπορεί ο υπέροχος Μάριο Κέμπες να οδήγησε την λατρεμένη Αργεντινή στην κατάκτηση του Μουντιάλ το 1978, αλλά δεν γίνεται να αγνοήσουμε ότι μέσω της διοργάνωσης που έγινε στην Αργεντινή ξεπλύθηκε διεθνώς η δικτατορία του Βιδέλα.

Το ματς Αργεντινή-Περού που έληξε 6-0 ακόμα προκαλεί συζητήσεις για το πόσο «καθαρό» ήταν. Επίσης, ας μην ξεχνάμε το Μουντιάλ του 1998 που έγινε στη Γαλλία και κατέκτησαν οι τρικολόρ. Φήμες λένε ότι το πρόγραμμα διαμορφώθηκε έτσι ώστε Γαλλία και Βραζιλία να συναντηθούν στον τελικό, ο οποίος επίσης προκάλεσε κουβέντα για όσα έγιναν και δεν έγιναν στην προθέρμανση…