Σ’ευχαριστούμε για όλα Θανάση

Σ’ευχαριστούμε για όλα Θανάση…

από | 3 Μάι, 2023

Σ’ευχαριστούμε για όλα Θανάση…  Με αφορμή τα 12 χρόνια από τον θάνατο του Θανάση Βέγγου αναδημοσιεύουμε το παρόν άρθρο από το τεύχος #14 της εφημερίδας δρόμου ‘Άπατρις’.

«Κάποιος πρέπει να βγάλει το φίδι απ’ την τρύπα. Αν δεν το βγάλουμε, τότε θα βγει αυτό και θα μας φάει». 

( Από ταινία του Θανάση.)

«Αντίο καλέ μας άνθρωπε», «έφυγε ο δικός μας άνθρωπος», «έφυγε ο καλός μας άγγελος», «όλοι μας θρηνούμε για τον άνθρωπο που μας πρόσφερε άφθονο γέλιο». Αυτά και πολλά άλλα ακούστηκαν και γράφτηκαν τις μέρες που ακολούθησαν τον θάνατο του Θανάση Βέγγου. Τελικά αυτός ο θεότρελος παλαβιάρης που έτρεχε και δεν έφτανε, ο άνθρωπος της σφαλιάρας, αυτό το τίμιο ανθρωπάκι για όλες τις δουλειές, ο Θανάσης, ήταν μια κινηματογραφική φιγούρα για να σπάμε πλάκα μαζί του για την αφέλεια και τα παθήματά του, για να μας προσφέρει «άφθονο γέλιο» για να ξεχνάμε τις σκοτούρες μας; Αυτός ήταν ο Θανάσης, ένας σαλτιμπάγκος της πλάκας; Αυτός ήταν, λοιπόν, ο «καλός μας άνθρωπος» με τον οποίο «όλοι ταυτιστήκαμε»; Πολύ βολικό για να’ ναι αληθινό.

Κατ’ αρχήν, είναι άσχετη η ζωή του Θανάση Βέγγου με την δημιουργία αυτής της φιγούρας; Παρ’ όλο που ισχυρίζονταν ότι ήταν «ο δικός τους άνθρωπος», λίγοι ήξεραν ότι ο πατέρας του κυνηγήθηκε για την αντιστασιακή του δράση ενάντια στη φασιστική κατοχή και πως ο ίδιος πέρασε δυο χρόνια στο κολαστήριο της Μακρονήσου. Στα αφιερώματα, η αναφορά στα παραπάνω γεγονότα έγινε για να τονιστεί η γνωριμία του με τον σκηνοθέτη Ν. Κούνδουρο. Λες και αυτά δεν επηρέασαν το Βέγγο, την ζωή του, τις αρχές και τις αξίες του και βεβαίως, τη δουλειά του. Ήταν απλά κάτι περασμένα-ξεχασμένα που θυμίζουν «άλλες εποχές» οι οποίες, ως γνωστόν, «έχουν περάσει ανεπιστρεπτί»! Για τον Βέγγο, όμως, δε φαίνεται να ήταν έτσι ακριβώς. Οι ταινίες φτύσιμο στα μούτρα της χούντας «Τί έκανες στον πόλεμο Θανάση» και  «Θανάση πάρε τ’ όπλο σου», οι ταινίες «Ψηλά τα χέρια Χίτλερ» και «Το μεγάλο κανόνι» έχουν ξεκάθαρη σκόπευση. Αυτό ισχύει και για τα έργα του που αποτυπώνουν την κοινωνική κατάσταση και τις διεκδικήσεις της εποχής αμέσως μετά την πτώση της δικτατορίας. Ε, είναι κομματάκι δύσκολο οι θιασώτες του μετεμφυλιακού (παρα)κράτους, της χούντας και του φασισμού, καθώς και οι  σημερινοί τους θαυμαστές κάθε είδους να θεωρούν τον Βέγγο «δικό τους άνθρωπο».

Απ’ την άλλη η ίδια του η προσωπική ζωή ήταν ένα φτύσιμο, αυτή τη φορά στα μούτρα της γκλαμουριάς που σήμερα κάνει πως θρηνεί και τον αποθεώνει. Πουθενά συνεντεύξεις, δημόσιες εμφανίσεις, σκάνδαλα, φλας και ψεύτικα χαμόγελα.

Σ’ ένα τραγουδάκι  ο Βέγγος ακούγεται ν’ απαγγέλει συνεχώς τη λέξη «τίμιος». Κλασική μορφή στις ταινίες του, ο Θανάσης ως τίμιος βιοπαλαιστής,  με τον οποίο «ταυτίστηκε ένας ολόκληρος λαός». Μόνο που δεν ήταν όλος ο λαός βιοπαλαιστές. Και πολλοί απ’ όσους ήταν μάλλον δε θα  ήθελαν  να είναι σαν κι αυτόν που τον απολύουν βρίζοντας και κλωτσώντας τα αφεντικά του διότι δε δέχονταν να πάρει μέρος στις βρωμιές τους. Και ακόμα, γιατί δε δέχονταν να δουλέψει με τους δικούς τους ρυθμούς. Σαν κι αυτόν που όσες φορές πάει να γίνει ο ίδιος αφεντικό αποτυγχάνει για τους ίδιους λόγους. Ασυγκρίτως περισσότερο σήμερα όπου ισχύει στο πολλαπλάσιο το τίμιος ίσον βλάξ και ηλίθιος.

«Εδώ στη φάτσα μου είναι αποτυπωμένη όλη η μιζέρια, όλη  η δυστυχία, όλος ο πόνος του ασήμαντου Έλληνα» είχε πει ο Βέγγος  σε μια σπάνια συνέντευξή του το 1971. Πολλοί πιάστηκαν απ’ αυτά του τα λόγια για να κάνουν την ταύτιση που αναφέραμε πιο πάνω. Καμιά διάθεση ερμηνείας του πολυαγαπημένου μου Θανάση εδώ. Αλλά να, ο «ασήμαντος Έλληνας» του Θανάση δε μπορεί να είναι  αυτός που προσπάθησε με νύχια και με δόντια, ξεπουλώντας τα πάντα (ήθος-αρχές-αξίες), να γίνει σημαντικός (έτσι νόμιζε ο φουκαράς). Να γίνει καριερίστας, νεόπλουτο σκατό, γκλαμουράτος και μουράτος. Και δε μπορεί να είναι εκείνος ο δύστυχος και ασήμαντος Έλληνας μετανάστης που, αφού κατάφερε να κάνει με χίλιες δυο στερήσεις κάποια φράγκα στην ξενιτιά, ήταν αργότερα ο πρώτος που έβριζε και κυνηγούσε τους Αλβανούς μετανάστες. Αλήθεια, πόσο μπορούν να εκφραστούν  τέτοιες  στάσεις και συμπεριφορές απ’ τη φιγούρα του Θανάση; Αυτόν που αγαπούσε και προσέτρεχε κάτι φουκαράδες αραπούκους και που σαν παππούς δέχτηκε πανηγυρίζοντας το αραπάκι εγγονάκι του.

«Καλοί μου άνθρωποι» αποκαλούσε ο Θανάσης τους πάντες και για τα πάντα.  Ήταν, απλά και μόνο, μια καλοκάγαθη ατάκα ενός αφελούς; Μήπως ,ήταν, πολλές φορές, μια αγωνιώδης κραυγή που δεν έβρισκε ανταπόκριση; Μια απελπισμένη έκκληση στα ευγενή αισθήματα των συνανθρώπων του, ενός ανθρώπου που λίγοι καταλάβαιναν;

Και βέβαια, αυτός ο πολυτεχνίτης κι ερημοσπίτης που όλο έτρεχε και έτρεχε, αμελούσε τον εαυτό του και τις δουλειές του για να γίνει θυσία για τους άλλους. Γι’ αυτούς τους «καλούς του ανθρώπους» που, όπως και οι πιο πολλοί θεατές, δε θα’ καναν ποτέ το ίδιο για κείνον. Αυτή η στάση δεν ήταν μια πλακατζίδικη αφέλεια. Εξέφραζε μια κοινωνικότητα που χανόταν. Εξέφραζε την απόλυτη αλληλεγγύη προς τους άλλους στην άμεση καθημερινότητά τους. Γι’ αυτό την πατούσε πάντα, μιας κι έπεφτε πάνω στην συμφεροντολογική πονηριά των άλλων. «Καλοί μου άνθρωποι», και θα μπορούσε να προσθέσει «που είστε;». Η τραγικότητα του Θανάση.

«Καλοί μου άνθρωποι», αυτή η ανεπανάληπτη φιγούρα δε μπορεί να ανήκει σε μια κοινωνία παρακμής, υποταγμένη και απολίτιστη, με εκδηλώσεις μισαλλοδοξίας. Ένα κοινωνικό σώμα αλλοτριωμένο και αποδιαρθρωμένο απ’ την επικράτηση του άκρατου ατομικισμού  είναι ξένο προς την ευγενική μορφή του Θανάση.

Ως εδώ! Αρκετά έγραψα! Πάω να δω το «Θανάση σφίξε κι άλλο το ζωνάρι»! Καληνύχτα!

Κολίγος

Το alerta.gr αποτελεί μια πολιτική προσπάθεια διαρκούς παρουσίας και παρέμβασης, επιδιώκει να γίνει κόμβος στο πολύμορφο δικτυακό τοπίο για την διασπορά ριζοσπαστικών αντιλήψεων, δράσεων και σχεδίων στην κατεύθυνση της κοινωνικής απελευθέρωσης… Η συνεισφορά είναι ξεκάθαρα ένα δείγμα της κατανόησης της φύσης του μέσου και της ανάγκης που υπάρχει για να μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει και να μεγαλώνει. Για όποιον/α θέλει να συνδράμει ας κάνει κλικ εδώ

Μπάνια και παγωτά

Μπάνια και παγωτά Όσες και όσοι μετράνε πάνω από 30-35 χρόνια ζωής στην ελληνική επικράτεια αλλά και σε διάφορα άλλα μέρη του πλανήτη Γη γνωρίζουν ότι στην παιδική ηλικία οι μονάδες μέτρησης ενός επιτυχημένου καλοκαιριού ήταν δύο και μόνο δύο: Μπάνια και παγωτά. Οι...

Εκκένωση του στεκιού Primavera στο ΑΠΘ

Εκκένωση του στεκιού Primavera στο ΑΠΘ Αναρχική Συνέλευση Φοιτητών/τριών Quieta Movere για την εκκένωση του κατειλημμένου ελευθεριακού στεκιού Primavera σήμερα το πρωί: ( Σήμερα, Δευτέρα 3/6 τα ξημερώματα έγινε επιχείρηση της ΕΛΑΣ στα πανεπιστήμια με σκοπό να...

Ρουβίκωνας: Παρέμβαση στο υποκατάστημα της Γιαννίτσης Group

Ρουβίκωνας: Παρέμβαση στο υποκατάστημα της Γιαννίτσης Group Ρουβίκωνας: Παρέμβαση στο υποκατάστημα της Γιαννίτσης Group Α.Ε. στις Αχαρνές. Κράτος, παρακράτος, κεφάλαιο και μαφία. Τέσσερις πυλώνες που για δεκαετίες ανήκαν μόνο στη σφαίρα της φαντασίας για μεγάλο...

Συγκέντρωση αλληλεγγύης στον Γιώργο Καλαϊτζίδη στη Θεσσαλονίκη

Συγκέντρωση αλληλεγγύης στον Γιώργο Καλαϊτζίδη στη Θεσσαλονίκη Συγκέντρωση αλληλεγγύης στον Γιώργο Καλαϊτζίδη από την αναρχική συλλογικότητα Ρουβίκωνας καλούν αναρχικές συλλογικότητες στη Θεσσαλονίκη ενόψει της αυριανής (Τρίτη 28/5) δίκης. Ο Γιώργος Καλαϊτζίδης...

Η μαζικότερη και πιο «βρώμικη ανάκληση» ιατρικών μηχανημάτων που δεν έγινε ποτέ στην Ελλάδα. 16.027 επικίνδυνες αναπνευστικές συσκευές 9.532 μη-ανιχνεύσιμες ζωες

" Αυτά τα ζητήματα μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρό τραυματισμό που μπορεί να απειλήσει ζωές" "Ένα από τα δύο ή τρία χειρότερα πράγματα που έχω δει ποτέ…", Δρ. Sidney Wolfe Στις 21 Ιουνίου 2021, εν μέσω πανδημίας η “ολλανδική” πολυεθνική Philips Respironics ανακοίνωσε...

Απεργία πείνας για την Παλαιστίνη στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Αμυγδαλέζα

Ονομάζομαι Léa Courtois Dakpa και είμαι 1 από τους 9 διεθνείς Ευρωπαίους κρατούμενους/ες που βρισκόμαστε σήμερα υπό απέλαση στο κέντρο κράτησης Αμυγδαλέζας, μετά την παράνομη απαγωγή μας από την ελληνική αστυνομία κατά τη διάρκεια πολιτικής δράσης για την Παλαιστίνη....

Ρουβίκωνας: Κάλεσμα στα δικαστήρια της Ευελπίδων 28/5 κτήριο 2

Ρουβίκωνας: Κάλεσμα στα δικαστήρια της Ευελπίδων 28/5 κτήριο 2 ΤΡΙΤΗ 28 ΜΑΗ, ΟΛΟΙ/ΕΣ ΣΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ (10:00, κτήριο 2) Συνέχεια της δίκης του συντρόφου και μέλους μας Γιώργου Καλαϊτζίδη, που συνελήφθη από την αντιτρομοκρατική και διώκεται με τον 187Α για...

Ναυάγιο Πύλου: Δήλωση των συνηγόρων υπεράσπισης για την επιβολή κράτησης των 9 επιζόντων που αθωώθηκαν

    Παρά την αθώωσή τους από το Τριμελές Εφετείο της Καλαμάτας στις 21 Μαρτίου, οι 9 επιζόντες συνεχίζουν να διώκονται από το ελληνικό κράτος και την αντιμεταναστευτική πολιτική του.  Το Εφετείο συγκεκριμένα, έκρινε αθώους τους επιζόντες για το αδίκημα της...

Ρουβίκωνας: Ανακοίνωση για σύλληψη και δίωξη μέλους μας

Ρουβίκωνας: Ανακοίνωση για σύλληψη και δίωξη μέλους μας Ρουβίκωνας: Ανακοίνωση για σύλληψη και δίωξη μέλους μας από την αντιτρομοκρατική για ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα. Στο παρελθόν ο Ρουβίκωνας και άλλες ριζοσπαστικές δυνάμεις έχουμε μιλήσει για χούντα χαμηλής...