Ποίηση και Τεχνητή Νοημοσύνη. Του Τάσου Σαγρή / Κενό Δίκτυο
Διάβασα κάποια άρθρα για την ποίηση που γράφεται από Τεχνητή Νοημοσύνη και έμπλεξα σε μια συζήτηση στο facebook. Ένας τύπος μου απάντησε αποστομωτικά: “Εμείς νοιαζόμαστε για ένα ποίημα ή τραγούδι που θα μας συναρπάσει επειδή θα αγγίξει τον δικό μας ψυχισμό και δεν δίνουμε δεκάρα αν αυτό τόγραψε κάποιος που το βίωσε ή το άκουσε ή το αντέγραψε ή είχε πιεί κρασί ή ουσίες για το εμπνευστεί. Εμάς αυτό που νοιάζει είναι τα συναισθήματα που δημιουργεί στην δικιά μας ψυχή ένα ποιήμα ή ένα λογοτέχνημα. Το πως αισθάνόταν και τι σκεφτόταν ο δημιουργός του όταν το έγραφε μας αφήνει παγερα αδιάφορους. Για αυτό επιλέγουμε να διαβάζουμε τα δωρεάν τεχνουργήματα της τεχνητής νοημοσύνης που γρήγορα θα καταλάβει τι μας αρέσει και θα γράφει ανάλογα παρά να αγοράζουμε τα σκαρφίσματα του κάθε τυχάρπαστου που θέλει αναγνώριση και λεφτά πουλώντας μας τα όποια βιώματά του αληθινά ή ψεύτικα δεκάρα δεν δίνουμε.”
Του απάντησα: “Φυσικά αν όλοι οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν με την δικιά σου αηδιαστική απαξία τους καλλιτέχνες όχι μόνο δεν θα υπήρχε Τέχνη αλλά η ανθρωπότητα θα σερνόταν στο σκοτάδι της φρίκης εδώ και αιώνες… Κατανάλωσε μηχανικά σκουπίδια όσο θέλεις, ο καθένας ζει την αισθητική που επιλέγει…”
Σκέφτηκα λοιπόν μετά, ποια μπορεί να είναι η διαφορά της ποίησης που γράφει το ρομπότ από την ζωή του ποιητή.
Ο ποιητής γράφει σύμφωνα με όσα αναπνέει, το ρομπότ δεν αναπνέει τον κόσμο, ο κόσμος δεν ζει μέσα του και αυτό δεν ζει μέσα στον κόσμο. Η ζωή του ποιητή δεν έχει σχέση με τη δουλειά του ή την λειτουργία του, έχει σχέση με τον τρόπο που βιώνει τον κόσμο. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν βιώνει, δεν αναπνέει- αναπαριστά βιώματα ή μιμείται αναμνήσεις. Για αυτό το μόνο που έχει να μας προσφέρει είναι λέξεις.
Άνθρωποι που ζουν αποκλειστικά σαν πελάτες και θεατές θα βρουν τα ανάλογα μηχανικά προϊόντα το ίδιο ή μάλλον και περισσότερο ικανοποιητικά. Χωρίς πλέον την ενοχή της ηδονοβλεψίας των βιωμάτων του καλλιτέχνη που συνηθίσαμε να ονομάζουμε Τέχνη, θα μπορούμε να κατασπαράζουμε αναπαραστάσεις εμπειριών και συναισθημάτων χωρίς τις επιπλοκές της ανθρώπινης συσχέτισης.
Όποιος δεν μπορεί να καταλάβει την διαφορά που έχει μια μηχανική αλληλουχία λέξεων από την ποίηση δεν έχει επιτρέψει στον εαυτό του να του διαλύσει τη ψυχή του η ζωή.
Ποίηση μπορεί να γράψει το ρομπότ. Τη ζωή του ποιητή όμως δεν μπορεί να την ζήσει – και για αυτό δεν έχει τίποτα άλλο να μας προσφέρει παρά μόνο λέξεις…
Ας προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε λοιπόν, τί διαφορά έχει η ζωή του ποιητή από την μπρίζα της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ποίηση ονομάζουμε την ανώτερη μορφή έκφρασης της ελευθερίας του ανθρώπου. Η έκφραση αυτή προέρχεται από την δυνατότητα του ποιητή να διαθλά τις συγκυρίες, τα βιώματα, τις εμπειρίες, τα συναισθήματα και τη συναίσθηση των γεγονότων μέσα από τον ψυχισμό του φέρνοντας στην επιφάνεια πανανθρώπινα γεγονότα και συνειδητοποιήσεις. Παίρνοντας από τα γεγονότα το νόημα των στιγμών ο ποιητής μπορεί να εκφράζει την βαθύτερη πνευματική κατάσταση του όντος- και για αυτό να εκφράζει το νόημα της ύπαρξης όλων μας.
Επειδή ακριβώς η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν έχει κανένα από όλα αυτά τα χαρακτηριστικά (βιώματα, ψυχικές εμπειρίες, νόημα, συναίσθηση, πνευματική λειτουργία, συγκυριακή συνείδηση, έκφραση του ανέκφραστου, πανανθρώπινη καταγωγή κλπ) για αυτό ακριβώς τον λόγο κάθε “ποίηση” που θα δημιουργήσει η Τεχνητή Νοημοσύνη θα είναι απλά μια σούπα από λέξεις. Θα μοιάζει με ποίηση για όλους όσους καταναλώνουν λέξεις.
Αυτό που θαυμάζει ο αναγνώστης στον ποιητή (ακόμα και αν νομίζει πως συγκινείται από τις λέξεις του) στην πραγματικότητα είναι το συνταρακτικό βίωμα της στιγμής που εκφράστηκε με λέξεις.
Η ποίηση δεν είναι λέξεις – είναι ένα συνταρακτικό βίωμα της στιγμής που μετατράπηκε σε λέξεις.
Για αυτό ο ποιητής έχει την ζωή του να μοιραστεί μαζί μας, ενώ το ρομπότ είναι απλά μια μπριζα στο ρεύμα που ανακατεύει προϋπάρχουσες προγραμματισμένες πληροφορίες. Ότι και αν παράγει το ρομπότ θα είναι μια αναπαράσταση και τίποτα άλλο.
Φυσικά σε έναν αντεστραμμένο κόσμο οι αναπαραστάσεις μοιάζουν πιο αληθινές από το πραγματικό και κάθε πραγματικότητα καταναλώνεται ως μια αναπαράσταση. Άρα, και η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παράγει ποίηση. Ποιητές δεν μπορεί να παράγει όμως- και δεν μπορεί να ζήσει τη ζωή τους.
